Konstantin Mereszkowski - Polski Serwis Naukowy

Konstantin Siergiejewicz Mierieżkowski (ros. Константин Сергеевич Мережковский, ur. 23 lipca [4 sierpnia ss] 1855 w Sankt Petersburgu, zm. 10 stycznia 1921 w Genewie) – rosyjski biolog i botanik, działający w Kazaniu. Brat Dymitra Mereżkowskiego. Jego prace nad porostami doprowadziły go do wysunięcia teorii symbiogenezy, według której większe, bardziej złożone komórki powstały na skutek symbiotycznych relacji między mniej złożonymi komórkami. Opisał swoją teorię w 1909 roku w pracy w języku rosyjskim, chociaż jej założenia pojawiły się już w pracy z 1905 roku. Teoria Mereżkowskiego powstała wiele lat przed powszechnie przyjętą dziś teorią endosymbiozy sformułowaną w latach 70. XX wieku przez Lynn Margulis.

Lynn Margulis (ur. 5 marca 1938 w Chicago, zm. 22 listopada 2011 w Amherst) - biolog amerykańska. Opracowała teorię mówiącą, że mitochondria i chroloplasty w komórkach to pozostałości po żyjących niegdyś w symbiozie bakteriach.

Biologia (z gr. βίος (bios) - życie i λόγος (logos) - słowo, nauka) – gałąź nauki zajmująca się badaniem życia. Nauka ta skupia się na charakterystyce, klasyfikacji oraz zachowaniu organizmów żywych, jak również sposobie powstawania nowych gatunków oraz zależnościami między nimi a środowiskiem naturalnym.

Mereżkowski był wybitnym lichenologiem; za jego czasów odkryto symbiotyczny charakter tej grupy organizmów. Pod koniec XIX wieku jego kolekcja porostów liczyła ponad 2000 okazów, zebranych w Rosji, Austrii i obszarze basenu Morza Śródziemnego. Kolekcja ta jest obecnie w posiadaniu Uniwersytetu Kazańskiego. Poza porostami, Mereżkowski badał m. in. stułbie. Stosowany w botanice oficjalny skrót jego nazwiska brzmi Mereschk.

Porosty (łac. Lichenes) – tradycyjna nazwa licznej grupy grzybów (ponad 20% wszystkich gatunków grzybów (Fungi), określanych jako zlichenizowane, tworzących obligatoryjne symbiozy głównie z prokariotycznymi cyjanobakteriami (Cyanobacteria) lub eukariotycznymi zielenicami (Chlorophyta). Jako samodzielna jednostka taksonomiczna, przestała istnieć w 1981 roku, w wyniku zmian wprowadzonych przez Międzynarodowy Kodeks Nomenklatury Botanicznej. Pojęcie to ujmowane jest obecnie w kategoriach ekologicznych (podobnie jak grzyby mikoryzowe), a nie systematycznych.

Botanika (biologia roślin) (gr. botanē = zieleń, owoc, roślina) – dział biologii zajmujący się roślinami. Obejmuje całokształt wiedzy o świecie roślin i związanych z nimi zjawiskach. Szeroki zakres problematyki jest przyczyną wyodrębniania licznych, w różnym stopniu samodzielnych działów, wymagających stosowania swoistych metod i technik badawczych.

Mierieżkowski odrzucał teorię ewolucji i nie wierzył, aby selekcja naturalna wyjaśniała powstawanie nowych gatunków. Jego oponentem był inny rosyjski lichenolog, Aleksandr Elenkin.

Wybrane prace

Mereschkowski KS (1905): Über Natur und Ursprung der Chromatophoren im Pflanzenreiche. Biol Centralbl Bd 25, S. 593–604, 689-691.

Tłum. na angielski: Martin W., Kowallik KV (1999): Annotated English translation of Mereschkowsky's 1905 paper 'Über Natur und Ursprung der Chromatophoren im Pflanzenreiche' . Eur J Phycol Bd 34, Nr. 3, S. 287-295. DOI:10.1080/09670269910001736342 DOI:10.1017/S0967026299002231

Mereschkowski KS (1909): Die Zweiplasmentheorie als Grundlage der Symbiogenese, einer neuen Lehre von der Entstehung der Organismen (ros.), Kazań

Przypisy

Mereschkowski C. Über Natur und Ursprung der Chromatophoren im Pflanzenreiche. Biol Centralbl 25, ss. 593-604, 1905