Konstanty Jodko-Narkiewicz - Polski Serwis Naukowy

Konstanty Narkiewicz-Jodko, pseud. Kok (ur. 23 października 1901 r. w Pińczowie, zm. 3 maja 1963 w Psarach k. Ostrowa Wlkp.) – polski podróżnik, taternik, alpinista, polarnik, doktor fizyki.

Biografia

Od 1921 jeździł w Tatry, najczęściej z Wacławem Tarnowskim. Również z Tarnowskim od 1925 rozpoczął aktywność w zakresie taternictwa. Uczestniczył w kilku najważniejszych ówczesnych osiągnięciach taternickich. Do jego partnerów oprócz Tarnowskiego należeli m.in. Jerzy Golcz, Tadeusz Krystek, Stefan Osiecki, Tadeusz Ciesielski, a w zimie Adam Karpiński.

Przełęcz pod Kopą, Niżnia Przełęcz pod Kopą (słow. Kopské sedlo, niem. Kopper Pass, węg. Kopa-hágó) – szeroka, trawiasta przełęcz w głównej grani Tatr (1750 m n.p.m.). Przełęcz jest granicą pomiędzy Tatrami Wysokimi i Bielskimi.

Jerzy Golcz (ur. 3 września 1904 w Warszawie, zm. 25 sierpnia 1965 w górach Cordillera de Mérida w Wenezueli) – inżynier elektryk, urzędnik konsularny, taternik i alpinista.

Jeszcze w latach 20. planował organizację wyprawy w Himalaje – efektem tego były duże osiągnięcia w taternictwie zimowym, które miało służyć jako przygotowanie do ekspedycji. Na początku lat 30. był uczestnikiem pierwszych dwóch wypraw Sekcji Turystycznej PTT w Alpy. W latach 1933–34 kierował I polską wyprawą w Andy, podczas której udało się m.in. dokonać pierwszego wejścia na Mercedario i Cerro de la Ramada oraz pobić polski rekord wysokości na Aconcagua. Przed II wojną światową poświęcił się planom ekspedycji na K2, do której jednak nie doszło.

Żabi Koń (słow. Žabí Kôň, niem. Simonturm, węg. Simon-torony, 2291 m n.p.m.) – najniższa turnia w grani oddzielającej Dolinę Rybiego Potoku od Doliny Żabiej Mięguszowieckiej (odgałęzienie Doliny Mięguszowieckiej).

Podhale – kraina historyczno-etnograficzna w południowej Polsce u północnego podnóża Tatr, w dorzeczu górnego Dunajca z wyłączeniem obszarów leżących na prawym brzegu Białki i prawym brzegu Dunajca, poniżej ujścia Białki. Podhale zajmuje środkową część Kotliny Podhala, na południu wkracza w Tatry. W krajobrazie Podhala występują rozległe torfowiska i stożki napływowe. Najważniejsze miejscowości: Nowy Targ (historyczna stolica Podhala), Ludźmierz, Zakopane, Biały Dunajec, Szaflary, Białka Tatrzańska, Bukowina Tatrzańska, Poronin, Podczerwone, Chochołów, Witów, Koniówka i inne. Południową część Podhala nazywa się czasem "Skalnym Podhalem" – obejmuje ono obszar od Brzegów i Bukowiny po Zakopane, Kościelisko i Witów.

Jako fizyk prowadził badania promieniowania kosmicznego i uczestniczył w lotach balonowych aż do granic stratosfery. W 1936 wraz z kpt. Zbigniewem Burzyńskim pobił międzynarodowy rekord wysokości balonu o pojemności 2200 m³ (10 853 m). Także z Burzyńskim planował pobicie balonem „Gwiazda Polski” rekordu świata wysokości, 22 066 m – start z Polany Chochołowskiej został jednak udaremniony przez zniszczenie balonu.

Alpy (fr. Alpes, niem. Alpen, wł. Alpi, słoweń. Alpe) – najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia. Łańcuch ma długość około 1200 km, szerokość od 150 do 250 km i zajmuje powierzchnię około 220 tys. km².

Zofia Radwańska-Paryska (ur. 3 maja 1901 w Warszawie, zm. 24 października 2001 w Zakopanem) – botaniczka, taterniczka, pisarka. Żona i współtowarzyszka pracy Witolda Henryka Paryskiego.

Po II wojnie światowej mieszkał na Podhalu i nadal wędrował w Tatrach, jednak stan zdrowotny uniemożliwiał mu poważniejsze osiągnięcia.

Narkiewicz-Jodko miał również zasługi jako działacz organizacji turystycznych i taternickich. Od 1927 należał do Sekcji Taternickiej AZS w Warszawie, od 1930 do Koła Wysokogórskiego Oddziału Warszawskiego PTT, którego był prezesem w latach 1932–33. Był także członkiem Sekcji Turystycznej PTT, a następnie Klubu Wysokogórskiego (krótko przed śmiercią został jego członkiem honorowym). Na początku lat 50. ponownie zajmował się pracą naukową na Uniwersytecie Poznańskim, na rentę przeszedł w 1955. Pozostawił po sobie artykuły w „Taterniku” i innych czasopismach oraz dwie książki: W walce o szczyty Andów (Warszawa 1935) i Cień Sahary (Warszawa 1939).

Promieniowanie kosmiczne – promieniowanie złożone, zarówno korpuskularne jak i elektromagnetyczne, docierające do Ziemi z otaczającej ją przestrzeni kosmicznej. Korpuskularna część promieniowania składa się głównie z protonów (90% cząstek), cząstek alfa (9%), elektronów (ok 1%) i nielicznych cięższych jąder. Promieniowanie docierające bezpośrednio z przestrzeni kosmicznej nazywamy promieniowaniem kosmicznym pierwotnym. Cząstki docierające do Ziemi w wyniku reakcji promieniowania kosmicznego pierwotnego z jądrami atomów gazów atmosferycznych, to promieniowanie wtórne.

Pomysł założenia Towarzystwa Tatrzańskiego był rozważany wśród miłośników Tatr już w 1871. Założono je początkowo jako Galicyjskie Towarzystwo Tatrzańskie 3 sierpnia 1873. Po ustanowieniu statutu Towarzystwo zostało zarejestrowane 19 marca 1874 z siedzibą w Nowym Targu. W maju 1874 zmieniło nazwę na Towarzystwo Tatrzańskie i przeniosło swoją siedzibę do Krakowa.

Osiągnięcia wspinaczkowe

Taternictwo

1926 – pierwsze wejście lewą częścią południowej ściany Żabiego Konia, z Tarnowskim,

1927 – pierwsze wejście północno-wschodnią ścianą Rumanowego Szczytu, z Golczem i Krystkiem,

kwiecień 1928 – pierwsze przejście w warunkach zimowych grani głównej Tatr Wysokich od Przełęczy pod Kopą do Białej Ławki, z Karpińskim,

1931 – pierwsze wejście zimowe na Zasłonistą Turnię, samotnie.

Alpinizm

1923, 1929, 1931 – liczne samotne wejścia na szczyty Jugosławii, Islandii i Afryki Północnej,

1934 – pierwsze wejście na Cerro de la Ramada (6410 m, Andy), samotne,

1934 – wejście nową drogą na Aconcagua (6955 m) – ówczesny polski rekord wysokości,

1936 – pierwszy trawers z południa na północ Zachodniego Spitsbergenu.

Bibliografia

Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.