Konstanty Puzyna - Polski Serwis Naukowy

Konstany Puzyna (1985)

Nagrobek Konstantego Puzyny na Cmentarzu Powązkowskim, autorstwa Krzysztofa M. Bednarskiego

Konstanty Puzyna (ur. 13 kwietnia 1929 w Warszawie, zm. 28 sierpnia 1989 w Augustowie) – polski teatrolog, edytor, eseista, publicysta, poeta.

Ukończył studia z zakresu filologii polskiej na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Przedstawiciel tzw. krakowskiej szkoły krytyki literackiej.

Esej (fr. essai – „próba”) – forma literacka lub literacko-naukowa, prezentująca punkt widzenia autora. Esej może poruszać tematykę filozoficzną, społeczną lub artystyczną, być formą krytyki literackiej, manifestu politycznego lub też dotyczyć innych refleksji autora.

Uniwersytet Jagielloński (historyczne nazwy: łac. Studium Generale, Akademia Krakowska, Szkoła Główna Koronna, Szkoła Główna Krakowska, Uniwersytet Krakowski) (łac. Universitas Jagellonica Cracoviensis) – najstarsza polska szkoła wyższa, jeden z najstarszych uniwersytetów na świecie, mieszczący się w Krakowie.

Debiutował w 1947 r. Był kierownikiem literackim teatrów: Teatru "Wybrzeże" (1953-1954), Teatru Dramatycznego (1955-1965) i Teatru Ateneum w Warszawie). Od 1956 do 1969 r. był zastępcą redaktora naczelnego miesięcznika "Dialog", poświęconego dramaturgii teatralnej. Od 1971 do 1989 r. redaktor naczelny pisma. W latach 1968-1971 był stałym felietonistą teatralnym "Polityki". Pracownik naukowy Instytutu Sztuki PAN. Współpracował także z miesięcznikiem "Teatr". W latach 1986-1987 wykładał w City University w Nowym Jorku.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Antonin Artaud fr: ɑ̃tonɛ̃ aʀto:, właściwie Antoine Marie Joseph Artaud, (ur. 4 września 1896 roku w Marsylii – zm. 4 marca 1948 w Paryżu) – francuski aktor, dramaturg, reżyser, pisarz, teoretyk teatru. Występował w 22 filmach, napisał 26 książek.

Przedmiotem jego fascynacji był teatr XX-wieczny, a zwłaszcza Stanisław Ignacy Witkiewicz jako artysta wszechstronny, prekursorski wobec powojennego teatru europejskiego i, zdaniem Puzyny, genialny. Dokonana przez Puzynę, po latach prac archiwalnych nad rękopisami i maszynopisami (zwykle w złym stanie i słabo czytelnymi) artysty, w 1962 dwutomowa edycja Dramatów Witkacego, zawierająca głównie pierwodruki (tekstów dotąd nieznanych), miała charakter przełomowy dla recepcji pisarza, a dzięki niej dramaty autora Matki trafiły na sceny polskie i obce, stały się też przedmiotem systematycznych badań w Polsce i poza nią.

Esej (fr. essai – „próba”) – forma literacka lub literacko-naukowa, prezentująca punkt widzenia autora. Esej może poruszać tematykę filozoficzną, społeczną lub artystyczną, być formą krytyki literackiej, manifestu politycznego lub też dotyczyć innych refleksji autora.

Dialog – czasopismo literacko–artystyczne, którego tematyką jest dramaturgia współczesna (teatralna, radiowa i telewizyjna). Miesięcznik powstał w 1956 roku, wydawany jest w Warszawie. Od 1 kwietnia 2010 wydawcą jest Instytut Książki.[1] W każdym numerze drukowany jest dramat lub scenariusz, najczęściej jeszcze przed premierą teatralną lub telewizyjną. Pismo drukuje też eseje i felietony dotyczące sztuki dramatycznej oraz umieszcza przekłady dramatów obcych.

Opracował też edytorsko pisma teatralne Wilama Horzycy (z Lidią Kuchtówną) i Antonina Artaud (z Janem Błońskim).

Wśród prac autorskich Puzyny przeważają wyrafinowane myślowo i pisane błyskotliwym stylem eseje o teatrze. Rozproszone rozprawy naukowe Puzyny o Witkacym wydano w wersji książkowej już pośmiertnie.

Publikacje

Twórczość oryginalna

Wilam Horzyca, właściwie Wilhelm Henryk Hořitza (ur. 28 lutego 1889 we Lwowie, zm. 2 marca 1959 w Warszawie) – polski reżyser i dyrektor teatrów, pisarz, tłumacz, krytyk teatralny, współtwórca tzw. Polskiego Teatru Monumentalnego, poseł na Sejm III kadencji w II RP.

Nowy Jork (ang. City of New York, również New York, New York City) – najludniejsze miasto w Stanach Zjednoczonych, a zarazem centrum jednej z najludniejszych aglomeracji na świecie. Nowy Jork wywiera znaczący wpływ na światowy biznes, finanse, media, sztukę, modę, badania naukowe, technologię, edukację oraz rozrywkę. Będąc między innymi siedzibą Organizacji Narodów Zjednoczonych, Nowy Jork stanowi ważne centrum spraw międzynarodowych i powszechnie uważany jest za kulturalną stolicę świata.

To co teatralne (szkice teatralne; Warszawa, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1960, brak numeru ISBN)

Burzliwa pogoda (felietony teatralne; Warszawa, PIW, 1971, brak numeru ISBN)

Syntezy za trzy grosze (szkice; Warszawa, PIW, 1974, brak numeru ISBN)

Półmrok. Felietony teatralne i szkice (Warszawa, PIW, 1982, ISBN 83-06-00751-4)

Kamyki (poezje; Warszawa, PIW, 1989, ISBN 83-06-01803-6)

Witkacy. Oprac. i red. Janusz Degler. Warszawa, Errata, 1999, ISBN 83-907833-6-3 - zebrane rozprawy naukowe

Prace edytorskie

Teatrologia, nauka o teatrze. Pojęcie ukształtowane pod wpływem tzw. Wielkiej Reformy Teatru w pierwszym dwudziestopięcioleciu XX wieku, w kręgu badaczy skupionych na berlińskim uniwersytecie wokół Maxa Hermanna. To on ukuł i spopularyzował termin Theaterwissenschaft, któremu w Polsce Leon Schiller, Władysław Zawistowski, Wiktor Brumer i inni badacze nadali imię teatrologii.

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

Stanisław Ignacy Witkiewicz: Dramaty. Oprac. Konstanty Puzyna. Warszawa, PIW, 1962, brak numeru ISBN t. I-II - pierwsza zebrana edycja krytyczna dramatów Witkacego

Stanisław Ignacy Witkiewicz: Dramaty. Oprac. Konstanty Puzyna. Wyd. 2 rozszerzone. Warszawa, PIW, 1972, brak numeru ISBN, t. I-II.

Wilam Horzyca: O dramacie. Oprac. Lidia Kuchtówna i Konstanty Puzyna. Wstęp: Jarosław Iwaszkiewicz. Warszawa, Wyd. Artystyczne i Filmowe, 1969, brak numeru ISBN

Antonin Artaud: Teatr i jego sobowtór. Przekł. z fr. i wstęp: Jan Błoński. Noty: Jan Błoński i Konstanty Puzyna. Wyd. 2. Warszawa, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1978, brak numeru ISBN

Przypisy

Konstanty Puzyna: Wstęp. W: Stanisław Ignacy Witkiewicz: Dramaty. Warszawa, PIW, 1962, brak numeru ISBN, tom I.

Bibliografia

Anna Micińska: Konstanty Puzyna. W: Wędrówki bez powrotu. Przedmowa: Andrzej Dobosz. Warszawa, Biblioteka "Więzi", 2008, ISBN 978-83-60356-59-3