Konstanty Aleksander Wiktor Schmidt-Ciążyński (ur. 18 lutego 1818, zm. 5 stycznia 1889 w Gorycji) – polski kolekcjoner i znawca sztuki, ofiarodawca dużego zbioru dla Muzeum Narodowego w Krakowie.

Studiował prawdopodobnie w Dorpacie. Następnie w latach 1839–1851 przebywał w Sankt Petersburgu, gdzie pracował w Ermitażu m.in. w charakterze restauratora obrazów dawnych mistrzów włoskich. Wtedy też rozpoczął tworzenie prywatnej kolekcji gemm, obrazów i grafik. W latach 1851–1859 w Paryżu zajmował się handlem dziełami sztuki, prowadząc renomowany antykwariat. Uzyskał patent dostawcy dworu Napoleona III. W roku 1859 przeniósł się do Londynu, gdzie stopniowo pozbywał się swojej kolekcji, zachowując jedynie gemmy i niektóre ulubione obrazy.

U schyłku życia zdecydował o przekazaniu posiadanych zbiorów do polskich muzeów. Początkowo planował obdarować Muzeum Narodowe Polskie w Rapperswilu, ale w wyniku trudności w negocjacjach z Władysławem Platerem ostatecznie kolekcja dzięki Karolowi Estreicherowi trafiła do Muzeum Narodowego w Krakowie. W 1883 roku w Sukiennicach miała miejsce wystawa, na której zaprezentowano przekazane zbiory. Obecnie są one przechowywane w Dziale Rzemiosła Artystycznego i Kultury Materialnej Muzeum Narodowego w Krakowie.

Rodzice

Ojcem Konstantego Schmidta-Ciążyńskiego był Louis (Ludwik) Schmidt, lekarz pochodzący z Lotaryngii. Jako chirurg był przybocznym lekarzem cesarzowej Józefiny, a następnie lekarzem w armii Napoleona I. Był szermierzem, rysownikiem, muzykiem grającym na wielu instrumentach, poliglotą władającym płynnie dwunastoma językami. Wkrótce stał się ulubieńcem Napoleona i w jego świcie odbył kilka kampanii. Był przy szarży kawalerii w wąwozie Somosierry, a następnie walczył w wojnie 1812 roku. Po klęsce Wielkiej Armii wielokrotnie więziony, zdołał za każdym razem odzyskać wolność.

Matką Konstantego Schmidta-Ciążyńskiego była pochodząca z Wielkopolski panna Ludwika Rozalia Ciążyńska, opisywana jako „sławna piękność” (stąd drugi człon nazwiska, przyjęty w późniejszym okresie życia).

Po zawarciu małżeństwa rodzice osiedlili się najpierw w Warszawie, gdzie Louis zatrudnił się jako lekarz wizytujący wojskowe szpitale w Krakowie, Radomiu, Miechowie i Warszawie, a następnie w tej samej roli w Kijowie i Kamieńcu Podolskim. Louis brał następnie udział w wojnie z Turcją w roku 1828.

Dzieciństwo

Konstanty Schmidt-Ciążyński urodził się 18 lutego 1818. Rodzicami chrzestnymi byli hrabina Aleksandra z Lubomirskich Potocka i Wielki Książę Konstanty Pawłowicz, po którym zresztą Schmidt-Ciążyński otrzymał na chrzcie swoje imię. Fakt ten potwierdza uprzywilejowaną pozycję społeczną rodziców wśród warszawskiej elity.

Jako dziesięcioletni chłopiec towarzyszył swojemu ojcu nie tylko w medycznych podróżach po całym kraju, ale także w kampanii wschodniej, tj. w wojnie rosyjsko-tureckiej w latach 1828–1829 jako dragoman. Jego znajomość takich języków jak francuski, rosyjski, turecki i ukraiński była porównywalna ze znajomością ojczystego języka polskiego. Talent do języków okazał się przydatny w dalszym życiu, kiedy poznanie kolejnych ważnych europejskich języków otworzyło przed nim cały świat.

Rosja

Studia odbył w Dorpacie (obecnie Tartu w Estonii) w latach 1835–1839. Archiwalne listy studentów Uniwersytetu w Tartu nie potwierdzają jednak tego faktu, co rodzi przypuszczenia, że mógł być tam studentem krótko, być może na prawach wolnego słuchacza.

Wkrótce później, w roku 1839, znalazł się w Sankt Petersburgu, gdzie związał się z Ermitażem jako nadzwyczajny, nieetatowy pracownik, mający wolną rękę w wyborze obiektów swoich prac i prawo do ich porzucenia w dowolnym momencie.

Pobyt w Petersburgu trwał 12 lat, do roku 1851. W tych latach ukształtowała się jego artystyczna osobowość, zdobył sławę jednego z niewielu wybitnych restauratorów obrazów mistrzów starych szkół włoskich. Stał się znawcą w zakresie nie tylko malarstwa, ale i gliptyki, tj. sztuki rzeźbienia szlachetnych i półszlachetnych kamieni. Wówczas stał się także właścicielem prywatnej kolekcji rzadkich i cennych obiektów malarstwa, grafiki oraz znacznej liczby gemm. W dążeniu do uzyskania finansowej niezależności był aktywny na rynku handlu i wymiany dzieł sztuki. W tym okresie odbył inspirowaną artystycznie podróż po Europie, urządził w Petersburgu wystawę rycin pozyskanych w tej podróży, a część z nich sprzedał następnie ze znacznym zyskiem. Za uzyskaną w ten sposób kwotę stopniowo powiększał swoje zbiory sztuki starożytnej. Gromadził też coraz większą liczbę rzadkich i cennych obrazów i miedziorytów. W tym czasie jego zbiory były szacowane na przynajmniej 500 tys. franków.

W czasie pobytu w Rosji Schmidt-Ciążyński ożenił się z Leontyną, ale w źródłach nie ma innych informacji o jego małżonce.

Poważna choroba zmusiła go w roku 1851 do zmiany klimatu. Z sumą 10 000 rubli uzyskaną z pośpiesznie sprzedanej kolekcji udał się przez Anglię i Francję do Włoch.