Konstytucja Hesji - Polski Serwis Naukowy

Konstytucja Kraju Hesji (niem. Verfassung des Landes Hessen, w skrócie HV) – ustawa zasadnicza niemieckiego kraju związkowego Hesja, przyjęta 1 grudnia 1946.

Historia

W celu stworzenia konstytucji powołano w Hesji specjalną komisję. Każda z działających partii oddelegowała 12 uczestników. Komisja działała od 26 lutego do 14 lipca 1946. Wybory do Zgromadzenia Konstytucyjnego Hesji odbyły się 30 czerwca 1946. Przy frekwencji 71% SPD zdobyła 44,3% głosów, CDU 37,3%, KPD 9,7%, zaś LDP (późniejsza FDP) 6 %. W pracach nad konstytucją uczestniczył ponadto kierownik administracji Valentin Heckert, który zajął się m.in. demokratyzacją przepisów o policji.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna, niem. Christlich Demokratische Union Deutschlands (CDU) – niemiecka partia polityczna, założona po II wojnie światowej. Partia określa się mianem centroprawicowej, nawiązuje do konserwatyzmu i chrześcijaństwa. CDU nie istnieje w Bawarii, ponieważ w tym kraju związkowym działa partia o podobnym charakterze, CSU. Na szczeblu ogólnokrajowym partie te współdziałają, występując jako CDU/CSU; pomimo tego każde z ugrupowań zachowuje swoją własną strukturę. Tworzą wspólną frakcję w niemieckim parlamencie i nie prowadzą przeciwko sobie żadnych działań. Połączenie CDU i CSU nazywane jest powszechnie Unią.

Zgromadzenie Konstytucyjne przyjęło 30 września 1946 projekt Konstytucji. 1 grudnia 1946 miało miejsce referendum na temat przyjęcia Konstytucji: oddano 76,4% głosów za całością Konstytucji oraz 72% za przyjęciem artykułu 41. Artykuł ten przewidywał nacjonalizację górnictwa, hutnictwa żelaza, energetyki oraz środków komunikacji szynowej i napędzanych z sieci trakcyjnej, jego postanowienia nie zostały jednak nigdy wcielone w życie.

Policja – umundurowana i uzbrojona formacja przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do jej głównych zadań należy pilnowanie przestrzegania prawa i ściganie przestępców, jak również zapewnienie ochrony i pomocy w sytuacjach kryzysowych zarówno wobec ludzi jak i mienia. Jeżeli jest to konieczne, policja nadzoruje na poziomie operacyjnym także wszelkie służby ratownicze.

Urlop - to czas wolny od świadczenia pracy przez pracownika, przewidziany przepisami prawa. Zależnie od rodzaju urlopu, pracownik może dostawać w okresie urlopu wynagrodzenie lub nie.

Ponadto Konstytucja regulowała m.in. następujące sprawy: uznanie godności i praw osobistych człowieka, także w aspekcie ekonomicznym, prawo do pracy, ośmiogodzinny dzień pracy, co najmniej 12 dni urlopu, prawo do strajku, jednolite prawo pracy dla robotników, pracowników umysłowych i urzędników rządowych oraz zakaz lokautu. Ze względu na to, że Konstytucja powstała krótko po upadku nazizmu, miała charakter znacznie bardziej radykalny niż później przyjęte konstytucje krajów związkowych.

Nacjonalizacja – akt przejęcia przez państwo prywatnego mienia. W rzadkich przypadkach może to być również przejęcie mienia należącego do samorządu. Nie należy mylić nacjonalizacji, która jest stosowana wobec określonej kategorii mienia lub osób, z wywłaszczeniem, które dotyczy konkretnej osoby i konkretnej sprawy.

Prawo pracy - gałąź prawa obejmująca ogół regulacji w zakresie stosunku pracy konkretnego pracownika i pracodawcy jako stron stosunku pracy oraz regulacji dotyczących organizacji pracodawców i pracowników, układów i sporów zbiorowych, a także partycypacji pracowniczej i dialogu w zbiorowych stosunkach pracy.

Kontrowersje

Konstytucja Hesji odzwierciedla w znacznym stopniu sytuację politycznego i gospodarczego przełomu pierwszych miesięcy po II wojnie światowej. Liczne przepisy Konstytucji stały się wobec szybko zmieniającej się sytuacji społecznej anachroniczne i miały bardzo ograniczony wpływ na prawodawstwo. Obecnie proponuje się wprowadzenie gruntownych zmian do Konstytucji Hesji.

Kraj związkowy (t. "land"; niem. das Land - "ziemia", "kraj", "kraina" lub das Bundesland - "kraj związkowy") - nazwa części składowej federacji w Niemczech i Austrii.

Strajk (ang. strike, niem. Streik) - forma nacisku i protestu społecznego stosowana przez różne grupy społeczne, głównie jednak przez pracowników najemnych. Znane są różne formy strajku, większość z nich polega na dobrowolnym powstrzymaniu się od pracy przez protestujących.

Główne kontrowersje związane z obecną formą Konstytucji:

Stosunkowo znanym kuriozum jest przepis artykułu 21, ustęp 1, który za szczególnie ciężkie przestępstwa przewiduje wykonywanie kary śmierci. Ze względu na zniesienie kary śmierci przez Konstytucję Federalną przepis ten jest od prawie 60 lat martwy.

To samo dotyczy konstytucyjnego zakazu lokautu.

Potwierdzenie prawidłowego przebiegu wyborów następuje nie poprzez orzeczenie sądu krajowego Hesji, lecz na podstawie art. 78 poprzez "sąd do spraw kontroli wyborów" (Wahlprüfungsgericht), zdominowany przez polityków.

Kolejnym kuriozum jest artykuł 154, przewidujący obywatelstwo heskie, przysługujące obywatelom wszystkich krajów niemieckich

Ze względu na wprowadzenie w Hesji opłat za studia trwa dyskusja nad artykułem 59. Artykuł ten zabrania zasadniczo pobierania wszelkich opłat za naukę szkolną i studia, gdyż mówi o bezpłatności szkoły i studiów, a ponadto nakazuje wspieranie uzdolnionych dzieci z ubogich rodzin. Jednocześnie zezwala on jednak na wprowadzenie umiarkowanej opłaty, jeśli sytuacja społeczna ucznia, jego rodziców względnie innych opiekunów to umożliwia. Tym samym prawie jedna trzecia studentów jest zwolniona z opłat za studia. Mimo to wniesiono skargę do sądu krajowego, oczekuje ona na rozpatrzenie.

Zmiany konstytucji

Mimo że Konstytucja Hesji jest historycznie starsza od federalnej Ustawy Zasadniczej i przez to w wielu wypadkach martwa (np. wspomniany paragraf 21, ustęp 1, przewidujący karę śmierci), nie dokonano w niej dotychczas większych zmian. Powodem tego była nie tyle konieczność zorganizowania referendum potwierdzającego zmianę, lecz raczej brak zgody między poszczególnymi klubami parlamentarnymi na temat dokładnych zmian. Mimo tego wprowadzono kilka drobnych poprawek.

Konstytucją Niemiec jest Ustawa Zasadnicza (niem. Grundgesetz, skrót GG). Obwieszczona dnia 23 maja 1949 przez Radę Parlamentarną (Parlamentarischer Rat) weszła w życie dnia 24 maja 1949.

Referendum (głosowanie ludowe) - forma głosowania o charakterze powszechnym, najbliższe ideałowi demokracji bezpośredniej, w której udział mogą brać wszyscy obywatele uprawnieni do głosowania (tj. mający czynne prawo wyborcze). W czasie referendum obywatele całego państwa lub jego części wyrażają swoją opinię w kwestii poddawanej głosowaniu.

Linki zewnętrzne

(niem.) Tekst obecnej konstytucji Hesji (Verfassung des Landes Hessen)

(niem.) Historyczna konstytucja Wielkiego Księstwa Hesji z 17 grudnia 1820 (documentArchiv.de)

(niem.) Historyczna konstytucja Elektoratu Hesji z 5 stycznia 1831 (documentArchiv.de)