Konsubstancjacja - Polski Serwis Naukowy

Konsubstancjacja - nauka teologiczna o obecności Ciała i Krwi Jezusa Chrystusa w chlebie i winie podczas Sakramentu Wieczerzy Pańskiej, uznawana obecnie przez część kościołów protestanckich, przede wszystkim przez Kościoły luterańskie.

Nauka o konsubstancjacji współistniała w Kościele Zachodnim do Soboru Laterańskiego IV w 1215 roku, który jako obowiązującą przyjął naukę o transsubstancjacji (choć zagadnienie było podejmowane także po soborze przez Dunsa Szkota i Williama Ockhama).

Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu, rządzona przez biskupa i patriarchę Rzymu (jako papieża uważanego drogą sukcesji apostolskiej za następcę Świętego Piotra) oraz biskupów pozostających z nim we wspólnocie. Kościół katolicki stanowi jedną z trzech głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.

Ks. prof. dr hab. Manfred Uglorz (ur. 12 listopada 1940 roku w Łaziskach Średnich) − duchowny Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP, profesor doktor habilitowany nauk teologicznych, biblista. Kierownik Katedry Wiedzy Nowotestamentowej i Języka Greckiego na Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie.

Podobnie jak rzymskokatolicka nauka o transsubstancjacji, konsubstancjacja uznaje realną obecność Ciała i Krwi Pańskiej w chlebie i winie. Są jednak istotne różnice, które dzielą obie doktryny:

transsubstancjacja uznaje, że po słowach konsekracji hostia i wino stają się Ciałem i Krwią Pańską na trwałe i pozostają pod postacią pozorną chleba i wina. Według luterańskiej nauki o konsubstancjacji chleb pozostaje chlebem, wino pozostaje winem, a Jezus jest współobecny w chlebie i winie - i to tylko podczas sprawowania sakramentu, zgodnie ze słowami Chrystusa wypowiedzianymi do apostołów podczas Ostatniej Wieczerzy: "bierzcie i jedzcie", "bierzcie i pijcie"

w katolicyzmie pozostające po konsekracji hostie są przedmiotem czci i adoracji i używa się ich przy następnym rozdawaniu komunii. Natomiast w luteranizmie, zgodnie z zasadą soli Deo gloria, komunikantom nie oddaje się czci i nie praktykuje adoracji, a po zakończeniu nabożeństwa są one znów zwykłym chlebem i zwykłym winem i aby użyć ich podczas Komunii na następnym nabożeństwie trzeba je na nowo konsekrować.

W katolicyzmie dla Komunii (Eucharystii) stosuje się również nazwę Najświętszy Sakrament, która w terminologii luterańskiej nie występuje. U luteran jest to zwykle Sakrament Ołtarza lub Sakrament Wieczerzy Pańskiej.

Kościół episkopalny – w szerszym znaczeniu wspólnota chrześcijańska, w której władza spoczywa w rękach biskupów (episkopatu); taka definicja objęłaby także Kościół katolicki czy Cerkiew Prawosławną. Najczęściej jednak termin ten oznacza niektóre kościoły wchodzące w skład wspólnoty anglikańskiej:

Katolicyzm – doktryna Kościoła chrześcijańskiego – jednej z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła prawosławnego, powstałych w wyniku rozłamu w Kościele chrześcijańskim w 1054 (tzw. schizmy wschodniej). Jedna z największych grup wyznań chrześcijańskich, obok prawosławia i protestantyzmu oraz ogół zasad wiary i życia religijnego do których odwołuje się Kościół rzymskokatolicki wraz z Kościołami wschodnimi pozostającymi z nim w pełnej jedności, wspólnoty tradycjonalistyczne, starokatolickie oraz część anglikańskich, liberalnych i niezależnych.

Te różnice są jednym z powodów nieporozumień między Kościołami luterańskimi a Rzymem. Do tej pory Kościół katolicki nie uznaje Sakramentu Ołtarza odprawianego na sposób luterański. Natomiast Kościół Ewangelicko-Augsburski (luterański) propaguje tzw. gościnność eucharystyczną, tzn. nie zabrania przyjmować komunii ani swoim wiernym w kościołach innego wyznania, ani nie zabrania przystępować do Sakramentu osobom innych wyznań podczas nabożeństw luterańskich.

Marcin Luter (niem. Martin Luther, ur. 10 listopada 1483 r. w Eisleben, zm. 18 lutego 1546 r. tamże) – niemiecki reformator religijny, teoretyk i inicjator reformacji, mnich augustiański, doktor teologii. Autor 95 tez potępiających praktykę sprzedaży odpustów, w których odrzucał możliwość kupienia łaski Bożej.

Augustana – utworzony w 1992 r. ośrodek wydawniczy, który swoją siedzibę ma w Bielsku-Białej, przy pl. Marcina Lutra 3, na Bielskim Syjonie. Specjalizuje się głównie w wydawnictwach Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego. Nazwa wywodzi się od Augsburskiego Wyznania Wiary (łac. Confessio Augustana – Konfesja Augsburska).

Duża zbieżność występuje pomiędzy luterańskim i prawosławnym poglądem na obecność Chrystusa w Komunii. Wspólna deklaracja o Eucharystii mówi: "prawosławni i luteranie wyznają, że ciało i krew Chrystusa jednoczą się z chlebem i winem, aby były przyjmowane przez komunikantów, co łączy ich z Chrystusem i z sobą nawzajem". Zgodność poglądów istnieje pomiędzy luteranizmem a Kościołem ormiańskim. Ormiański patriarcha Konstantynopola stwierdził: "Wiara w rzeczywistą obecność Jezusa Chrystusa w Eucharystii to czynnik, który znacząco zbliża do siebie Ormiański Apostolski Kościół Prawosławny i Ewangelicko-Luterański Kościół w Ameryce." oraz: "Utrzymujemy, że chleb i wino nie zmieniają się substancjonalnie, jednak nasz Pan jest w nich obecny. Kwestię komunii rozumiemy tak samo". Zbliżoną do luterańskiej koncepcje eucharystii uznają także kościoły anglikańskie i episkopalne.

Patriarcha – z jęz. gr. "praojciec"; w Nowym Testamencie określenie protoplastów Izraelitów (Abraham, Izaak, Jakub oraz dwunastu synów Jakuba), ale także protoplastów ludzkości, oraz protoplastów rodów, np. Dawid.

Anglikanizm – odłam chrześcijaństwa (podobny do protestantyzmu i częściowo do niego należący), który powstał w Anglii w XVI wieku. Anglikanizm w części wywodzi się z tradycji protestanckiej, jednak w dużym stopniu zachował teologiczną więź z katolicyzmem.

Głoszona przez Lutra nauka o konsubstancjacji nie jest ogólnoprotestancką zasadą - np. Jan Kalwin uznawał tylko duchową obecność Chrystusa w Komunii a Ulrich Zwingli uznawał Komunię wyłącznie za symboliczną pamiątkę Ostatniej Wieczerzy.

Metodyści wierzą w rzeczywistą obecność ("społeczność") Ciała i Krwi Chrystusa w momencie spożywania konsekrowanego Chleba i Wina, lecz odżegnują sie od prób ścisłej definicji tej obecności.

Przypisy

Manfred Uglorz: Świadectwo Lutra o Wieczerzy Pańskiej. W: Teologia wiary: teologia ks. Marcina Lutra i ksiąg wyznaniowych Kościoła luterańskiego. Manfred Uglorz (red.). Bielsko-Biała: Wydawnictwo „Augustana”, 2007. ISBN 83-88941-76-3.
http://www.luteranie.pl/pl/index.php?D=1507 Luterańsko-prawosławna deklaracja o Eucharystii
Artykuł w serwisie Kosciol.pl