Konwent San Marco we Florencji - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 43°46′41.71″N 11°15′33.2″E / 43.7782528, 11.259222

Muzeum św. Marka (wł. Museo di San Marco) znajduje się we Florencji w kompleksie dominikanów San Marco. Kompleks składa się z klasztoru i kościoła.

Historia klasztoru

Klasztor trafił w posiadanie zakonników w 1434 roku z rąk papieża Eugeniusza IV. Wówczas był to stary i zniszczony budynek klasztorny z XII wieku, należący do zakonników św. Sylwestra. Pierwszą modernizację klasztoru zlecił Cosimo de'Medici, włoskiemu architektowi i rzeźbiarzowi Michelozzie. Prace trwały w latach 1437 – 1452.

Hieronim Savonarola (Girolamo Savonarola) (ur. 21 września 1452, zm. 23 maja 1498 we Florencji) – florencki reformator religijno-polityczny, dominikanin.

Sklepienie krzyżowe - sklepienie zbudowane na planie kwadratu z dwóch, przenikających się sklepień kolebkowych, z których pozostawiono górne części sklepień. Podparte jest na czterech filarach lub słupach usytuowanych w wierzchołkach kwadratu (planu pomieszczenia). Podpory znajdują się pod przekątnymi powstającymi przez przecięcie się kolebek. Wzdłuż nich przenoszone są obciążenia. Sklepienie stosowane znacznie częściej niż klasztorne, pozwalało na swobodniejsze kształtowanie wnętrza.

W XVI wieku pod kierunkim Giambolognego przeprowadzono kolejny remont i rozbudowę. W 1678 roku wnętrze zostało odnowione przez Piera Francesca Silvaniego a w 1780 roku istniejąca do dziś fasadę przebudował Gioacchino Pronti.

Klasztor i muzeum

W klasztorze (obecnie muzeum) w XV wieku mieszkał słynny dominikanin i malarz Fra Angelico oraz kaznodzieja Girolamo Savonarola.

W 1808 roku na czas wojen napoleońskich dominikanie opuścili klasztor. W 1866 roku budynek przeszedł w posiadanie państwa i zakon musiał ponownie opuścić klasztor.

Giovanni Pico della Mirandola (ur. 24 lutego 1463 w Mirandoli w księstwie Ferrary, zm. 17 listopada 1494 we Florencji) - włoski filozof, uczony, pisarz, wybitny przedstawiciel włoskiego Odrodzenia. Znał kilkanaście języków, co pozwoliło mu rozwijać zainteresowanie filozofią świata islamu oraz filozofią i magią żydowską. Mimo platońskiej atmosfery otaczającej jego życie i pisma, wielu badaczy (zwłaszcza współczesnych) podkreśla, że w samej jego myśli jest wiele lub nawet więcej wątków arystotelesowskich niż platońskich, powstałych dzięki łączności z arystotelizmem padewskim. Pozostawał w bliskich stosunkach z najwybitniejszymi uczonymi swoich czasów, zrzekł się księstwa Mirandoli, by móc całkowicie poświęcić się nauce, próbował zorganizować w Rzymie zjazd wszystkich uczonych. Pico był także bliskim przyjacielem Savonaroli - pod jego wpływem został na łożu śmierci dominikaninem, wcześniej rozdając swoje bogactwa.

Michelozzo di Bartolommeo zw. Michelozzo Michelozzi (ur. 1396, zm. 1472) – włoski architekt i rzeźbiarz wczesnego renesansu, działający głównie we Florencji.

W części budynku wokół tzw. krużganka świętego Antoniego otworzono Museo di San Marco. Wejście do muzeum ozdobione jest freskami Bernardino Poccetti z XVI i XVII wieku. W zbiorach muzea znajdują się freski Fra Angelico oraz obrazy tablicowe Fra Bartolomea.

Muzeum wystawia również prace innych artystów m.in. Domenico Ghirlandaio, Alessio Baldovinetti i Giovanni Antonio Sogliani

Giambologna, Giovanni da Bologna, właśc. Jean de Boulogne, (ur. 1529 w Douai, obecnie we Francji, zm. 1608 we Florencji), rzeźbiarz manierysta florencki, pochodzenia flamandzkiego.

Zakon dominikanów to potoczna nazwa Zakonu Kaznodziejskiego (łac. Ordo Praedicatorum – OP). Składa się z trzech gałęzi: braci dominikanów, mniszek oraz świeckich zrzeszonych we fraterniach (zwanych tercjarzami). Szerszym pojęciem jest Rodzina Dominikańska , która obejmuje ponadto zgromadzenia sióstr dominikanek czynnych, członków instytutów świeckich oraz inne grupy i osoby indywidualne żyjące zgodnie z duchem św. Dominika, a nie podlegające bezpośredniej władzy generała Zakonu.

Sala biblioteczna

W murach klasztoru znajduje się biblioteka, powstała w 1444 roku. W epoce renesansu za panowania Lorenzo de' Medici organizowano w niej spotkania florenckich humanistów na których bywał m.in. Giovanni Pico della Mirandola. Przez salę biblioteczną przechodzi ciąg smukłych kolumn z jońskimi głowicami na których spoczywają arkady oddzielające beczkowato sklepiony korytarz środkowy od obydwu krzyżowo sklepionych korytarzy bocznych. Biblioteka była pierwszą w Europie publiczną biblioteką i służyła mnichom jako scriptorium. W zbiorach bibliotecznych prócz wielu oryginalnych XV-wiecznych rękopisów przechowywane są również manuskrypty kaznodziei Girolamo Savonaroli.

Fra Angelico, Jan z Fiesole właśc. Guido di Pietro da Mugello (ur. ok. 1387, w Vicchio w rejonie Mugello – zm. 18 lutego 1455, w Rzymie) – wł. malarz religijny wczesnego renesansu, dominikanin, błogosławiony Kościoła Katolickiego. Oprócz obrazów temperowych malował także freski i miniatury. Podejmował tylko tematy religijne.

Arkada (łac. arcus - łuk) – element architektoniczny składający się z dwóch podpór (kolumn, słupów lub filarów), które zostały połączone u góry łukiem.

Dormitorio di San Marco

Dormitorio di San Marco jest kompleksem cel w których mieszkali mnisi. Ich cele i korytarze zostały ozdobione przez freski Fra Angelico i jego uczniów. Do najbardziej znanych są freski Zwiastowania i Noli me tangere.

Obrazy i freski znajdujące się w muzeum

Obraz ołtarza głównego – Fra Angelico, 1438–1443, tempera na drewnie 220 × 227 cm

Zdjęcie z krzyża – Fra Angelico, ok. 1436-1440, deska 176 × 185 cm

Zwiastowanie – Fra Angelico, 1450, fresk, 230 × 297 cm

Noli me tangere – Fra Angelico, 1450, fresk 166 × 125 cm (cela nr 1)

Koronacja Maryi – Fra Angelico, 1441, fresk 171 × 151 cm (cela 9)

Hołd Trzech Króli - Fra Angelico, Benozzo Gozzoli, 1440, fresk 175 × 357 cm (cela 39)

Ukrzyżowanie, Fra Angelico, 1450, fresk 196 × 199 (cela 42)

Przypisy

Tim Jepson: Przewodnik National Geographic - Włochy. Warszawa: G+J RBA Sp. z o.o.& Co. Spółka Komandytowa, 2002, s. 228. ISBN 83-88132-80-6.
Praca zbiorowa: Przewodniki Wiedzy i Życia - Florencja i Toskania. Warszawa: Hachette Livre Polska sp. z o.o., 2009, s. 97. ISBN 978-83-7575-692-0.

Źródła

Ralf C. Wirtz Sztuka i architektura Florencji, wyd h.f. ullmann, 2005 ISBN 978-3-8331-2302-3