Kopernicja - Polski Serwis Naukowy

Copernicia prunifera

Kopernicja (Copernicia Mart. ex Endl.) – rodzaj roślin należący do rodziny arekowatych (Arecaceae). Znanych jest ok. 25 gatunków kopernicji. Pochodzą one z Ameryki Południowej i Środkowej, większość gatunków jest endemitami Kuby, ale 2 gatunki występują też w Hiszpanii. Nazwa nadana została na cześć polskiego astronoma Mikołaja Kopernika.

Endemit - takson (najczęściej gatunek) unikalny dla danego miejsca albo regionu, występujący na ograniczonym obszarze, nigdzie indziej nie występujący naturalnie.

Mikołaj Kopernik (łac. Nicolaus Copernicus Torinensis lub Thorunensis lub Torunensis, niem. Nikolaus Kopernikus; ur. 19 lutego 1473 w Toruniu, zm. 24 maja 1543 we Fromborku) – astronom, matematyk, prawnik, ekonomista, strateg, lekarz, astrolog, tłumacz, kanclerz kapituły warmińskiej od 1511, kanonik warmiński, scholastyk wrocławski.

Morfologia

Wiecznie zielone rośliny o kłodzinach często pokrytych starymi liśćmi lub ich pochwami. Liście duże i zazwyczaj bardzo sztywne, często wyrastają na kolczastych ogonkach liściowych. Kwiaty drobne, zebrane w bardzo rozgałęzione kwiatostany, które za młodu otoczone są zachodzącymi na siebie przysadkami.

Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.

Kwiat - organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania. Stanowi fragment pędu o ograniczonym wzroście ze skupieniem liści płodnych i płonnych, służących odpowiednio, bezpośrednio i pośrednio do rozmnażania płciowego (generatywnego). Kwiat charakterystyczny dla roślin nasiennych (czyli kwiatowych) jest organem homologicznym do kłosa zarodnionośnego (sporofilostanu) roślin ewolucyjnie starszych.

Systematyka

Synonimy

Arrudaria Macedo, Coryphomia Rojas Acosta Pozycja systematyczna wg Angiosperm Phylogeny Website (2001...)

Należy do rodziny arekowatych (Arecaceae), rzędu arekowce (Arecales), kladu jednoliścienne (monocots) w obrębie kladu okrytonasiennych. W obrębie arekowatych należy do podrodziny Coryphoideae, plemienia Corypheae i podplemienia Livistoninae.

Sawanna (z dialektów karaibskich zawan) – trawiasta formacja roślinna, strefy międzyzwrotnikowej o klimacie gorącym z wyraźnie zaznaczoną porą suchą, trwającą od 3 do 9 miesięcy oraz porą deszczową.

Arekowce, palmowce (Arecales Bromhead) – rząd roślin należących do jednoliściennych. Obejmuje rośliny drzewiaste o wzroście zwykle monopodialnym. Liście ułożone na pędzie spiralnie, ogonkowe, pierzasto lub dłoniasto wcinane lub podzielone.

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa liliowe (Liliidae J.H. Schaffn.), podklasa arekowe (Arecidae Takht.), nadrząd Arecanae Takht., rząd arekowce (Arecales Bromhead), rodzina arekowate (Arecaceae Schultz Sch.), rodzaj kopernicja (Copernicia Mart. ex Endl.).

System Reveala - nowoczesny system klasyfikacji . W tym też czasie zaproponował kilka nowych rozwiązań klasyfikacyjnych, początkowo na poziomie rzędów i podklas. W 1994 r. zaproponował wyróżnienie wśród okrytonasiennych 5 klas, co zaowocowało całkowicie oryginalnym ujęciem systematycznym tej grupy roślin. System ten Reveal publikował na swoich stronach internetowych i aktualizował do roku 1999. W następnych latach autor systemu wszedł w skład Angiosperm Phylogeny Group i brał udział w tworzeniu systemu APG II.

Okrytonasienne, okrytozalążkowe (Magnoliophyta; . Okrytonasienne charakteryzują się zredukowanym gametofitem oraz brakiem rodni i plemni. Sporofity są pokaźne, a kwiat jest często obupłciowy. Części wytwarzające gamety to słupki i pręciki. Słupki powstają ze zrośniętych owocolistków. Pręciki zbudowane są z nitki i główki. W główce występują najczęściej 2 pylniki. W pylnikach powstają mikrozarodniki, z których następnie rozwijają się ziarna pyłku, które wytwarzają tzw. jądra plemnikowe (nieruchome plemniki).

Gatunki (wybór)

Copernicia prunifera (Miller) H. Moore – brazylijska palma z jadalnymi korzeniami i owocami, liśćmi używanymi na maty oraz żółtawym woskiem (karnauba).

Copernicia gigas

Copernicia alba Morong ex Morong & Britton – gatunek typowy dla sawanny palmowej tzw. palmares.

Przypisy

↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-15].
↑ zbiorowe: Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 978-3-8331-1916-3.
↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05].
Reveal James L. System of Classification. PBIO 250 Lecture Notes: Plant Taxonomy. Department of Plant Biology, University of Maryland, 1999 Systematyka rodzaju Copernicia wg Reveala