Kopiec Wandy - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 50°04′13″N 20°04′05″E / 50.07028, 20.06806

Kopiec Wandy

Wieńczący kopiec pomnik projektu Jana Matejki

Kopiec Wandy – kopiec w Nowej Hucie, dzielnicy Krakowa. Jeden z czterech kopców istniejących do dziś w Krakowie (inne: Kopiec Piłsudskiego, Kopiec Krakusa, Kopiec Kościuszki). Kopiec zbudowano prawdopodobnie ok. VII - VIII wieku n.e. Wedle legendy stanowi mogiłę Wandy, córki księcia Kraka, której ciało miano wyłowić z nurtów nieopodal przepływającej Wisły. Kopiec wieńczy marmurowy pomnik projektu Jana Matejki, ozdobiony kądzielą skrzyżowaną z mieczem oraz napisem „Wanda”.

Jan Alojzy Matejko (ur. w czerwcu 1838 w Krakowie, zm. 1 listopada 1893 w Krakowie) – malarz polski, twórca obrazów historycznych i batalistycznych, historiozof.

Lughnasadh, IPA: /luːnəsə/ – przypadające na 1 sierpnia celtyckie święto boga Lugha; w tradycji iryjskiej również określane jako Brón Troghain - dosł. "Smutek/Boleść porodu" (irl. troghan - "poród", "bóle porodowe", "narodziny"), określenie prawdopodobnie związane z wydawaniem plonów przez ziemię w tym okresie i porównaniem tego do cierpień przy porodzie.

Historia kopca

1222 – pierwsza wzmianka o wsi Mogiła, której nazwa wiązana jest z Kopcem Wandy.

1584 – pierwsza wzmianka o kopcu.

2 połowa XIX wieku – cystersi oddają kopiec w ręce narodu.

1860 – Austriacy otaczają kopiec szańcem ziemnym. Staje się częścią fortyfikacji Twierdzy Kraków.

1888-1890 – zamiana ziemnego szańca na ceglano-kamienny fort.

1890 – Kornel Kozerski na własny koszt odnawia kopiec i na szczycie umieszcza marmurową rzeźbę orła, zaprojektowaną przez Jana Matejkę.

1890 – prawdopodobnie w związku z opisanymi powyżej pracami, w okolicach 1890 r., kopiec zostaje pierwszy, i jedyny jak do tej pory, raz oficjalnie przebadany przez nieformalnego naczelnika Ekonomatu w Krakowie i współzałożyciela Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa, Teodora Kułakowskiego, nie było to jednak badanie archeologiczne sensu stricto

1968-1970 – rozebranie fortu.

Przybliżone wymiary

wysokość 14 m (238 m n.p.m.)

średnica podstawy 45-50 m

średnica ściętego szczytu 9,5 m

objętość około 9000 m³

Ciekawostka

Stojąc na Kopcu Wandy 4 listopada lub 6 lutego zobaczymy zachodzące słońce dokładnie nad Kopcem Krakusa; natomiast stojąc na kopcu Krakusa 2 maja lub 10 sierpnia zobaczymy słońce wschodzące nad Kopcem Wandy. Są to przybliżone daty celtyckich świąt Samhain, Imbolc, Beltane i Lughnasadh.

Imbolc, irl. Lá Fhéile Bríde, szkoc. Gaelic Là Fhèill Brìghde – pogańskie święto celtyckie odbywające się według celtyckiego kalendarza w środku zimy 1 lutego.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Dojazd

Kopiec znajduje się przy ulicy Ujastek Mogilski. Dojazd tramwajem linii 17 lub 21 MPK Kraków do przystanku Kopiec Wandy albo tramwajem linii 15 do przystanku Fort Mogiła i iść Szlakiem Twierdzy Kraków około 10-15 minut.

Przypisy

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Kopiec Wandy