Historie

Koran ma dużo wspólnego z Biblią. Tradycja muzułmańska uznaje, że Mahometa poprzedziło 24 proroków starotestamentowych (w tym Ibrahim – Abraham, Musa – Mojżesz), nowotestamentowych, m.in. Isa – Jezusa, oraz pozabiblijnych, jak Hud, Salih. Przedstawia i potwierdza również wiele historii biblijnych – między innymi historię o Adamie i Ewie, zwiastowanie Marii z Nazaretu, cuda Jezusa. Według Koranu Tora (arab. توراة Taurāt) była oryginalnym objawieniem Allaha skierowanym do Izraelitów, którzy je wypaczyli i zafałszowali nie zrozumiawszy go. Natomiast Księgi prorockie Biblii mówią o zafałszowaniu znawców Tory (Jr 8:8), a nie o tym że zafałszowane zostały jakieś fragmenty Pięcioksięgu czy innych części Biblii.

Wiele biblijnych proroctw odnoszonych jest przez wyznawców islamu do Mahometa, jednakoż chrześcijanie odnoszą pierwszy fragment ogólnie do proroków, a w szczególności do Jezusa Chrystusa, drugi zaś tyczy się Ducha Świętego obiecanego przez Jezusa, i zesłanego w Dniu Pięćdziesiątnicy (Dz 2:1n).

Pan, Bóg twój, wzbudzi ci proroka spośród braci twoich, podobnego do mnie. Jego będziesz słuchać (Pwt 18:15)

Filomaci (gr. miłośnicy nauki) – tajne stowarzyszenie studentów i absolwentów Uniwersytetu Wileńskiego, o celach społeczno-patriotycznych i samokształceniowych działające w latach 1817–1823 (powstało 1.10.1817 r.), do momentu, gdy w wyniku śledztwa prowadzonego przez senatora Nikołaja Nowosilcowa wytoczono im proces, a potem zesłano do Rosji. Na zebraniach dyskutowali na temat piśmiennictwa polskiego i zagranicznego, cenili dzieła starożytnych pisarzy oraz filozofów oświeceniowych. Interesowała ich literatura współczesna jak i z dawnych epok. Pragnęli upowszechnić swe zasady i idee, co doprowadziło w 1820 roku do powstania Towarzystwa Filaretów.
Allah (z arab. ﷲ, IPA: [ʔaɫɫɑːh], posłuchaj po arabsku ?/i) – w języku arabskim słowo oznaczające Boga jedynego. Słowniki języka polskiego uznają również pisownię "Allach". „Allah” jest jedynym arabskim słowem, w którym wymawiane jest /ɫ/ (stąd u Sienkiewicza pisownia „Ałłah”).

Jednakże mówię wam prawdę: Pożyteczne jest dla was moje odejście. Bo jeżeli nie odejdę, Pocieszyciel nie przyjdzie do was. A jeżeli odejdę, poślę Go do was. On zaś, gdy przyjdzie, przekona świat o grzechu, o sprawiedliwości i o sądzie. O grzechu – bo nie wierzą we Mnie; o sprawiedliwości zaś – bo idę do Ojca i już Mnie nie ujrzycie; wreszcie o sądzie – bo władca tego świata został osądzony. Jeszcze wiele mam wam do powiedzenia, ale teraz [jeszcze] znieść nie możecie. Gdy zaś przyjdzie On, Duch Prawdy, doprowadzi was do całej prawdy. Bo nie będzie mówił od siebie, ale powie wszystko, cokolwiek usłyszy, i oznajmi wam rzeczy przyszłe. On Mnie otoczy chwałą, ponieważ z mojego weźmie i wam objawi. Wszystko, co ma Ojciec, jest moje. Dlatego powiedziałem, że z mojego weźmie i wam objawi. (J 16:7-15)

Usman ibn Affan (arab. عثمان بن عفان ) (ur. 574 w Mekce - zm. 17 lipca 656 w Medynie) - trzeci "kalif prawowierny". Kalifem został wybrany w 644 roku przez specjalną sześcioosobową radę i pozostał nim do końca życia. W trakcie jego panowania Arabowie zdobyli większą część Egiptu, Persji, Cypr, oraz część Kaukazu. Na stanowisku kalifa zastąpił go Ali ibn Abi Talib. Na jego rozkaz i za jego panowania skompilowano wersję Koranu. Często oskarżany był o nepotyzm. Został zabity przez buntowników i pochowano go w Medynie.
Al-Ghazali, właściwie Abu Hamid Muhammad ibn Muhammad at-Tusi-asz-Szafi (ur. ok. 1058 w Tus, zm. 1111 w Tus) – arabski filozof muzułmański, teolog, mistyk suficki.

Nakazy i zakazy

Podobnie jak Biblia, Koran nakazuje płacenie jałmużny, pomoc biednym, czynienie dobra rodzicom, przebaczenie, wiarę w Boga oraz życie w prostocie. Koran (tak samo jak Biblia) zakazuje zabójstwa (z wyjątkiem przypadków kary), samobójstwa, kradzieży, kłamstwa, cudzołóstwa i oddawania czci bogom innym niż Bóg Jedyny. Koran twierdzi, że Bóg nagradza ludzi za powstrzymywanie się od złości, jednak w surze 9 wzywa do walki zbrojnej przeciwko wrogom religii.

Tłumaczenia

Egzemplarz Koranu w języku rosyjskim (po prawej) znajdujący się w meczecie w Kruszynianach

Koran, (według muzułmanów) jako dzieło objawione i spisane w języku arabskim, jest z założenia przeznaczone dla czytelników arabskojęzycznych. Oryginał arabski jest w większości szkół muzułmańskich jedyną dopuszczalną wersją. Według muzułmanów tłumaczenia nie są w stanie mu dorównać, ponadto przekład zawsze zawiera element interpretacji. Przekłady Koranu na inne języki nie są zatem, według muzułmanów, jak Koran arabski świętym tekstem, lecz jedynie interpretacjami jego znaczenia. Dlatego też tłumaczenia są przez muzułmanów nazywane „Przybliżone znaczenie Koranu w języku ...”, a słowo „Koran” odnosi się tylko do oryginału.

Pierwszym tłumaczem Koranu był według tradycji muzułmańskiej Salman al-Farsi. Przełożył Koran na język perski.

Pierwszą osobą, która przetłumaczyła Koran na język europejski był Robert z Ketton – przełożył Koran na łacinę w 1134 roku. Dzieło swoje zatytułował Lex Mahumet pseudo-prophete (Prawo Mahometa pseudoproroka). Aleksander Ross, w 1624 roku, po raz pierwszy przetłumaczył Koran na język angielski. Jego tłumaczenie nosiło tytuł L'Alcoran de Mahomet. Na angielski Koran przełożyli również Richard Bell i George Sale (niemuzułmanie), odpowiednio w 1734 i 1937 roku. W XX wieku Koran został także przetłumaczony na angielski przez wielu muzułmanów. Do bardziej znanych muzułmańskich tłumaczy Koranu na angielski należą Marmeduke Pickthall, Muhammad Habib Shakir, Abdullah Yusuf Ali.

Polskie tłumaczenia Koranu

Koran został po raz pierwszy przetłumaczony na język polski przez Jana Murzę Tarak Buczackiego, polskiego Tatara, w 1858 roku. Jest to przekład poetycki. Niedawne badania Z. J. Wójcika dowiodły, że podstawą tego tłumaczenia był filomacki przekład Koranu, przeznaczony dla Tatarów polskich, dokonany w latach 20. i 30. XIX w. przez ks. Ignacego Chlewińskiego i Ignacego Domeykę. Ostateczną wersję tego przekładu ustalił Joachim Lelewel. Wersję tę, która ukazała się w 1848 w Poznaniu, ale została skonfiskowana przez cenzurę, wykorzystał później Buczacki. Filomacki przekład Koranu pod tytułem: Koran. Przekład filomatów został wznowiony w 2010 roku przez Wydawnictwo Armoryka.

Drugiego przekładu Koranu na język polski dokonał w 1986 Józef Bielawski, z oryginału arabskiego. Jest to tłumaczenie filologiczne, w odróżnieniu od przekładu literackiego Taraka Murzy Buczackiego. Kolejne tłumaczenie Koranu na polski ukazało się w 1990, firmowane przez grupę wyznaniową ahmadija, dokonane jednak nie z oryginału, lecz z przekładu angielskiego. Najnowszy przekład, (według tłumaczenia angielskiego Alego Ünala) został dokonany przez Jarosława Surdela i wydany w r. 2011 przez wydawnictwo Tughra Books.

Zobacz też

Przypisy