Pomnik Kornela Ujejskiego ze Lwowa (ob. w Szczecinie)

Tablica pamiątkowa w lwowskim kościele OO. Bernardynów

Kornel Ujejski (ur. 12 września 1823 w Beremianach koło Jazłowca, zm. 19 września 1897 w Pawłowie koło Lwowa) – polski poeta, publicysta społeczny; nazywany często "ostatnim wielkim poetą romantyzmu".

Kornel Ujejski był autorem liryki wizyjnej oraz religijno-mesjanistycznej stylizowanej na modlitwy oraz biblijne psalmy, w której wyrażał − powzięte z myśli Andrzeja Towiańskiego − irracjonalne, zakorzenione głęboko w etyce chrześcijańskiej przekonanie co do zbawienia narodu polskiego w obliczu klęsk kolejnych powstań oraz wewnętrznej niezgody.

Biografia

Pochodził z zamożnej rodziny szlacheckiej, która w roku 1839 roku zrezygnowała z majątku ziemskiego Beremiany, na rzecz dzierżawy wsi Dawidów, nabytej od dominikanów, w okolicach Lwowa. Początkowo uczył się w domu, od 1831 w Buczaczu u bazylianów, później we Lwowie.

We Lwowie poznał Leszka Dunin Borkowskiego, Wincentego Pola, w 1844 wraz z kuzynem Wiktorem Wiśniewskim udał się do Warszawy. W stolicy, przy pomocy Augusta Bielowskiego nawiązuje kontakt z Kazimierzem Wóycickim, ten doprowadza do jego spotkania z Teofilem Lenartowiczem, Leonem Łubieńskim oraz Augustem Wilkońskim. Znajomości te wpłynęły na przyszły dorobek literacki, o czym świadczą nawiązywania w utworach do tematyki biblijnej. Zainspirowany patriotycznymi ideami, zaangażował się w działalność konspiracyjną.

W roku 1845 rodzina Ujejskich zostaje właścicielem wsi Lubsza, Wyspa i Mełna. Poeta osiedla się w Lubszy. Z lat 1840-1845 pochodzi wczesna twórczość, zebrana w tomiku w 1848 roku Kwiaty bez woni, oraz w wydanym w 1849 zbiorku Zwiędłe liście.

W 1847 – przez Belgię – wyjechał do Paryża. W Brukseli poznał Joachima Lelewela, w Paryżu Józefa Bohdana Zaleskiego, Fryderyka Chopina, Juliusza Słowackiego. W roku 1848 uczestniczy w rewolucji lutowej w Paryżu. W maju powraca w rodzinne strony, na wieść o rewolucjach w Berlinie i Wiedniu. Bierze udział w rewolucji lwowskiej w dniach 1-2 listopada 1848 roku.

Magistrat we Lwowie w listopadzie roku 1858 nadaje w dzierżawę poecie majątek Zubrza wraz z Sichowem i Pasiekami Miejskimi.

W 1860 roku uczestniczy w wyprawie do Jass. Powstaje Marsz polski. W 1868 za wiersze z cyklu Do Moskali, poświęconego oficerom rosyjskim, którzy popierali naród polski w dążeniach niepodległościowych, władze wytoczyły mu proces sądowy. Zostaje skazany na 8 dni aresztu i grzywną w wysokości 40 zł. Władze nakazują konfiskatę twórczości poety. Po upadku powstania styczniowego, w którym nie brał udziału, zajął się działalnością publiczną. Przeciwnik konserwatywnego stronnictwa stańczyków. Uczestniczy w uroczystościach patriotycznych, wygłaszając mowy, m.in. na pogrzebie Artura Grottgera. Był posłem do Rady Państwa w Wiedniu w latach 1877–1878.

W 1880 rezygnuje, z powodu złego stanu zdrowia z użytkowania majątku Zubrza, przenosząc się do Lwowa. Od 1881 osiedla się w Tomaszowcach na Podolu, majątku syna Kordiana. Ostatnie lata życia Ujejskiego związane są z Pawłowem, gdzie w roku 1883 odwiedza drugiego syna, Romana. W pogrzebie uczestniczą przedstawiciele władz krajowych, w tym Kazimierz Badeni.