Kopia korony św. Wacława przechowywana w sali władysławowskiej na Hradczanach

Korona św. Wacława (cz. Svatováclavská koruna, Koruna sv. Václava, de. St. Wenzelskrone, en. Crown of Saint Wenceslas) – insygnium koronacyjne, korona władców Czech od 1347 do 1836 roku. Relikwia narodowa, symbol państwowości i suwerenności Republiki Czeskiej. Przechowywana w katedrze św. Wita w Pradze.

Historia

Korona Świętego Wacława powstała ok. 1347 roku na koronację Karola IV Luksemburskiego i swoją nazwą nawiązuje do tradycji księcia Czech i męczennika, św. Wacława, który był patronem króla.

Po swojej intronizacji Karol IV nakazał umieścić ją w relikwiarzu św. Wacława, na głowie świętego. Jedyną osobą uprawnioną do jej zdjęcia był król, i to wyłącznie na czas ceremonii swej koronacji, po której - jeszcze tego samego dnia - miał on ją zwrócić na miejsce. Potwierdziła to bulla Klemensa IV z 1347, która groziła klątwą każdemu, kto sobie ten klejnot przywłaszczy. Następcy cesarza nie uszanowali jednak jego woli. W 1420 roku Zygmunt Luksemburski wywiózł ją z Czech, aby nie dopuścić do ewentualnego przejęcia jej przez husytów. Gdy zwrócił koronę w 1436 roku oddał ją na przechowanie do zamku Karlštejn pod Pragą, gdzie była przechowywana do XVII wieku. W 1619 roku przed koronacją Fryderyka Wittelsbacha została zwrócona do praskiej katedry, jednak już w 1631 została ponownie wywieziona. Najpierw do Budziejowic, a później do Wiednia, gdzie pozostawała z przerwami do 1791 roku. Od 1792 roku decyzją cesarza Leopolda II umieszczono ją w specjalnej komnacie nad kaplicą św. Wacława w katedrze praskiej.

W 1866 roku Korona Świętego Wacława i czeskie regalia królewskie na czas wojny prusko-austriackiej zostały ukryte w Wiedniu. Po jej zakończeniu powróciły do Pragi i były kilkakrotnie wystawiane na widok publiczny podczas uroczystości państwowych (m.in. podczas pogrzebu cesarza Ferdynanda I w 1875 roku).

Po I wojnie światowej po raz pierwszy pokazano je publicznie w 1929 roku. W 1938 roku postanowiono je ukryć przed ewentualną możliwością kradzieży regaliów przez Niemców.

Koronę Świetego Wacława i inne insygnia królewskie zdeponowano w banku w Zlínie. Kilka miesięcy później powróciły one jednak powtórnie do Pragi. W okresie Protektoratu Czech i Moraw nie zostały wywiezione do Rzeszy Niemieckiej, chociaż zostały w 1944 roku przejęte przez Niemców, wyjęte z kaplicy św. Wacława i umieszczone na zamku królewskim na Hradczanach.

Po 1945 roku ponownie umieszczono je w pomieszczeniu nad kaplicą św. Wacława w katedrze św. Wita w Pradze. Z uwagi na znaczenie Korony Świętego Wacława jako narodowego symbolu, jest ona eksponowana niezwykle rzadko, zwykle raz na pięć lat z okazji uroczystości zaprzysiężenia prezydenta Republiki Czech. Tylko on, przy szczególnie ważnych okazjach wagi państwowej, może podjąć decyzję o wystawieniu insygniów koronacyjnch, i to tylko na zamku. Korona ostatni raz prezentowana była publicznie w 2008 roku.