Korporacja akademicka - Polski Serwis Naukowy

Georg Mühlberg "Im ersten Semester" (rok 1900) (niem. pierwszy semestr). Student w tradycyjnym stroju korporacji

Korporacja akademicka (korporacja studencka) – stowarzyszenie zrzeszające studentów i absolwentów uczelni wyższych, posiadających pewne cele, ideały i chęć samodoskonalenia. Zewnętrznymi oznakami przynależności są zazwyczaj czapka (tzw. dekiel), szarfa (tzw. banda) oraz monogram (tzw. cyrkiel). Dekle i bandy noszą zazwyczaj trzy barwy (niem. Couleur). Barwy, posiadające określoną symbolikę, identyfikują daną korporację.

Związek Polskich Korporacji Akademickich (ZPKA) to organizacja zrzeszająca część korporacji działających w Polsce. Należą do niego obecnie Aquilonia i Baltia.
Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Historia korporacji

Korporacje pojawiły się w XII w. na uniwersytetach w Bolonii i Paryżu w postaci tzw. „nacji” (łac. nationes – ziomkostwa lub vicinia – związki sąsiedzkie). Nacje zrzeszały studentów pochodzących z jednego kraju lub prowincji. Wzorowały się na organizacjach mieszczańskich: gildiach kupieckich i korporacjach cechowych. Funkcjonujące początkowo jako luźne związki, od XIII w. nacje poczęły formalizować swoją działalność. Posiadały własne statuty, władze i skarb, a nawet medyków i notariuszy. W modelu bolońskim organizacji uniwersytetów, prokuratorzy (najwyżsi urzędnicy) poszczególnych nacji współrządzili uniwersytetem razem z rektorem. Nacja utrzymywała się z wpisowego i składek członków. Dużą część dochodów stanowiły datki absolwentów, którzy po ukończeniu studiów nie zapominali o swojej nacji, a także wpływy z drobnych grzywien nakładanych na członków nacji za różne wybryki. Ważną cechą nacji było własne, autonomiczne sądownictwo właściwe w sprawach członków nacji. Ostatnie nacje zlikwidowano w XIX wieku.

Korporant, członek korporacji akademickiej. Członkostwo w korporacjach akademickich nie wygasa w wraz ukończeniem studiów, a jest kontynuowane aż do śmierci. Czasami w korporacjach występuje zasada, że student należący do niej, zmieniając uniwersytet, nie ma prawa wstąpić do kolejnej, lokalnej korporacji. Czyli jednorazowo może należeć tylko do jednej korporacji. Nie dotyczy to statusu tzw. filistra honoris causa.
Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

Istniejące współcześnie typy korporacji akademickich są wzorowane i powstały w wyniku przyjęcia, rozwinięcia lub przetworzenia elementów dziewiętnastowiecznych Corpsów. Corpsy powstały w wyniku przejęcia struktury starych Landsmannschaftów (ziomkostw) i ideowości, symboliki oraz rytów tzw. Ordens czyli Zakonów Studenckich.

Archiwum Korporacyjne - Archiwum i Muzeum Polskich Korporacji Akademickich powstało w 2001 r. w Poznaniu. Celem instytucji jest utrwalanie w pamięci społeczeństwa dorobku i tradycji polskich korporacji akademickich, ze szczególnym uwzględnieniem ich charakteru ideowo-wychowawczego. Archiwum gromadzi materiały, informacje i pamiątki związane z działającymi w okresie 1816-1989 polskimi korporacjami akademickimi oraz dane biograficzne zmarłych członków korporacji, a także wspiera rozwój współczesnych polskich korporacji akademickich. Od 2007 r. prowadzone jest Muzeum Polskich Korporacji Akademickich.
Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Członkostwo w korporacjach

Do korporacji nie można się zapisać, ale można zostać zaproszonym. Wiele korporacji organizuje na kwaterze spotkania otwarte, podczas których można dowiedzieć się więcej o życiu korporacji, a także otrzymać oficjalne zaproszenie. Najczęściej członkostwo nie wygasa z ukończeniem studiów, ale jest dożywotnie (tzw. Lebensbundprinzip).

Banda - Szarfa wykonana z tkaniny, jeden z elementów stroju korporanta. Większość korporacji akademickich nosi bandy z prawego ramienia na lewy bok (tak, jakby była przyczepiona do niej szabla). Konwent Polonia, a także lubelska Concordia, nosi je przeciwnie (jak pasy, na których wieszano pistolety). Banda barwiarza składa się ze wszystkich trzech kolorów korporacji, banda fuksa - zazwyczaj ma tylko jeden, rzadziej dwa.
Korporacja akademicka Magna Polonia Vratislaviensis założona została 14 stycznia 1993 roku w sali nr 104 Instytutu Historii Uniwersytetu Wrocławskiego przez grupę czternastu studentów. Byli to głównie studenci historii oraz geologii. Na spotkaniu założycielskim przyjęto Statut Korporacji, określono barwy, herb i dewizę. Ponadto wybrano zarząd tymczasowy, w składzie: Tomasz Bernacki, Krzysztof Burdon i Jarosław Fedorów, który doprowadził do zarejestrowania Korporacji w Sądzie Wojewódzkim 29 kwietnia 1993 roku.

W części korporacji obowiązuje zasada, wedle której można należeć tylko do jednej korporacji. Jest to zasada tzw. Einbandprinzip oznaczająca, że student może nosić tylko jedną bandę z barwami korporacji. Znane są odmienne uregulowania oraz prawo członkostwa w więcej niż jednej korporacji.

Członkostwo w korporacji opiera się na hierarchii. Zazwyczaj istnieją dwa stopnie:

Cartellverband der katholischen deutschen Studentenverbindungen (CV) – największy niemiecki katolicki związek korporacji akademickich. Założony w 1856 roku przez korporacje akademickie Winfridia i Aenania, obecnie ma 32.000 członków i jest największy w Europie.
Filister - nazwa używana w korporacjach akademickich na określenie członków wspierających korporacji tj. tych członków korporacji, którzy uzyskali wyższe wykształcenie i zrezygnowali z czynnej działalności w korporacji. Filistrzy zobowiązani są do duchowego i finansowego wspierania czynnej korporacji.

kandydat na pełnego członka: fuks (niem. Fuchs – lis, kot, żółtodziób).

członek pełnoprawny: noszący bandę lub kokardę (w wypadku gdy nie jest w stanie spełnić wszystkich wymagań, np. nie jest w stanie się pojedynkować) w barwach korporacji. Stąd pełnoprawni członkowie zwani są w polskiej terminologii barwiarzami (model ryski) lub comilitonami (model dorpacki). Członek pełnoprawny posiada pełne bierne i czynne prawo wyborcze do władz korporacji, prawo głosu podczas posiedzeń najwyższej władzy korporacji – zgromadzenia ogólnego zw. kołem lub konwentem.

W niektórych korporacjach (np. Konwent Polonia, Jagiellonia, Polesia, Magna Polonia Vratislaviensis) istnieje dodatkowy przejściowy stopień między fuksem, a członkiem pełnoprawnym. Ma prawo do noszenia zewnętrznych oznak pełnoprawnego członka oraz uczestniczenia w konwentach (kołach), ale bez prawa głosu i bez praw wyborczych na wyższe urzędy w korporacji. Nazywany jest brandfuksem, branderem lub barwiarzem. Absolwent studiów najczęściej posiada ograniczone prawa wyborcze i głos doradczy podczas posiedzeń kół/konwentów.

Cech (z niem. Zunft), w języku staropolskim Gilda, słowo pochodzące z języka dolnoniemieckiego "die Gilde" ta ze staro skandynawskiego gildi - nazwa oznaczająca zebranie, stowarzyszenie, następnie cech rzemieślniczy – organizacja samorządu rzemieślniczego o charakterze społeczno-zawodowym, częściowo również gospodarczym, zrzeszająca rzemieślników jednego lub kilku pokrewnych zawodów, mająca na celu:
Gildia (niem. Gilde – związek); także konfraternia (z łac. współbractwo) — w średniowiecznej Europie stowarzyszenie o charakterze obronnym, religijnym lub towarzyskim.

W polskiej terminologii korporant po okresie studiów nazywany jest filistrem. W Niemczech, absolwenci zwani są „Alte Herren” (Starsi Panowie) bez względu na wiek. Forma „Philister” jest w Niemczech również używana – zazwyczaj przy oficjalnych nazwach stanowisk, np. „Philistersenior” czy „Ehrenphilister”.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.
Fuks - status fuksa jest równoznaczny ze statusem kandydata na członka. Jego prawa są ograniczone do uczestniczenia w spotkaniach i noszenia odznak korporacyjnych. Odznaki fuksa to jednobarwna banda, jednobarwny dekiel oraz cyrkiel (tylko w niektórych korporacjach). W okresie fuksowania korporacja zapoznaje się z kandydatem i ocenia, czy nadaje się na barwiarza, a sam fuks ma okazję zapoznać się z barwiarzami. Czas fuksowania trwa co najmniej 4 miesiące, z reguły ok. roku i kończy się wybarwieniem.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)