Korporacjonizm - Polski Serwis Naukowy

Korporacjonizm - idea społeczno-ekonomiczna, stworzona w XIX wieku, rozwijana i wprowadzana w życie w pierwszej połowie wieku XX. Zakłada uspołecznienie procesu decyzyjnego i upaństwowienie interesów sektoralnych (branżowych). Chodzi o godzenie interesów gospodarczych – pracowników i pracodawców tak, aby poszerzyć polityczną kontrolę nad przemysłem i światem pracy.

Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu, rządzona przez biskupa i patriarchę Rzymu (jako papieża uważanego drogą sukcesji apostolskiej za następcę Świętego Piotra) oraz biskupów pozostających z nim we wspólnocie. Kościół katolicki stanowi jedną z trzech głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.

Don Francisco Paulino Hermenegildo Teódulo Franco y Bahamonde Salgado Pardo, w skrócie Francisco Franco y Bahamonde (ur. 4 grudnia 1892 w Ferrol , zm. 20 listopada 1975 w Madrycie) – hiszpański dyktator i wojskowy. Przywódca antyrepublikańskiego przewrotu (1936-1939), szef państwa Hiszpanii (hiszp. Jefe del Estado Español, 1936-1975), regent Królestwa Hiszpanii (1947-1975), premier rządu, głównodowodzący sił zbrojnych i przewodniczący organizacji politycznej – Falangi ("FET y JONS", od 1958 "Ruch Narodowy"), tytułowany Wodzem Antykomunistycznej Krucjaty (El Caudillo de la Última Cruzada y de la Hispanidad, El Caudillo de la Guerra de Liberación contra el Comunismo y sus Cómplices).

Za podstawę porządku społecznego uznaje porozumienie (nawet przymusowe) wszystkich pracujących w danym zawodzie, niezależnie od ich statusu ekonomicznego - pracowników i pracodawców, w ramach jednego stowarzyszenia, korporacji. Przyjmuje, że pracownicy i właściciele mają identyczne cele oraz interesy, dlatego będą wspólnie dążyć do sukcesu. Korporacja ma dbać nie tylko o materialny dobrobyt swych członków (choćby poprzez nadawanie przywilejów), ale także o ich rozwój społeczny i kulturalny. Korporacjonizm stanowi alternatywę dla socjalizmu i kapitalizmu.

Kultura (z łac. colere = "uprawa, dbać, pielęgnować, kształcenie") – termin ten jest wieloznaczny, pochodzi od łac. cultus agri ("uprawa ziemi"), interpretuje się go w różny sposób przez przedstawicieli różnych nauk. Kulturę można określić jako ogół wytworów ludzi, zarówno materialnych, jak i niematerialnych: duchowych, symbolicznych (takich jak wzory myślenia i zachowania).

Argentyna (Argentina, Republika Argentyńska – República Argentina) – państwo w Ameryce Południowej, nad południowym Atlantykiem. Graniczy z Chile na zachodzie, Boliwią i Paragwajem na północy, Brazylią i Urugwajem na północnym wschodzie. Argentyna rości pretensje do archipelagu Falklandów oraz części Antarktydy. Nazwa pochodzi od łacińskiego argentum (srebro), którym Indianie obdarowali hiszpańskich rozbitków Juana Díaza de Solís. Pod względem wielkości Argentyna jest ósmym krajem na świecie i drugim w Ameryce Południowej (biorąc pod uwagę liczbę ludności i powierzchnię). Argentyna jest członkiem organizacji gospodarczej Mercosur.

Korporacjonizm przeciwstawia się wizji społeczeństwa jako jednorodnej struktury, w której nie istnieją żadne podziały i konflikty, a klasy powiązane są wzajemnymi i obowiązkami i powinnościami. P. Schmitter rozumiał korporacjonizm jako system reprezentacji zorganizowany w forum ograniczonej liczby podmiotów mających monopol reprezentacyjny w danej dziedzinie lub kategorii. Tym samym korporacjonizm byłby ze swej natury zaprzeczeniem idei pluralizmu, gdzie nikt nie posiada monopolu na reprezentację.

Peronizm, nazwa systemu politycznego zbudowanego przez Juana Perona w Argentynie w połowie XX wieku. Jedna z odmian korporacjonizmu, nazywana także justycjalizmem

Konflikt społeczny - zjawisko nieuniknione dla wszystkich grup społecznych. Wyrasta on na gruncie nagromadzonych sprzecznych emocji, a objawia się wybuchem wrogich i antagonistycznych postaw.

L.Lewin traktował korporacjonizm jako usankcjonowaną partycypację podmiotów w procesie decyzyjnym, odpowiedzialną za pewne kwestie (ekonomiczne) dotyczące funkcjonowania państwa oraz sposobu zarządzania nimi.

Ta definicja zakłada szeroką inkluzywność i możliwość włączenia w proces rządzenia szeregu zorganizowanych rzeczników grup interesów - nie tylko ze świata biznesu a także trzeciego sektora, i przyznania im uprzywilejowanej pozycji.

Doktryna korporacjonizmu była związana z naukami społecznymi Kościoła katolickiego. Korporacjonizm, także jako podstawę systemu politycznego, poparł w encyklice Quadragesimo anno (wydanej 15 maja 1931) papież Pius XI.

Narodowy syndykalizm - ideologia społeczno-polityczna powstała w latach 30. XX wieku, głosi hasła sprawiedliwości społecznej i Rewolucji Narodowej[1] która ma doprowadzić do stworzenia silnego Państwa Narodowego.

António de Oliveira Salazar (ur. 28 kwietnia 1889, zm. 27 lipca 1970) – portugalski polityk, profesor ekonomii. W latach 1932-1968 pełnił funkcję premiera (faktycznie dyktatora), a także ministra finansów (1928-1940) i ministra wojny (1936-1944). Twórca tzw. "Nowego Państwa" (Estado Novo).

Przykłady historyczne

Korporacjonizm przeważnie był związany z autorytarnym i faszystowskim ustrojem państwa, przyjmując jednak różne formy.

Idea korporacjonizmu częściowo stała się podstawą systemu politycznego w kilku krajach europejskich oraz w Argentynie za rządów Peróna (peronizm). Klasycznym państwem korporacyjnym była Portugalia za rządów Salazara. W Hiszpanii gen. Franco rozwinęła się jego narodowo-syndykalistyczna forma, a we Włoszech Mussoliniego korporacje stanowiły przedłużenie administracji państwowej.

Autorytaryzm – system rządów bezpartyjnych, opartych na autorytecie charyzmatycznego przywódcy, a często także na armii. Szczególnie rozpowszechniony w Europie w pierwszej połowie XX wieku, powstawał najczęściej wskutek nieefektywnego funkcjonowania systemów demokratycznych lub ich kompromitacji w oczach społeczeństwa. W przeciwieństwie do systemów totalitarnych, nie opiera się na uniwersalnej ideologii ani na masowym terrorze, lecz ogranicza się jedynie do represjonowania tych, którzy otwarcie go krytykują i dążą do jego obalenia.

Juan Domingo Perón (ur. 8 października 1895 w Lobos, zm. 1 lipca 1974 w Buenos Aires) – argentyński wojskowy i polityk, prezydent Argentyny w latach 1946-1955 i 1973-1974.

Zobacz też

Socjologia polityki

Katolicka nauka społeczna

Przypisy

A. Antoszewski, R. Herbut, Demokracje zachodnioeuropejskie. Analiza porównawcza, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2008, str. 55-57. ISBN 83-229-1697-3
.K. von Beyme, Współczesne teorie polityczne, Warszawa 2007, str. 238 – 259.ISBN 9788373832794
L. Lewin, The rise and decline of corporatism: The case of Sweden, European Journal of Political Research, Vol. 26/1994 r., str. 59–79.ISSN: 1475-6765.

Faszyzm (wł. fascismo, od łac. fasces – wiązki, rózgi liktorskie i wł. fascio – wiązka, związek) – doktryna polityczna powstała w okresie międzywojennym we Włoszech, sprzeciwiająca się demokracji parlamentarnej, głosząca kult państwa (statolatrię, totalitarne silne przywództwo, terror państwowy i solidaryzm społeczny). Faszyzm podkreślał wrogość wobec zarówno liberalizmu, jak i komunizmu. Początkowo nazwa odnosiła się tylko do włoskiego pierwowzoru, później była stosowana wobec pokrewnych ruchów w latach 20. i 30. XX wieku, zwłaszcza narodowego socjalizmu w Niemczech, oraz współczesnych ruchów wywodzących się z partii faszystowskich (neofaszyzm).

Portugalia, Republika Portugalska (port. República Portuguesa) – państwo europejskie położone w zachodniej części Europy Południowej na południowym zachodzie Półwyspu Iberyjskiego. Jest najdalej wysuniętym na zachód państwem Europy, od północy i wschodu graniczy z Hiszpanią a od zachodu i południa Portugalię oblewają wody Oceanu Atlantyckiego. Dodatkowo w skład Portugalii wchodzi szereg wysp położonych na Oceanie Atlantyckim, jak Archipelag Azorski (Açores) i Madera (Madeira). Jest członkiem Unii Europejskiej oraz NATO.