Kosa - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy narzędzia. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.

Zobacz hasło kosa w Wikisłowniku

Ostrze kosy - mocowanie za pomocą metalowej opaski i drewnianego klina

Kosa z drewnianym kosiskiem

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Kosa

Kosa – narzędzie rolnicze, składające się z długiego (0,6–0,8 m) wygiętego noża, zwanego też klingą, zamocowanego na długim (ok. 1,6-2,0 m) drzewcu. Ostrze noża znajduje się po wewnętrznej stronie wygięcia – forma taka ułatwia ścinanie i zagarnianie roślin np: trawy, zielonek lub zbóż. Drzewce kosy (zwane kosiskiem lub kosidłem) jest zaopatrzone w jeden lub dwa krótkie uchwyty, zamocowane prostopadle do długiego drzewca. Dodatkowo kosy żniwne zaopatrywane były w elementy zagarniające skoszone zboże takie jak: pałąk (czasem częściowo pokryty płótnem), tzw. grabki.

Wiechlinowate (Poaceae (R. Br.) Barnh.), według starszego nazewnictwa trawy (Gramineae Juss.) – rodzina roślin należąca do rzędu wiechlinowców. Liczy ok. 11 tys. gatunków. Stanowi ona główny komponent roślinności stepowej, łąkowej i pastwiskowej. Należą do niej również ważne rośliny uprawne, w tym zboża. W Polsce występuje ponad 150 gatunków traw.

Bronią podręczną – w zasadzie każdy obiekt, naturalny lub będący wytworem człowieka, mogący posłużyć do ataku lub obrony, a nie będący do celów walki wytworzony, nie będący więc typową bronią bojową, myśliwską, ćwiczebną ani sportową. W roli broni podręcznej może być użyty praktycznie każdy przedmiot, ale na ogół wybierane są przedmioty posiadające cechy przydatne do celów walki, cechy takie jak: odpowiedni ciężar, kształt, ostrość krawędzi itp.

Opisana powyżej forma kosy jest rezultatem ewolucji sierpa, wcześniejszego narzędzia rolniczego o podobnej funkcji (różnice polegają na odmiennej długości drzewca oraz znacznie mniejszym wygięciu krzywizny noża i osadzeniu go prawie prostopadle do drzewca; poza tym sierp jest narzędziem obsługiwanym jednorącz, natomiast kosa - oburącz).

Bliski Wschód (arab. الشرق الأوسط, hebr. המזרח התיכון, przestarzałe Lewant) – obszar geograficzny leżący na styku trzech kontynentów: Europy, Azji i Afryki.

Kosa bojowa – broń biała, powstała z przekształcenia narzędzia typowo rolniczego w broń. Ze względu na jej szczególne właściwości tnące oraz długi zasięg, kosa gospodarcza doskonale nadaje się do przypadkowego użycia jako broń podręczna, lub po odpowiednim zaadaptowaniu może być użyta jako broń bojowa, tj. być przeznaczona na wyposażenie oddziałów o charakterze militarnym.

Kosa i sierp są narzędziami znanymi oraz stosowanymi od czasów starożytnych (Ksenofont - Anabasis; Hezjod - Teogonia), szczególnie we wcześniejszej formie, czyli sierpa. Użycie kosy rozpowszechniło się na Bliskim Wschodzie od około XII wieku, natomiast w Europie od XVII wieku. Jej szerokie upowszechnienie wiąże się zapewne z obniżeniem kosztów produkcji stali, surowca stosowanego do masowej produkcji narzędzi. W Polsce pierwszą fabrykę kos założył Jacek Jezierski w Sobieniach Szlacheckich.

Jacek Malczewski herbu Tarnawa, (ur. 15 lipca 1854 w Radomiu, zm. 8 października 1929 w Krakowie) – polski malarz, jeden z głównych przedstawicieli symbolizmu przełomu XIX i XX wieku.

Zielonka – miasto i gmina w województwie mazowieckim, w powiecie wołomińskim. Miasto należy do aglomeracji warszawskiej. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa warszawskiego. Obecnym burmistrzem jest Adam Łossan (2. raz z rzędu).

Ostrzenie kosy

Do ostrzenia kos używane są osełki ścierne dawniej wykonywane z piaskowca. Osełki z piaskowca wymagały zwilżania dlatego kosiarz miał przypięte do paska specjalne naczynie z wodą, w którym w trakcie koszenia nosił osełkę. Po pewnej liczbie ostrzeń klinga kosy wymaga klepania. W trakcie klepania pocienia się plastycznie materiał na krawędzi, co ułatwia ostrzenie kosy i przedłuża jej eksploatację. Do klepania używa się młotka i klepadła. W zależności od regionu używane są klepadła płaskie (zwane "babką") lub w kształcie ostrego zakończenia młotka. Klepanie kosy wymaga wprawy, gdyż niewłaściwie przeprowadzone powoduje pofalowanie ostrza.

Żniwiarka - maszyna rolnicza do koszenia zboża lub trawy, kosząca i odkładająca koszone rośliny, tak by umożliwić następny przejazd maszyny bez przejazdu maszyny po skoszonych roślinach.

Stal – stop żelaza z węglem plastycznie obrobiony i obrabialny cieplnie o zawartości węgla nieprzekraczającej 2,06%, co odpowiada granicznej rozpuszczalności węgla w żelazie (dla stali stopowych zawartość węgla może być dużo wyższa). Węgiel w stali najczęściej występuje w postaci perlitu płytkowego. Niekiedy jednak, szczególnie przy większych zawartościach węgla cementyt, występuje w postaci kulkowej w otoczeniu ziaren ferrytu.

Ostrzenie kosy

Osełka do ostrzenia kosy

Klepanie kosy

Koszenie zboża

Symbolika kosy

Kosa (lub sierp) są atrybutami mitologicznych bogów, np. greckiego Kronosa i rzymskiego Saturna.

W wielu kulturach kosa stała się również symbolem związanym z personifikacją śmierci – postacie "Ponurego Żniwiarza" lub "Pana/Pani Śmierci", przedstawiane są zazwyczaj jako zakapturzone postacie ludzkie lub szkielety trzymające w ręku kosę jako narzędzie śmierci. Na obrazach Jacka Malczewskiego ("Śmierć", "Thanatos") kosa, trzymana przez urodziwe żniwiarki, jest atrybutem śmierci.

Broń bojowa - broń wojskowa przeznaczona do prowadzenia walki. Może to być broń biała, palna, rakietowa, jądrowa, chemiczna, biologiczna, itp. W przypadku zużycia lub powstania uszkodzeń nie nadających się usunąć jest wycofywana albo przekwalifikowywana na broń szkolną lub ćwiczebną.

Personifikacja (z łac. persona - osoba i facere - robić) lub uosobienie - - szczególnie często personifikuje się pojęcia abstrakcyjne, zwłaszcza jako wygłaszające przemowy.

Kosa jako broń

Pomimo że w wielu kulturach kosa i sierp są postrzegane przede wszystkim jako powszechnie znane narzędzie rolnicze o pokojowym przeznaczeniu – mogą one również służyć jako narzędzia do walki, zarówno jako broń podręczna, jak i broń bojowa. Ten sposób wykorzystania kosy opisuje artykuł kosa bojowa.

Walka - to główna kategoria działań taktycznych, rozumiana jako skupione w czasie i przestrzeni starcie dwóch przeciwstawnych stron w skali taktycznej.

Narzędzia rolnicze – specjalne urządzenia techniczne (narzędzie) używane w rolnictwie w celu ułatwienia lub mechanizacji procesu produkcji rolnej. Elementy robocze tych narzędzi mogą w trakcie pracy pozostawać nieruchome lub dzięki oporowi stwarzanemu przez podłoże w trakcie ich pracy mogą obracać się wokół osi.