Kotlina Żylińska - Polski Serwis Naukowy

Kotlina Żylińska (514.34; słow. Žilinská kotlina) – jednostka geomorfologiczna na pograniczu Zewnętrznych i Centralnych Karpat Zachodnich w północnej Słowacji, formalnie zaliczana w skład tych drugich. Stanowi pierwszą (z biegiem Wagu i obniżania się terenu), położoną najbardziej na północ i wschód kotlinę z łańcucha czterech kotlin, tworzących Dolinę Środkowego Wagu.

Jaworniki (513.411; słow. i cz. Javorníky) – pasmo górskie na granicy zachodniej Słowacji i wschodnich Moraw. Należą do fliszowego łańcucha Karpat Słowacko-Morawskich (Bielaw) w Zewnętrznych Karpatach Zachodnich. Granica Republiki Czeskiej i Słowacji przebiega południową częścią głównego grzbietu pasma, południowa część należy wyłącznie do Słowacji.

Góry Strażowskie (514.42; słow. Strážovské vrchy) – pasmo górskie w północno-zachodniej Słowacji, w regionie Dolina Wagu. Należy do Łańcucha Małofatrzańskiego w Centralnych Karpatach Zachodnich.

Kotlina posiada kształt nieregularnego wieloboku z maksymalnym wydłużeniem w osi północny wschód – południowy zachód, sięgającym ok. 30 km. Otaczają ją następujące masywy górskie: od północnego wschodu Góry Kisuckie, od wschodu i południowego wschodu Mała Fatra, od południowego zachodu Góry Strażowskie, zaś od północnego zachodu Jaworniki. W kierunku z południowego wschodu na północny zachód przepływa przez kotlinę rzeka Wag. Środek ciężkości kotliny znajduje się przy jej północno-wschodnim skraju, w rejonie Żyliny, gdzie do Wagu (tuż poniżej miasta) od północy wpada Kysuca, zaś od południa – Rajčanka. Innym ważnym prawostronnym dopływem Wagu jest Varínka, uchodząca do niego we wschodniej części kotliny, w miejscowości Varín.

Kysuca (węg. Kiszuca, niem. Kischütz, pol. Kisuca) - rzeka w zachodniej Słowacji i w północno-wschodnich Czechach, w dorzeczu Dunaju. Długość - 66,3 km, powierzchnia zlewni - 1 038 km² (z tego 988 km² na Słowacji, 50 km² w Czechach), średni roczny przepływ u ujścia - 17,7 m³/s.

Pieniński Pas Skałkowy, Pieniński Pas Skalicowy – wąski pas skał, zbudowany głównie z mało odpornych na wietrzenie wapieni, margli, łupków ilastych i iłowców kredowych, wśród których występują łuski, bryły lub soczewki odporniejszych wapieni jurajskich. Wyznacza on granicę między Karpatami Zewnętrznymi a Karpatami Wewnętrznymi (na terenie Polski Karpatami Centralnymi). Tworzy wygięty na północ łuk o długości ok. 600 km i szerokości od kilkuset metrów do 20 km, od okolic Wiednia aż po Karpaty Marmaroskie w Rumunii. Nie tworzy jednak zwartego masywu górskiego, ponieważ na większości swojego obszaru przykryty jest trzecio- i czwartorzędowymi osadami. Miejscami wapienie jurajskie wyodrębnione w wyniku procesu denudacji wychodzą na powierzchnię w postaci izolowanych stromych form skalnych, na terenie Słowacji i Polski tworząc niewielki łańcuch górski. Występująca w języku polskim nazwa Pieniński Pas Skałkowy wywodzi się od nazwy grupy górskiej, którą buduje w granicach Polski i jest na ogół rozszerzana na całość formacji na obszarze wszystkich krajów; w innych językach formacja ta nazywana może być zupełnie inaczej.

Kotlina została wypreparowana na południowej granicy Pienińskiego Pasa Skałkowego i płaszczowin centralnokarpackich. Dno kotliny leży na wysokości od niespełna 330 (poniżej Żyliny) do ok. 550 m n.p.m. Podłoże pokrywają piaszczyste i żwirowe nanosy Wagu i jego dopływów.