Kotwica - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy żeglugi. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.

Kotwica – przyrząd służący do unieruchomienia statku (czasem także innych pływających obiektów) przez zaczepienie o dno.

Istnieje kilka podstawowych typów kotwic, różniących się budową i kształtem, wszystkie jednak działają na tej samej zasadzie: gdy statek rzuci kotwicę, a następnie, dryfując, zaczyna ją wlec, łapa lub łapy kotwicy zagłębiają się w dnie. W tym stanie kotwica stawia wielki opór, utrzymujący (zazwyczaj) statek w miejscu. Zarytą w dnie kotwicę można podnieść tylko wyrywając ją pionowo do góry.

Haczyk – jedna z podstawowych części zestawu wędkarskiego. Jest to element, na którym mocuje się przynęty, oraz dzięki któremu możliwy jest hol ryby. Występują różne typy haczyków – zarówno pod względem wyglądu, rozmiaru, materiału użytego do produkcji, oraz innych cech. Haczyk jest zazwyczaj umocowany do żyłki lub plecionki. Jednym z największych producentów haczyków na świecie, jest norweska firma Mustad.
Kotew (spotyka się też określenia ankier, ankra, kotwa, kołek lub łącznik) – element konstrukcji stosowany do mocowania (kotwienia) monolitycznego podłoża, rzadziej do mocowania podłoża z otworami takiego jak cegły kratówki lub pustaki stropowe, stopy słupa z fundamentem, wsporników lub belek do słupów lub ścian itp.

Budowa i typy kotwic

We wszystkich typach kotwic wyróżnia się część główną – trzon, oraz chwytające dno łapy. Łapy zazwyczaj zakończone są pazurami – wyjątkami od tej reguły są kotwice pługowa i patentowa Danfortha, które mają szczególnego kształtu jednolite łapy-pazury. Pazury ułatwiają zagłębianie się łap w dnie i zwiększają siłę trzymania kotwicy.

Winda kotwiczna (żargonowo również braszpil) – urządzenie służące do podnoszenia i opuszczania kotwicy. Zasadniczą cechą odróżniającą windę od kabestanu jest pozioma oś bębna.
Lina cumownicza, cuma – gruba lina z włókien roślinnych (niegdyś) lub z tworzywa sztucznego (dziś), albo też stalowa, służąca do cumowania, czyli mocowania jednostki pływającej do brzegu, lub do innej jednostki, oraz do holowania i tym podobnych czynności (np. obracanie jednostki na dalbie). Mocuje się ją na lądzie (nabrzeże, pomost) do polera lub pierścienia cumowniczego, a na jednostce do polera lub (na mniejszych jednostkach) do knagi. Liny podawane na brzeg mogą mieć koniec wolny, lub zakończony dużym okiem.

Najpopularniejsze typy kotwic

kotwica admiralicji,

kotwice patentowe: Danfortha, Halla, Matrosowa, Trottmana, Bruce'a,

kotwice pługowe: CQR (ang. Coastal Quick Release), Delta, Rocna,

kotwica czterołapowa (tzw. rybacka lub drapak),

kotwice inne : Northill, Trydent, Superb, żebrowa, Wishbone, HCA,

Najważniejszą cechą kotwicy jest siła trzymania, tj. siła, jaką kotwica może przenieść, nie przemieszczając się. Siła ta zależy głównie od rodzaju kotwicy, rodzaju dna w miejscu zakotwiczenia i od ciężaru kotwicy. Stąd projektant dobierający kotwicę dla statku bądź jachtu bierze pod uwagę przede wszystkim masę statku, kapitan zaś, wybierając miejsce kotwiczenia, zważa na rodzaj dna.

Jacht – jednostka pływająca o napędzie żaglowym lub motorowym, w zależności od konstrukcji i wyposażenia służąca najczęściej do celów turystycznych. Jachty budowane i wykorzystywane są także do rekreacji, uprawiania sportu, do celów szkoleniowych lub reprezentacyjnych.
Kotbelka (ang. cathead) - na dużych starych żaglowcach pozioma belka wystająca poza burtę, służąca w ostatnim etapie wyciągania kotwicy do wyjęcia jej z wody i położenia na pokładzie. Do kotbelki mocowana była zazwyczaj talia z liną zakończoną hakiem, którym łapano pierścień kotwicy.

Istotny wpływ na siłę trzymania kotwicy ma także kąt pomiędzy łańcuchem bądź liną kotwiczną i dnem. Im ten kąt mniejszy, tym kotwica lepiej trzyma. Przyjmuje się w praktyce, że dla dobrej pracy kotwicy na łańcuchu, długość łańcucha powinna wynosić co najmniej 3 razy głębokość w miejscu kotwiczenia. Przy stosowaniu lekkiej liny kotwicznej mnożnik wynosi co najmniej 5. W pewnych okolicznościach jednak, przy ograniczonym obszarze bezpiecznego myszkowania (bliskość przeszkód nawigacyjnych, np. płycizn lub innych statków) nie można zastosować tak długiej liny. Wówczas odcinek najbliższy kotwicy zastępuje się łańcuchem, albo też na linie umieszcza się dodatkowy ciężar zwany prosiakiem. Ciężar prosiaka lub końcowego odcinka łańcucha zmniejsza kąt pracy kotwicy, zwiększając tym samym siłę kotwiczenia. Względną siłę trzymania kotwicy w zależności od długości użytego łańcucha (lub liny) obrazuje krzywa Smitha.

Latarniowiec – statek pełniący rolę latarni morskiej lub innego światła nawigacyjnego. Klasyfikowany jest jako pływający znak nawigacyjny. Przeważnie bez napędu, zakotwiczony na stałe w miejscu, gdzie budowa latarni morskiej jest niemożliwa albo nieopłacalna.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)