Kowel - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 51°22′N 24°43′E / 51.367, 24.717

Przedwojenny herb

Kowel (ukr. Ковель) – miasto w zachodniej części Ukrainy w obwodzie wołyńskim. Ma 62,9 tys. mieszkańców (2004).

Leży na głównej drodze między Warszawą a Kijowem, około 65 km od polskiej granicy.

Historia

Pierwsza wzmianka historyczna z 1 połowy XIV wieku. Założony na obszarze Księstwa Halicko-Wołyńskiego, w XIV wieku włączony do Wielkiego Księstwa Litewskiego, w 1569 włączony do Korony. Prawa miejskie miejscowości nadał król Zygmunt I w 1518 r. Od rodu Sanguszków miasto nabyła królowa Bona i utworzyła tu starostwo niegrodowe. W 1773 roku z woli Sejmu starostwo kowelskie otrzymał wojewoda krakowski Wacław Piotr Rzewuski na własność dziedziczną. Po rozbiorze Polski w 1795 w zaborze rosyjskim, był siedziba powiatu kowelskiego guberni wołyńskiej. Miasto rozwinęło się w 2 poł. XIX wieku ponieważ krzyżowały się w nim dwie linie kolejowe. W latach 1921-1939 ponownie należał do Polski, jako stolica powiatu. Stacjonowało tu dowództwo i sztab 27 Dywizji Piechoty W 1924 roku rozpoczęto budowę nowego kościoła pw. Pomnik Krwi i Chwały św. Stanisława Biskupa Męczennika. W Czerkasach pod Kowlem znajdowała się do 1939 roku polska składnica uzbrojenia. Między wrześniem 1939 a czerwcem 1941 pod okupacją sowiecką, następnie pod okupacją niemiecką, ponownie zajęty przez Armię Czerwoną w lipcu 1944. W latach 1939-1946 ukraińska organizacja OUN-UPA zamordowała w powiecie kowelskim około 3.750 Polaków. W latach 1945-1991 w Ukraińskiej SRR. Od 1991 należy do Ukrainy.

Jan Stachniuk, pseud. Stoigniew (ur. 13 stycznia 1905, zm. 14 sierpnia 1963) – polski publicysta. Ideolog i twórca polskiej nacjonalistycznej grupy "Zadruga" oraz pisma o tym samym tytule.

Powiat kowelski - dawny powiat guberni wołyńskiej, później pod Zarządem Cywilnym Ziem Wschodnich w Okręgu Wołyńskim, od 17 stycznia 1920 r. pod Zarządem Cywilnym Ziem Wołynia i Frontu Podolskiego. 1 czerwca 1920 r. przekazany Rządowi Rzeczypospolitej Polskiej, 19 lutego 1921 r. wszedł w skład nowoutworzonego województwa wołyńskiego II Rzeczypospolitej. Jego siedzibą było miasto Kowel. W skład powiatu w II Rzeczypospolitej wchodziło 15 gmin wiejskich, 2 miejskie, 314 gromad wiejskich (sołectw) i 2 miasta.

Rada Miejska Kowla w 2010 roku nadała honorowe obywatelstwo miasta Kowla Stepanowi Banderze.

Demografia

Zobacz też

3 Pułk Przedniej Straży Buławy Polnej Koronnej

Kowel (stacja kolejowa)

Osoby urodzone w Kowlu

Waldemar Babinicz - polski pisarz i pedagog. Prowadził Uniwersytet Ludowy w Rożnicy

Kazimierz Dejmek - polski reżyser i aktor teatralny, minister kultury i sztuki, poseł na Sejm II kadencji

Andrzej Dembicz - polski profesor, latynoamerykanista. Twórca i dyrektor Centrum Studiów Latynoamerykańskich

Michał Friedman - polski pedagog i tłumacz z języka hebrajskiego i jidysz

Ryszard Horodecki - polski fizyk, zajmujący się fizyką teoretyczną i informatyką kwantową

Bogusław Lambach - polski operator filmowy. W 1944 fotoreporter Czołówki Filmowej Wojska Polskiego

Jan Stachniuk - polski publicysta. Ideolog i twórca polskiej nacjonalistycznej grupy "Zadruga" oraz pisma o tym samym tytule

Michał Waszyński - polski reżyser filmowy, montażysta i scenarzysta

Zygmunt Wierzyński - polski inżynier geodeta, urzędnik państwowy i działacz polityczny

Jolanta Zdrzalik (1938-2004) - polska malarka

Przypisy

Tadeusz Romanowski: Kowel i powiat kowelski. Kowel: drukarnia M. Ajzenberg, 1936.
Bandera honorowym obywatelem Stepan Bandera za swoją "narodową postawę" otrzymał z rąk władz ukraińskich honorowe wyróżnienie wielu innych miast na terenie dzisiejszej Ukrainy Zachodniej (których liczba stale rośnie), są to oprócz Kowla m.in. Lwów, Iwano-Frankiwsk (dawny Stanisławów), Łuck, Tarnopol, Truskawiec, Sokal, Czerwonogród (dawny Krystynopol), Chust, Brody, Żółkiew, Trembowla, Jaworów, Nowojaworowsk, Borysław, Radziechów, Dublany, Rawa Ruska, Kuźniecowsk, Dolina, Stebnik, Kołomyja, Morsztyn, Wołświn, Zborów.

Linki zewnętrzne

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Kowel

Strona miasta Kowel (ukr.)

Historia Kowla w I i II Rzeczypospolitej i pod zaborami, związki miasta z Polską, wirtualna mapa okolic, historia miast Wołynia - Rzeczpospolita wirtualna

Radziecka mapa topograficzna 1:100 000

Kowel w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom IV (Kęs – Kutno) z 1883 r.

Nacjonalizm (z łac. natio – naród) - postawa społeczno-polityczna uznająca naród za najwyższe dobro w sferze polityki. Nacjonalizm uznaje sprawy własnego narodu za najważniejsze. Głosi solidarność wszystkich grup społecznych danego narodu.

Polacy – zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, poza granicami Polski tworzący zbiorowości polonijne.