Koziegłowy - województwo śląskie

Ten artykuł dotyczy miasta. Zapoznaj się również z: inne miejsca o tej nazwie.

Koziegłowy – miasto w woj. śląskim, w powiecie myszkowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Koziegłowy. Do 1954 roku siedziba 2 gmin: Koziegłowy i gminy Rudnik Wielki. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. częstochowskiego.

Województwo śląskie – jedno z 16 województw, jednostka samorządu terytorialnego i jednostka podziału administracyjnego Polski, obejmująca wschodnią część historycznych ziem Górnego Śląska, polską część Śląska Cieszyńskiego i część zachodniej Małopolski, w tym Zagłębie Dąbrowskie i Zagłębie Krakowskie.

Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Historia

Miasto było lokowane w średniowieczu na planie regularnym. W 1519 roku rycerz Krystyn IV herbu Lis sprzedał miasto z zamkiem i okolicznymi dobrami biskupowi krakowskiemu Janowi Konarskiemu. Od tego czasu miasto i zamek wchodziły w skład biskupiego Księstwa siewierskiego aż do XVIII wieku. W 1790 roku dobra biskupów krakowskich wraz z miastem zostały formalnie wcielone do Rzeczypospolitej. 27 kwietnia 1792 r. król Stanisław Poniatowski wydał przywilej dla miasta potwierdzający wcześniejsze przywileje biskupów krakowskich.

Ruiny zamku w Koziegłowach - ruiny mieszczą się nad rzeką Sarnystok. Pierwotnie był to zamek wybudowany w stylu gotyckim prawdopodobnie w XIV wieku, w miejscu wcześniejszej warowni drewnianej. W latach 1452-1457 niszczony najazdami książąt śląskich. Odbudowany przez biskupa krakowskiego Samuela Maciejowskiego. Zburzony w czasie najazdu szwedzkiego w 1655 roku. Rozebrany przez władze carskie w 1865 roku. Zachowały się resztki fundamentów i zarys fos.

Powiat myszkowski - powiat w Polsce (województwo śląskie), reaktywowany w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Myszków.

W 1795 r. Koziegłowy znalazły się w zaborze pruskim. W 1807 r. weszły w skład Księstwa Warszawskiego. W roku 1870 zaborcze władze rosyjskie odebrały Koziegłowom prawa miejskie. W czasie I wojny światowej w latach 1914-1918 Koziegłowy były okupowane przez wojska pruskie, po czym weszły w skład odrodzonej II Rzeczypospolitej. Od września 1939 roku Koziegłowy znajdowały się pod okupacją niemiecką, w tym czasie w 1942 roku Niemcy wywieźli około 200 miejscowych Żydów do obozu w Auschwitz. 20 stycznia 1945 roku Koziegłowy zostały zajęte przez wojska sowieckie. W 1949 roku Koziegłowy odzyskały prawa miejskie.

Podział administracyjny Polski 1975-1998 – podział administracyjny obowiązujący od 1 czerwca 1975 do 31 grudnia 1998 (od reformy w 1975 do reformy w 1999). Został wprowadzony ustawą z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych. Utworzono 49 województw, zlikwidowano pośredni szczebel administracyjny, czyli powiaty. Województwo warszawskie miało status województwa stołecznego, a województwa łódzkie i krakowskie były tzw. województwami miejskimi. Początkowo Wrocław stanowił jednostkę podziału administracyjnego stopnia wojewódzkiego w obrębie woj. wrocławskiego.

Gmina Rudnik Wielki – dawna gmina wiejska, istniejąca do 1954 roku w woj. kieleckim, śląskim, katowickim i stalinogrodzkim. Nazwa gminy pochodzi od wsi Rudnik Wielki, lecz siedzibą władz gminy była wieś Koziegłowy, stanowiąca od lat międzywojennych odrębną gminę wiejską (a od 1950 roku gminę miejską).

Zabytki

Kościół św. Marii Magdaleny z gotyckim prezbiterium z XV wieku i barokową nawą z 1679 roku.

kaplica św. Stanisława (kaplica grobowa Kaweckich) ufundowana w XVII wieku przez starostę Stanisława Kaweckiego

rzeźby gotyckie Matki Boskiej i Jana Chrzciciela

obraz Matki Boskiej z 1694 r.

nagrobek starosty Aleksandra Denisa z 1616 r.

nagrobek starosty Stanisława Kaweckiego z 1673 r.

malowidła gotyckie z około 1470 roku

Kościół św. Ducha (szpitalny) z 2 poł. XVII w stylu barokowym, fundacji Kaweckich, nr rej.: 106/78 z 18.03.1960 oraz 420/60 z 18.03.1960

przytułek z 2 poł. XVII, XIX, nr rej.: 107/78 z 2.08.1972 oraz 1190/72 z 2.08.1972

Plebania z 1802, nr rej.: 1189/72 z 2.08.1972

Kamienica z 1 poł. XIX wieku, Rynek 4, nr rej.: 1192/72 z 2.08.1972

Kaplica mariawitów z początku XX wieku, należąca do parafii w Gniazdowie

Ruiny zamku – ziemne pozostałości po zamku rodu Lisów z XIV w.

układ urbanistyczny w ramach historycznego założenia miejskiego, nr rej.: R/409/53 z 31.03.1953

Przemysł

przemysł spożywczy – przetwórnia ryb „Sona”,

produkcja wód gazowanych „Dar Natury”, „Jurajska” i „Dobrawa”

Duże skupisko firm produkujących choinki z tworzyw sztucznych.

Kościół św. Marii Magdaleny w Koziegłowach

Kościół św. Barbary

Kaplica starokatolicka mariawitów

Literatura

Józefa Wiśniewska, Dzieje miasta i gminy Koziegłowy, Katowice 1996.

Błażej Śliwiński, Dziedzice Koziegłów, [w]: Siewierz, Czeladź, Koziegłowy. Studia i materiały z dziejów Siewierza i Księstwa Siewierskiego, Katowice 1994, s. 259-277.

Przypisy

↑ Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). [dostęp 3.10.2009].

Linki zewnętrzne

Strona internetowa Urzędu Miasta Koziegłowy

Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi

Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi