Król Szwecji i Norwegii Oskar II w koronie Eryka XIV i z łańcuchami wszystkich Królewskich Orderów szwedzkich (Serafinów, Gwiazdy Polarnej, Miecza, Wazów) i z Orderem Karola XIII na szyi (1897)

Królewski Order Serafinów (szw. Kungliga Serafimerorden) – najwyższe odznaczenie Królestwa Szwecji oraz order domowy szwedzkiego domu panującego.

Historia

Zwany dawniej potocznie "błękitną wstęgą" (Det blåa bandet) Order Serafinów ustanowiony został w dniu 73 urodzin króla Fryderyka I z dynastii heskiej 23 kwietnia 1748. Jednocześnie z powołaniem do życia Orderu Serafinów Fryderyk I stworzył tzw. system orderowy, do którego należały oprócz Serafina Królewski Order Gwiazdy Polarnej i Królewski Order Miecza. Oznaczało to, że nosiciel Orderu Serafinów miał prawo do tytułu: "Kawaler i Komtur Orderu Jego Królewskiej Mości" (Riddare och kommendör av Kungliga Majestäts Orden, skrót: RoKavKMO) i posiadał jednocześnie Wielki Krzyż Gwiazdy Polarnej i Miecza, lub na odwrót, że szwedzki poddany mógł otrzymać Order Serafina tylko wtedy, jeśli już posiadał Wielki Krzyż Miecza lub Gwiazdy Polarnej. Przepisy te pozostały niezmienione do 1975.

Przy ustanowieniu orderu stworzono legendę o jego wielowiekowej przeszłości – miał być ustanowiony w średniowieczu przez króla Magnusa I – i ograniczono liczbę szwedzkich kawalerów do 24 (nie licząc królewiczów) i cudzoziemskich do 8, co później zmieniono na 32 szwedzkich i nieograniczoną liczbę cudzoziemskich. Szwedzkim poddanym order nadawany był tylko wtedy, jeśli piastowali wysokie funkcje państwowe, w armii posiadali co najmniej rangę generała lejtnanta, a w kościele urząd biskupa. W wypadku cudzoziemców nadawano order tylko głowom państwa oraz czasami następcom tronu. Królewicze szwedzcy otrzymywali Serafina poprzez narodziny (wkładano go do kołyski), ale nosić go mogli dopiero po konfirmacji, czyli od ok. 15 roku życia, i tracili go po wystąpieniu z domu panującego, które było konieczne przy małżeństwach z kobietami krwi niekrólewskiej. Dopiero statuty z 1902 nadały także królowej prawo noszenia Orderu Serafinów, ale nie dopuściły kobiet jako członków społeczności orderowej, co stało się dopiero w 1952, z tytułem: "Członek i komtur Orderów JKM" (Ledamot och kommendör av Kungliga Majestäts Orden, skrót: LoKavKMO), który przysługiwał także duchownym, odznaczonym Orderem Serafinów.

Kawalerowie orderu mieli obowiązek pracować parę dni w roku jako pielęgniarze w renomowanym Szpitalu Serafinów (Serafimerlasarettet) w Sztokholmie lub darowywać środki finansowe na jego utrzymanie. Do 1820 chowano kawalerów Serafina w sztokholmskiej świątyni Riddarholmskyrkan, gdzie spoczywają także wszyscy królowie od Gustawa Wazy do Gustawa V. W dniu pogrzebu kawalera orderu, szwedzkiego czy zagranicznego, do dziś od 12 do 13 dzwoni się w dzwony tego kościoła (jedynym wyjątkiem był Nicolae Ceauşescu). Herby wszystkich kawalerów są zawieszane w tymże kościele, w wypadku nieszlacheckich kawalerów szwedzcy heraldycy państwowi tworzą im herb (jak np. w wypadku Lecha Wałęsy – dr Adam Heymowski).

Nowa konstytucja z 1975 zniosła nadawanie orderów obywatelom szwedzkim. Od tej pory każdy, bądź minister bądź generał czy sprzątaczka może po 30 latach nieskazitelnej służby państwowej otrzymać tylko złoty medal "Za pilność i wierność w służbie państwa" (För nit och trohet i rikets tjänst). Członkowie rodziny królewskiej nadal otrzymują Order Serafina poprzez narodziny, ale nosić go mogą od chwili uzyskanie pełnoletniości w 18 roku życia, poza tym nadawany jest wyłącznie zagranicznym głowom państwa, łącznie z tytułem: "Kawaler Orderu Serafinów" (Riddare av Serafimerorden, skrót: RSerafO). Spośród Szwedów posiada go obecnie tylko dziesięć osób, król Karol XVI Gustaw i jego rodzina oraz były marszałek dworu królewskiego Sten Rudholm (ur. 1918). Spośród Polaków posiada go jedynie Lech Wałęsa, otrzymał go też papież Jan Paweł II, zaś przed wojną Ignacy Mościcki (od 1936), oraz przed nim Agenor Gołuchowski (od 1904), a w XIX w. Aleksander Colonna-Walewski (od 1854).