Królewskie Muzeum Sztuk Pięknych - Polski Serwis Naukowy

Rogier van der Weyden, Ołtarz siedmiu sakramentów 1445-1450

Królewskie Muzeum Sztuk Pięknych (nl Koninklijk Museum voor Schone Kunsten) – muzeum w Antwerpii, otwarte w roku 1890, należy do największych zbiorów sztuki w Belgii. Obecny monumentalny budynek siedziby muzeum jest dziełem architekta Leopolda De Waelplaats, wzniesiony w latach 1884–1890.

Zakon Braci Mniejszych (łac. Ordo Fratrum Minorum, pot. franciszkanie) – katolicka wspólnota zakonna z grupy zakonów żebrzących. Założona w 1209 przez św. Franciszka z Asyżu. Zakon ten w 1517 r. na mocy bulli Ite et vos ad vineam meam został podzielony na Zakon Braci Mniejszych zwanych Obserwantami, oraz Zakon Braci Mniejszych Konwentualnych. W 1619 r. pełną niezależność uzyskała trzecia gałąź: Zakon Braci Mniejszych Kapucynów. Wszystkie trzy zakony są oparte na tej samej regule, napisanej przez św. Franciszka i zatwierdzonej przez papieża Honoriusza III 29 listopada 1223 r. Posiadają wspólne dziedzictwo historyczne i duchowe. Różne konstytucje oraz przełożeni stanowią jednakże o ich odrębności prawnej.

Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO.

Dzieje

Zbiory antwerpskie mają genezę sięgającą XIV stulecia. W 1382 powstała Gildia Św. Łukasza (Sint Lucasgilde); artyści nie tylko prezentowali swoje dzieła, lecz także kolekcjonowali dzieła rówieśników. W 1663 malarz David Teniers podsunął ideę założenia na bazie cechu akademii malarstwa, która ostatecznie powstała w 1773 roku, znana jako Academie voor Schone Kunsten. Znalazły się tam dzieła m.in. Cornelisa de Vos, Petera Paula Rubensa oraz Jacoba Jordaensa. Podczas okupacji Antwerpii przez Francuzów w latach 1794-1796 zgodnie z ideami rewolucji dokonano masowych konfiskat dóbr kościelnych i świeckich; dzieła sztuki przekazano Akademii. Po kongresie wiedeńskim część dzieł zwrócono kościołom.

Jan van Eyck (ur. ok. 1390 w Maaseik, zm. 9 lipca 1441 w Brugii) - malarz niderlandzki, brat Huberta van Eycka, przedstawiciel piętnastowiecznego realizmu niderlandzkiego.

James Sidney Ensor (ur. 13 kwietnia 1860 w Ostendzie, zm. 19 listopada 1949 tamże) – belgijski malarz, grafik, pisarz i kompozytor. Uważany jest za prekursora ekspresjonizmu.

Wcześniej, bowiem w 1810 r. zbiory przeniesiono do dawnego klasztoru Braci Mniejszych które wzbogaciły się o dzieła Tycjana i Dawida Teniersa II. Przełomem dla dziejów muzeum było przekazanie spadku po Ridderze Florentcie van Ertborn wiceprezydenta Antwerpii, którego kolekcja zawierała dzieła dawnych mistrzów takich jak Jan van Eyck, Rogier van der Weyden, Hans Memling, Jean Fouquet, Simone Martini, Antonello da Messina. W 1859 muzeum wzbogaciło się o kilkadziesiąt dzieł XVII wiecznego malarstwa Niderlandów dzięki darowiźnie baronowej Adelaïde Van den Hecke-Baut. 29 stycznia 1877, władze miasta zorganizowały konkurs projektów nowego muzeum. Wygrało sześć projektów z których dwa lata później wyróżniono pomysły Jana Jacoba Windersa i Fransa Van Dijka. Otwarcie nowej siedziby muzeum miało miejsce dnia 11 sierpnia 1890.

Gotyk – styl w architekturze i innych dziedzinach sztuk plastycznych (rzeźbie, malarstwie i sztuce sepulkralnej), który powstał i rozwinął się w połowie XII wieku we Francji (Anglosasi uważają, że w Anglii) i swoim zasięgiem objął zachodniochrześcijańską Europę.

Antoon van Dyck, Anton van Dyck (ur. 22 marca 1599 w Antwerpii, zm. 9 grudnia 1641 w Londynie) – flamandzki malarz epoki późnego baroku, uczeń Rubensa.

Od 1927 roku muzeum stało się instytucją państwową. W latach 20. XX wieku przy muzeum zawiązano stowarzyszenie Vrienden van Moderne Kunst (Przyjaciele Sztuki Współczesnej), skupiające miłośników sztuki takich jak m.in. bracia Louis, François and Charles Franck, którzy przekazali wielką kolekcję dzieł Jamesa Ensora. Natomiast w 1989 dzięki Dr Ludowi van Bogaert-Sheid muzeum wzbogaciło się o 13 obrazów, 36 rysunków i 8 rzeźb Rika Woutersa.

Ołtarz siedmiu sakramentów - przykład późnogotyckiego malarstwa tablicowego w Niderlandach, dzieło jednego z głównych reprezentantów gotyckiego realizmu - Rogiera van der Weyden. Obecnie znajduje się w zbiorach Królewskiego Museum Sztuk Pięknych (Koninklijk Museum voor Schone Kunsten) w Antwerpii.

Język niderlandzki, język holenderski (Nederlands, Nederlandse taal) - język indoeuropejski z grupy języków germańskich zaliczany do języków dolnoniemieckich. Językiem niderlandzkim posługuje się ok. 27 milionów ludzi. Dla 23 milionów jest językiem ojczystym (pierwszym) i/lub językiem kultury i literatury, a dla kolejnych 4 milionów drugim językiem. Większość użytkowników tego języka mieszka na zachodzie Europy. Niderlandzki jest oficjalnym językiem urzędowym w Holandii i Belgii (Flandria), a poza Europą w Surinamie, na Antylach Holenderskich i Arubie. Niderlandzki jest blisko spokrewniony z językiem niemieckim i wykazuje podobieństwo do angielskiego. Języki o mniejszym zasięgu, które są blisko spokrewnione z niderlandzkim to afrikaans (język kreolski do 1925 uważany za lokalną odmianę niderlandzkiego) i fryzyjski (w mniejszym stopniu, gdyż nie należy do języków dolnofrankijskich).

Zbiory

Dominantą w zbiorach muzeum jest kolekcja dzieł malarstwa niderlandzkiego doby późnego gotyku. Są to dzieła malarzy takich jak Jan van Eyck, Rogier van der Weyden, Dirk Bouts i Hans Memling. Okres odrodzenia reprezentują Quentin Massys, Joachim Patinir, Frans Floris i Martin de Vos, zaś baroku Peter Paul Rubens, Anton van Dyck i Jacob Jordaens. Malarstwo belgijskie XIX stulecia egzemplifikują obrazy Nicaise de Keysera i Hendrika Leysa, Henriego De Braekeleer oraz Jamesa Ensora.

Hans Memling, Memlinc (ur. 1435 w Seligenstadt, zm. 11 sierpnia 1494 w Brugii) – malarz niderlandzki niemieckiego pochodzenia, jeden z najważniejszych przedstawicieli wczesnego odrodzenia w Europie.

Rogier van der Weyden (1399/1400 w Tournai – 18 czerwca 1464 w Brukseli) – malarz, przedstawiciel szkoły niderlandzkiej. W 1435 roku został malarzem miejskim Brukseli. Nie sygnował i nie datował swoich dzieł.

Oprócz dzieł malarstwa niderlandzkiego i belgijskiego w można podziwiać obrazy takich mistrzów jak m.in. Jean Fouquet, Simone Martini oraz Frans Hals.

Sztukę XX wieku reprezentują dzieła Rika Woutersa, Constanta Permeke, Rena Magritte, a ponadto Amedea Modiglianiego.

Wybrane dzieła

Jan van Eyck:
Święta Barbara

Jacob Jordaens (ur. przed 20 marca 1593 (data chrztu) w Antwerpii, zm. 18 października 1678 tamże) – malarz flamandzki, najwybitniejszy obok Petera Paula Rubensa i Antoona van Dycka, przedstawiciel flamandzkiego malarstwa barokowego.

Frans Floris, właśc. Frans de Vriendt (ur. 1516 w Antwerpii, zm. 1 października 1570 tamże) – niderlandzki malarz, rysownik i rytownik okresu manieryzmu.

Simone Martini:
Zdjęcie z krzyża z Poliptyku Orsinich

Hans Memling:
Portret mężczyzny z monetą

Jean Fouquet:
Maria z Dzieciątkiem, prawe skrzydło Dyptyku z Melun

Joachim Patinir:
Ucieczka do Egiptu

Quentin Massys:
Złożenie do grobu

Tycjan:
Papież Aleksander VI i Jacopo Pesaro przed Św. Piotrem

Quentin Massys (Matsys, Metsys, Messys; ur. między 1465 a 1466 w Leuven, zm. 1530 w Antwerpii) – malarz niderlandzki. Założyciel szkoły malarskiej w Antwerpii.

Joachim Patinir także Patinier, Patiner lub Patenier (ur. ok. 1480 w Dinant lub Bouvignes, zm. 1524 w Antwerpii) – niderlandzki malarz, działający w Antwerpii.

Jan van Kessel:
Pośmiewisko sowy

Anton van Dyck:
Portret Martena Pepyna

Cornelis de Vos:
Portret rodziny

Amedeo Modigliani:
Akt siedzący

Rik Wouters:
Zestaw obiadowy

Linki zewnętrzne

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Królewskie Muzeum Sztuk Pięknych

(nl)(en)(fr) Oficjalna strona Królewskiego Muzeum Sztuk Pięknych

Na mapach: 51°12′30″N 4°23′41″E / 51.20833, 4.39472