Krążowniki liniowe typu Indefatigable − typ trzech brytyjskich krążowników liniowych z okresu I wojny światowej. Podobnie jak pozostałe brytyjskie krążowniki liniowe, urzeczywistniające idee admirała Johna Fishera, charakteryzowały się dużą jak na owe czasy prędkością maksymalną, osiągniętą kosztem redukcji ochrony pancernej do minimum jak na okręty tej wielkości. Początkowo Royal Navy miała otrzymać tylko jeden okręt, „Indefatigable”, zbudowany według zmodyfikowanych planów typu Invincible, później dołączyły jeszcze dwa kolejne, sfinansowane przez dominia: „Australia” i „New Zealand”. Pierwszy z nich został okrętem flagowym niedawno utworzonej Royal Australian Navy, drugi wszedł bezpośrednio w skład floty brytyjskiej.

W początkowym okresie I wojny światowej każda z jednostek typu Indefatigable służyła na innym akwenie: „Indefatigable” na Morzu Śródziemnym, gdzie uczestniczył w pościgu za niemieckimi krążownikami „Goeben” i „Breslau” oraz w pierwszych działaniach przeciwko Turcji, „Australia” na wodach Pacyfiku, zaś „New Zealand” na Morzu Północnym, biorąc udział w bitwie koło Helgolandu, pościgu za niemieckimi okrętami po zbombardowaniu Scarborough, Hartlepool i Whitby oraz bitwie na Dogger Bank.

„Indefatigable” i „New Zealand” walczyły w składzie Grand Fleet w bitwie jutlandzkiej w 1916 roku („Australia” przebywała w tym czasie w stoczni, gdzie usuwano uszkodzenia odniesione w wyniku kolizji). Dla pierwszego z krążowników skończyła się ona tragicznie: trafiony w komory amunicyjne celnymi pociskami artylerii niemieckiego „Von der Tann” eksplodował i natychmiast zatonął wraz z niemal całą załogą. Dwa pozostałe okręty przetrwały w linii do zakończenia wojny, po czym „Australia” powróciła do roli okrętu flagowego swej macierzystej floty. W wyniku ustaleń traktatu waszyngtońskiego „New Zealand” został wycofany z linii w 1922 roku, zaś „Australia” w dwa lata później.

Projektowanie i budowa

Po wybudowaniu w brytyjskich stoczniach pierwszych trzech krążowników liniowych (klasyfikowanych do końca 1911 roku jako wielkie krążowniki pancerne) typu Invincible i na wieść o rozpoczęciu przez najgroźniejszego rywala – Cesarstwo Niemieckie – budowy zbliżonego konstrukcyjnie okrętu „Von der Tann”, Admiralicja, wbrew niechętnemu stanowisku liberalnego rządu premiera Asquitha, przeforsowała rozpoczęcie prac stoczniowych nad kolejną jednostką tej klasy, według nieco tylko zmodyfikowanego projektu. Główną różnicą było nieznaczne wydłużenie kadłuba i co za tym idzie zwiększenie wyporności, skutkujące w wyglądzie zewnętrznym oddaleniem od siebie wież artyleryjskich umieszczonych diagonalnie na śródokręciu, co teoretycznie pozwalało im strzelać ponad pokładem na przeciwległą burtę. Stępkę pod okręt, sfinansowany ze zredukowanego programu rozbudowy floty na lata 1908−1909, położono 23 lutego 1909 roku w stoczni marynarki w Devonport.

Rok później rozpoczęto prace konstrukcyjne nad kolejnymi dwoma jednostkami, powtarzającymi ten sam projekt, finansowanymi przez brytyjskie dominia: Australię i Nową Zelandię, w związku z planami stworzenia niezależnych flot obydwu państw. Ostatecznie jedynie australijski krążownik trafił do utworzonej w 1911 roku Royal Australian Navy jako jej jednostka flagowa, okręt nowozelandzki został przekazany w darze od społeczności dominium dla Royal Navy. Stępki pod obydwa krążowniki zostały położone w czerwcu 1910 roku w stoczniach John Brown & Co. w Clydebank oraz Fairfield w Govan. Okręty otrzymały nieznacznie mocniejsze maszynownie, dla łatwiejszego osiągania projektowanej prędkości maksymalnej 25 węzłów.

Wodowanie „Indefatigable” nastąpiło 28 października 1909 roku a zakończenie budowy w kwietniu 1911 roku. Odpowiednie daty dla „Australii” i „New Zealand” to 25 października 1911 i czerwiec 1913 roku oraz 1 lipca 1911 i listopad 1912 roku.

czytaj dalej: [2], [3]