Krążowniki liniowe typu Invincible

Krążowniki liniowe typu Invincible − typ trzech brytyjskich okrętów, pierwszych przedstawicieli nowej klasy krążowników liniowych. Zbudowane dla Royal Navy według koncepcji admirała Johna Fishera w latach 1906–1909, były zaprojektowane do uzyskiwania jak największej prędkości maksymalnej, kosztem słabszego opancerzenia.

Stępka – główny wzdłużny element konstrukcyjny szkieletu statku wodnego. Stępka występuje w postaci belkowej i płaskiej. Na stępce opierają się wręgi, a na żaglowcach w nadstępkach także pionowe maszty.
Pierwsza bitwa koło Helgolandu – bitwa morska stoczona 28 sierpnia 1914 roku w pobliżu zachodniego wybrzeża Niemiec pomiędzy okrętami brytyjskimi i niemieckimi. Była to pierwsza większa bitwa morska I wojny światowej. Zakończyła się zdecydowanym zwycięstwem Royal Navy, Kaiserliche Marine straciła 712 zabitych i 336 wziętych do niewoli marynarzy oraz trzy krążowniki lekkie i niszczyciel. W rejonie Helgolandu stoczono ponadto wcześniej bitwę morską w 1864 roku między flotą duńską a austriacko-pruską oraz później w trakcie I wojny światowej bitwę morską w 1917 roku.

Wszystkie trzy okręty: „Invincible”, „Inflexible” i „Indomitable”, były użyte bojowo w działaniach morskich I wojny światowej. Pozornie potwierdziły swoją przydatność w bitwie koło Falklandów 8 grudnia 1914 roku, gdy dwa z nich: „Invincible” i „Inflexible” odegrały główną rolę w rozgromieniu Eskadry Wschodnioazjatyckiej admirała von Spee. Miały jednak wówczas za przeciwnika słabsze i wolniejsze niemieckie krążowniki pancerne. W starciu z co najmniej równorzędnymi krążownikami liniowymi Hochseeflotte podczas bitwy jutlandzkiej 31 maja 1916 roku wykazały swą słabą odporność na trafienia ciężkimi pociskami artyleryjskimi. Dobitnym tego dowodem było błyskawiczne zatonięcie „Invincible” po trafieniu w magazyn amunicyjny jednej z wież artyleryjskich i wywołanej tym eksplozji ładunków.

HMS "Dreadnought – pancernik brytyjski o przełomowej i rewolucyjnej konstrukcji, który wszedł do służby w 1906 roku, szósty okręt Royal Navy noszący tę nazwę. "Dreadnought" tak mocno zaznaczył się w rozwoju okrętów, że od jego nazwy pochodzi określenie rodzaju pancerników – drednotów. Wszystkie okręty, które były oparte o wcześniejsze projekty, stały się po jego wejściu do służby przestarzałe i są obecnie określane jako przeddrednoty. Jego wejście do służby było jedną z głównych przesłanek, które dały początek nowemu wyścigowi zbrojeń morskich pomiędzy ówczesnymi potęgami militarnymi (Wielką Brytanią i Niemcami), co w konsekwencji było jedną z przyczyn wybuchu I wojny światowej. "Dreadnought" był pierwszym pancernikiem, który miał liczną artylerię główną ujednoliconego kalibru, w przeciwieństwie do bezpośrednio poprzedzających go pancerników, które miały kilka dział dużego kalibru i kilka lub kilkanaście dział drugiego – mniejszego głównego kalibru oraz artylerię średnią. Był także pierwszym dużym okrętem napędzanym przez turbiny parowe, co sprawiło, że w momencie ukończenia budowy był najszybszym pancernikiem na świecie.
Jerzy V, Jerzy Fryderyk Ernest Albert Windsor, do 1917 von Sachsen-Coburg-Gotha (ur. 3 czerwca 1865 - zm. 20 stycznia 1936) król Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii (od 1927 r. "Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej") i cesarz Indii od 6 maja 1910. Pierwszy monarcha o nazwisku Windsor. W czasie I wojny światowej zmienił nazwisko na Windsor, gdyż dotychczasowe o niemieckim pochodzeniu źle się w Anglii kojarzyło. Za jego rządów, w 1922 r., Imperium Brytyjskie osiągnęło rozmiar 36,6 milionów km², stając się największym państwem w historii ludzkości.

Pozostałe w linii dwa okręty przetrwały wojnę i po jej zakończeniu zostały odstawione do rezerwy. Pod koniec 1921 roku obydwa zostały sprzedane na złom.

Geneza

W pierwszych latach XX wieku w Royal Navy dokonał się nie tylko olbrzymi postęp w technice okrętowej ale również w sposobie myślenia wyższych oficerów. Na najbardziej eksponowane stanowiska we flocie i Admiralicji trafiali coraz częściej ludzie mający nie tylko doświadczenie uzyskane w wieloletniej służbie na morzu, lecz również odpowiednie wykształcenie i wiedzę. Zaowocowało to wprowadzeniem do linii nowych okrętów, większych, lepiej uzbrojonych i dostosowanych do wzrastających wymogów wojny morskiej. Jednym z takich decydentów był Pierwszy Lord Morski w latach 1904−1910, admirał John Fisher. 22 grudnia 1904 roku z jego inicjatywy powołany został komitet Admiralicji, którego zadaniem miało być przedstawienie założeń konstrukcyjnych okrętów nowych kategorii. Jego dziełem był nowatorski projekt pancernika „Dreadnought”, którego wejście do służby w 1906 roku zapoczątkowało nowy rozdział w zbrojeniach morskich. Kolejnym efektem prac komitetu, pod wyraźnym wpływem idei lorda Fishera, było powstanie koncepcji krążownika pancernego o uzbrojeniu powtarzającym układ zastosowany na „Dreadnoughcie” (all-big-guns – same wielkie działa) i dużej prędkości maksymalnej, osiągniętej kosztem znacznego zmniejszenia ochrony pancernej.

Sterowiec – aerostat z własnym napędem. Inż. Henri Jules Giffard (1825–1882) opracował pierwowzór sterowca – balon wyposażony w śmigło napędzane maszyną parową o mocy 2,2 kW. 24 września 1852 wzniósł się z hipodromu w Paryżu na wysokość 1800 m i pokonał 27-kilometrową trasę do Elancourt koło Trappes z prędkością około 8 km/h.
Wał – część maszyny, najczęściej w kształcie walca, obracająca się wokół własnej osi wraz z zamocowanymi na niej elementami, służąca do przenoszenia momentu obrotowego. Na wale mogą być osadzone: koła zębate, piasty, tarcze hamulcowe itp.

Prace projektowe, w trakcie których rozważano różne koncepcje dotyczące wielkości nowych jednostek, ich prędkości i uzbrojenia, doprowadził do powstania w połowie 1905 roku szczegółowych planów okrętu o wyporności przekraczającej 17 000 ton, uzbrojonego w osiem dział kal. 305 mm (12 cali) w czterech wieżach i rozwijającego prędkość maksymalną 25 węzłów. Żeby zapewnić rezerwę wyporności dla potężnej siłowni, niezbędnej dla osiągnięcia zakładanej prędkości, opancerzenie okrętów pozostawiono na poziomie zbliżonym do ostatniego projektu klasycznych krążowników pancernych Royal Navy: typu Minotaur.

HMS Infexible − brytyjski krążownik liniowy z okresu I wojny światowej, należący do typu Invincible. Do służby wszedł w 1908 roku. Aktywnie uczestniczył w działaniach Royal Navy, w 1914 roku biorąc udział w pościgu za niemieckimi krążownikami SMS "Goeben" i SMS "Breslau" na Morzu Śródziemnym a następnie poszukiwaniu Niemieckiej Eskadry Wschodnioazjatyckiej na południowym Atlantyku, zakończonym zwycięstwem w bitwie koło Falklandów. Po powrocie na Morze Śródziemne wziął udział w bombardowaniu tureckich fortów w Dardanelach i odniósł uszkodzenia od wybuchu miny 18 marca 1915 roku. Po powrocie do linii wszedł w skład Grand Fleet i wziął udział w bitwie jutlandzkiej 31 maja i 1 czerwca 1916 roku. Po zakończeniu wojny został przesunięty do rezerwy, a w 1921 roku sprzedany do stoczni złomowej.
Bitwa na Dogger Bank (bitwa na Ławicy Dogger) – bitwa morska stoczona 24 stycznia 1915 roku, podczas I wojny światowej, pomiędzy okrętami brytyjskiej Grand Fleet i niemieckiej Hochseeflotte, zakończona taktycznym zwycięstwem brytyjskim.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)