Krążowniki liniowe typu Lion – seria trzech brytyjskich krążowników liniowych z okresu I wojny światowej. Dwa pierwsze okręty, „Lion” i „Princess Royal”, budowane w latach 1910–1912, stanowiły dzięki swej wielkości i prędkości nową jakość w klasie. Trzeci, „Queen Mary”, zbudowany w dwa lata później według nieco zmodyfikowanych planów, był kolejnym ulepszeniem koncepcji szybkiego, dobrze uzbrojonego lecz słabo opancerzonego okrętu, promowanej przez ówczesnego Pierwszego Lorda Morskiego Admiralicji, admirała Johna Fishera. Uznawane przez brytyjską prasę za symbol potęgi Royal Navy otrzymały popularne miano Splendid Cats („Wspaniałe koty”).

Wszystkie trzy jednostki wchodziły w czasie I wojny światowej w skład 1. Eskadry Krążowników Liniowych, dowodzonej w początkowym okresie konfliktu przez wiceadmirała Davida Beatty'ego, który wybrał „Liona” na swój okręt flagowy. Wzięły udział w bitwach koło Helgolandu w 1914, na Dogger Bank w 1915 (bez „Queen Mary”) i bitwie jutlandzkiej w 1916 roku. Ta ostatnia zakończyła się tragicznie dla „Queen Mary”. Trafiony kilkukrotnie ciężkimi pociskami przez niemieckie krążowniki liniowe okręt zatonął wraz z niemal całą załogą po eksplozji komór amunicyjnych.

Pozostałe dwa okręty typu Lion dotrwały szczęśliwie do zakończenia I wojny światowej. W wyniku ustaleń traktatu waszyngtońskiego z 1922 roku obydwa zostały w krótkim czasie wycofane ze służby i sprzedane na złom.

Geneza

W wyścigu zbrojeń morskich pomiędzy Royal Navy a Kaiserliche Marine, obok coraz doskonalszych drednotów, ważną rolę odgrywała nowa klasa dużych okrętów, od 1912 roku klasyfikowanych w Wielkiej Brytanii jako krążowniki liniowe (ang.: battle cruisers). Pierwszymi jednostkami tej klasy, których budowa była mocno promowana przez admirała Fishera, były trzy okręty typu Invincible, które weszły do służby w latach 1908–1909. Następnie rozpoczęto w brytyjskich stoczniach budowę kolejnych krążowników typu Indefatigable, jako odpowiedź na powstanie w Niemczech okrętu „Von der Tann” i dwóch jednostek typu Moltke, o zbliżonych założeniach taktyczno-technicznych.

W 1908 roku Parlament Zjednoczonego Królestwa dokonał znaczącej redukcji wydatków na zbrojenia. Dotknęła ona szczególnie Royal Navy, dla której coraz poważniejszym potencjalnym przeciwnikiem w przyszłym konflikcie stawała się rosnąca w siłę marynarka wojenna II Rzeszy. Dlatego w programie rozbudowy sił zbrojnych na lata 1909–1910 nowy Pierwszy Lord Admiralicji Reginald McKenna zabiegał i uzyskał wreszcie od Parlamentu zgodę na budowę czterech dużych okrętów: pancerników „Colossus”, „Hercules” i „Orion” oraz kolejnego krążownika liniowego. Tym razem miał być to okręt jeszcze szybszy i uzbrojony w nowe działa kalibru 343 mm, takie same jak na typie Orion. Ten sam program rozbudowy floty przewidywał możliwość sfinansowania budowy kolejnych czterech okrętów: trzech dalszych pancerników typu Orion i drugiego krążownika liniowego. Na skutek nacisków opinii publicznej 28 sierpnia 1909 roku Parlament wyraził zgodę na zamówienie tych czterech dodatkowych jednostek.

Admirał Fisher, przekonany o słuszności swojej koncepcji posiadania jak największej ilości szybkich okrętów liniowych, postulował budowę wszystkich ośmiu okrętów programu 1909–1910 jako krążowników liniowych, ale pozostali członkowie Admiralicji nie wyrazili na to zgody, wskazując na fakt, że Kaiserliche Marine wzmacniana jest przede wszystkim drednotami, a krążowniki liniowe są tam jedynie uzupełnieniem floty. Koncepcja budowy krążowników liniowych, jako jednostek, na których poświęcono opancerzenie dla uzyskania jak największej szybkości, została zaniechana po wprowadzeniu do linii trzech okrętów typu Lion i będącego ich wersją rozwojową „Tigera”. Powrócono do niej po ponownym objęciu stanowiska przez admirała Fishera w 1914 roku, czego efektem była budowa kolejnych typów szybkich, dużych okrętów.