Krążowniki rakietowe typu Ticonderoga

Krążowniki typu Ticonderoga – amerykański typ krążowników rakietowych, które w myśl początkowych planów marynarki wojennej Stanów Zjednoczonych miały być uzupełnieniem uderzeniowych krążowników z napędem nuklearnym (CSGN). Okręty te były początkowo klasyfikowane jako niszczyciele rakietowe (DDG), jednak w celu lepszego odzwierciedlenia ich możliwości bojowych oraz kosztów budowy, zostały przeklasyfikowane na krążowniki rakietowe. 27 wybudowanych jednostek typu Ticonderoga stanowi największe wybudowane po drugiej wojnie światowej jednostki tej klasy okrętów. Wyposażone w zintegrowany (sieciowy) system wykrywania, naprowadzania i kierowania ogniem AEGIS okręty, zapewniają współcześnie ochronę przeciwlotniczą, przeciwrakietową oraz przeciwpodwodną lotniskowcowych grup uderzeniowych (LGU) marynarki amerykańskiej, wykonują także zadania samodzielne, w tym uczestnicząc w operacjach reagowania kryzysowego.

USS Princeton (CG-59) – amerykański krążownik rakietowy typu Ticonderoga, szósty okręt należący do United States Navy noszący nazwę pochodzącą od miasta Princeton w stanie New Jersey.
Vertical Launching System (lub Vertical Launch System, w skrócie VLS, ang. system odpalania pionowego, czasami tłumaczone też jako pionowe wyrzutnie pokładowe) to typ wyrzutni pocisków rakietowych i odrzutowych używany na wielu nowoczesnych okrętach. W systemie tym każdy pocisk ustawiony jest pionowo w indywidualnym kontenerze.

Historia

Zamówienie na pierwsze jednostki typu zostało autoryzowane w budżecie obronnym na rok 1978. Okręty te budowane były modułowo, co ułatwiało późniejszą modernizację, spełniając w ten sposób jedną z naczelnych zasad polityki zakupów uzbrojenia Stanów Zjednoczonych. Okręty wyposażone w nowy system kierowania ogniem AEGIS zaprojektowano z użyciem kadłuba i systemu napędowego niszczycieli typu Spruance. Pierwsze okręty tego typu były klasyfikowane jako niszczyciele rakietowe, jednak wraz z rozpoczęciem budowy klasyfikację zmieniono na krążowniki rakietowe. Stępkę pod pierwszy okręt typu USS "Ticonderoga" położono 21 stycznia 1980 w stoczni Ingalls Shipbuilding. Wodowanie nastąpiło 25 kwietnia 1981, wejście do służby 22 stycznia 1983.

Short-Range Ballistic Missile (SRBM) - rakietowy pocisk balistyczny krótkiego zasięgu, dla którego mierzona w linii prostej po powierzchni Ziemi maksymalna odległość pomiędzy punktem startu a celem nie przekracza 1000 km. Kategoria ta związana jest najpowszechniej na świecie przyjętym amerykańskim podziałem pocisków balistycznych według ich zasięgu.
USS Ticonderoga (CG-47) - amerykański krążownik rakietowy, pierwszy okręt typu Ticonderoga. Była to pierwsza jednostka wyposażona w system kierowania ogniem AEGIS. Do budowy krążownika wykorzystano kadłub i wyposażenie zaprojektowane dla niszczycieli rakietowych typu Spruance.

Linie rozwojowe typu Ticonderoga

Baseline 0

Okręty CG-47 oraz CG-48 posiadały podstawowy system Aegis Mk 7 z radarem SPY-1A, system kontroli uzbrojenia Mk 1, pociski Standard Missile 2MR Block I oraz Mk 116 Mod 4 UBFCS. Pierwsze dwa okręty tego typu początkowo operowały jedynie z jednym helikopterem SH-2F LAMPS-I. W rzeczywistości obydwa okręty zostały później zmodyfikowane także dla celów operacji ze śmigłowcem SH-60B. Obydwa okręty używały komputerów UYK-7, obydwa też zostało zmodyfikowane do standardu Baseline 1, nie używały jednak holowanych sonarów. Ich systemy elektroniczne zostały zmodyfikowane w celu zmniejszenia kosztów obsługi. Zainstalowano także na nich nowe wyrzutnie Mk 41 w miejsce wcześniejszych Mk 26. Ponadto, otrzymały nowe działa o przedłużonym zasięgu w miejsce działek Mk 45, a komputery UYK-43 zastąpiły UYK-7 i UYK-20.

Okrętowy napęd jądrowy – układ, w skład którego wchodzi między innymi silnik zasilany przez reaktor jądrowy. Najczęściej w ramach tego układu reaktor (lub reaktory) wytwarza parę, która z kolei napędza turbiny. Poprzez system przekładni turbina napędza wał lub bezpośrednio układ jezdny.
Pustynna Tarcza (ang. Desert Shield) - kryptonim operacji militarnej koalicji antyirackiej, mającej na celu osłonę Arabii Saudyjskiej przed atakiem sił zbrojnych Iraku.

Okręty Baseline 0: USS Ticonderoga (CG-47) • USS Yorktown (CG-48)

Baseline 1

Pierwszych 5 okrętów typu Ticonderoga, od CG-47 do CG-51 posiadały wczesne wersje Aegis Combat System – o mniejszych możliwościach, nie posiadały także systemu wyrzutni pionowych VLS oraz możliwości wystrzeliwania pocisków Tomahawk. W dwóch pierwszych liniach rozwojowych, każda wyrzutnia Mk 26 Mod 1 magazynowała 44 pociski. Z przedniej części okrętu magazynowane były także 20 pociski ASROC. W Baseline 1 systemy okrętu dostosowano jednak do helikopterów SH-60B LAMPS-III, okręty wyposażono w pociski SM-2 MR Block II, the Aegis Combat System w wizualne systemy ekspozycji danych. Zastąpiono także maszty na czterech podstawach, masztami na trójnogu. Modernizacji pod kątem sprawności i łatwości obsługi uległy także ich systemy elektroniczne, zaś podwójne wyrzutnie Mk 26 zastąpione zostały pionowymi grupami wyrzutni Mk41.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.
Ingalls Shipbuilding - amerykańska stocznia położona w mieście Pascagoula, stan Missisipi. Stocznia, obecnie część koncernu Northrop Grumman Ship Systems, należy do czołowych producentów okrętów dla US Navy.

Okręty Baseline 1: USS Vincennes (CG-49) • USS Valley Forge (CG-50) • USS Thomas S. Gates (CG-51)

Baseline 2

Wyrzutnia Mk-41 VLS okrętu USS San Jacinto (CG-56)

Okręt Baseline 2 USS "Bunker Hill" (CG-52) w trakcie operacji Desert Shield

Baseline 2 wprowadziła dwie pionowe wyrzutnie typu Vertical Launching System, możliwość odpalania pocisków BGM-109 Tomahawk TLAM (Tomahawk Land Attack Missile) oraz Tomahawk TASM (Tomahawk Anti-Ship Missile), a także modernizację broni przeciwpodwodnej. Dwie wyrzutnie Mk 41 Mod 0 VLS zastąpiły podwójne wyrzutnie Mk 26, została również dodana pionowa wyrzutnia pocisków Tomahawk z systemem kontroli ognia SWG-3 oraz system transmisji danych Link 11 i monitory UYQ-21. Pierwsza jednostką wyposażoną w rewolucyjny wówczas system VLS był USS "Bunker Hill" (CG-52). "Bunker Hill" zaczął dzięki temu oferować znacznie zwiększone możliwości bojowe, większą powierzchnię magazynów broni, większą silę ognia, szybki wybór broni, możliwość pokrycia ogniem 360° przestrzeni wokół siebie, mniejsze zużycie energii i większą zdolność przetrwania w warunkach bojowych. VLS mieści większą ilość uzbrojenia większej ilości typów. Wszystkie pociski przechowywane są pionowo w kanistrach z pofałdowanej stali i wystrzeliwanie pionowo w górę, w celu szybszego przystąpienia do wykonania zadania, niezależnie od kierunku celu. USS "Bunker Hill" posiada w sumie 122 pociski rakietowe, po 61 w każdej wyrzutni. Okręt może w ten sposób jednocześnie wystrzelić różnorodne pociski klasy woda-powietrze, woda-woda, czy też zaatakować cele na lądzie. Kongres Stanów Zjednoczonych nie zezwolił początkowo na instalację radarów SPS-49 i systemu transmisji danych SQQ-28 LAMPS-III w okrętach CG 54-56, jednakże udzielił zgody na to wyposażenie w roku 1984. Jednostki CG 54 i 55 posiadały niezależne holowane sonary SQR-19 oraz SQR-53A. W jednostce CG-53 zastąpiono później nadmuchiwana łódź o długości 7,31 metra Rigid Inflatable Boat (RIB) welbotem o długości 7,92 m. W jednostce CG-56 po raz pierwszy zaprezentowano średniej i wysokiej częstotliwości wmontowany w kadłub sonar SQQ-89(V)3 (ASW suite) zintegrowany z sonarami SQS-53B oraz holowanym SQR-19 i wyrzutnia torped Mk 116 Mod 6 UBFCS.

Krążownik rakietowy - klasa współczesnych dużych okrętów, o silnym uniwersalnym uzbrojeniu, w skład którego wchodzą pociski rakietowe. Krążowniki rakietowe pojawiły się pod koniec lat 50. XX wieku.
Welbot (także welbat, walbat ) – łódź okrętowa, wiosłowa lub wiosłowo-żaglowa, zwrotna, szybka, wąska, o ostrym profilu, wąskim dziobie i wąskiej burcie. Termin, dziś już historyczny, pochodzi od angielskiej nazwy whaleboat i oznaczał pierwotnie łódź używaną przez wielorybników w czasie polowań, gdy trzeba było szybko przemierzać duże odległości aby dopaść wieloryba. Z czasem welboty zaczęły być używane również na statkach szkolnych i wojennych zamiast szalup (np. w carskiej Rosji). Używano ich zarówno do ćwiczeń, jak i komunikacji z lądem (w tym do przewozu oficerów najwyższych rangą).

Okręty Baseline 2: USS Bunker Hill (CG-52) • USS Mobile Bay (CG-53) • USS Antietam (CG-54) • USS Leyte Gulf (CG-55) • USS San Jacinto (CG-56) • USS Lake Champlain (CG-57) • USS Philippine Sea (CG-58)

Baseline 3

Baseline 3 wprowadziła radar AN/SPY-1B i konsole AN/UYQ-21. Ten jaśniejszy radar SPY-1B ze wzmocniona charakterystyką radiacyjną zastąpił radar SPY-1A, w miejsce UYK-7 wprowadzone tez zostały nowe komputery UYK-43 i UYK-44. Pierwszym krążownikiem Marynarki wyposażonym w radar AN/SPY-1B został USS "Priceton" (CG-59). System ten znacząco wzmacniał zdolności wykrywania oferowane przez Aegis Combat System. Radar ten, jest znacznie bardziej zaawansowany od wcześniejszej wersji, szczególnie zaś w zakresie odporności na stosowane przez przeciwnika zakłócanie elektroniczne. W połączeniu z systemem kontroli ognia Mk 99, radar ten umożliwia naprowadzanie pocisków serii Standard na znacznie przedłużonym zasięgu. W 1996 roku, krążownik USS "Monterey" (CG-61) stał się pierwszym okrętem tej grupy wyposażonym w najnowszy radar SPY-1D(V), otrzymał on także uaktualnienie systemu bojowego w postaci nowych komputerów bojowych, konsoli oraz monitorów. Ta modyfikacja zwiększyła także możliwości przyszłych modernizacji, w szczególności zaś w zakresie walki zespołowej (Cooperative Engagement Capability), obrony antybalistycznej teatru działań oraz nowszych wersji pocisków Standard.

USS Port Royal (CG-73) - amerykański krążownik rakietowy typu Ticonderoga. Dwudziesta siódma i ostatnia jednostka tego typu, drugi okręt w historii US Navy, który nazwano dla upamiętnienia dwóch bitew morskich, które miały miejsce w rejonie zatoki Port Royal podczas wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych i wojny secesyjnej.
USS Lake Erie (CG-70) – amerykański krążownik rakietowy, najnowszej czwartej linii okrętów typu Ticonderoga. Jest okrętem Aegis BMD wyposażonym w system Aegis BMD 3.6 oraz dwa pionowe zestawy wyrzutni pocisków rakietowych VLS. Pierwszoplanową rolą tego okrętu jest zwalczanie pocisków balistycznych w ramach amerykańskiego programu obrony antybalistycznej Ballistic Missile Defense. Szczególnym zadaniem USS "Lake Erie" jest przydzielona mu rola platformy testowej pocisków antybalistycznych SM-3.

Okręty Baseline 3: USS Princeton (CG-59) • USS Normandy (CG-60) • USS Monterey (CG-61) • USS Chancellorsville (CG-62) • USS Cowpens (CG-63) • USS Gettysburg (CG-64)

Baseline 4

Baseline 4 zintegrowała komputery AN/UYK-43/44 (w miejsce UYK-7 i UYK-20) z zespołem superkomputerów opracowanych dla okrętów typu DDG-51. CG 65-73 uzyskały system wizualizacji danych UYS-20 oraz różnorakie systemy wspomagania decyzji. Wszystkie okręty tej linii uzyskały sonar SQS-53C oraz procesor dźwięku (danych sonarowych) SQR-17. Ostatni okręt tej linii, USS "Port Royal" (CG-73) przyjęty do służby w sobotę, 9 lipca 1994 r., był jednocześnie ostatnim – dwudziestym siódmym – zaplanowanym okrętem typu Ticonderoga.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).
Obrona przeciwlotnicza jest to całokształt sił, środków i przedsięwzięć mających na celu niedopuszczenie lub ograniczenie do minimum oddziaływania lotnictwa nieprzyjaciela na wojska, ludność i obiekty na polu walki i na tyłach wojsk własnych.

Okręty Baseline 4: USS Chosin (CG-65) • USS Hue City (CG-66) • USS Shiloh (CG-67) • USS Anzio (CG-68) • USS Vicksburg (CG-69) • USS Lake Erie (CG-70) • USS Cape St. George (CG-71) • USS Vella Gulf (CG-72) • USS Port Royal (CG-73)

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)