Krążowniki typu Alaska - Polski Serwis Naukowy

Krążowniki typu Alaska – seria amerykańskich wielkich krążowników z czasów II wojny światowej. Planowano budowę sześciu okrętów tej serii, lecz rozpoczęto budowę tylko trzech, a z tych tylko dwa ukończono i wprowadzono do służby. Pierwszy okręt serii otrzymał nazwę USS "Alaska" (CB 1).

Pancerniki – klasa dużych, silnie opancerzonych i uzbrojonych pełnomorskich okrętów, stanowiących trzon największych flot wojennych od czasu powstania klasy pancerników w drugiej połowie XIX wieku, do okresu II wojny światowej. Przeznaczeniem pancerników było zapewnienie panowania na morzach poprzez wygrywanie bitew artyleryjskich i niszczenie wrogich jednostek nawodnych wszystkich klas. Pierwsze pancerniki pojawiły się w latach 60. XIX wieku i z miejsca zastąpiły drewniane okręty liniowe w roli najpotężniejszych jednostek floty, przejmując także ich nazwę w niektórych językach (zobacz niżej). Szczyt znaczenia pancerniki miały podczas wojny rosyjsko-japońskiej (1904-1905) i I wojny światowej, istotną rolę odgrywały także podczas II wojny światowej, aczkolwiek utraciły wtedy swój prymat na rzecz lotniskowców. Po tej wojnie klasa ta stopniowo zanikła, jedynie nieliczne pozostające w służbie okręty używane były w bardzo ograniczonym zakresie do lat 90. XX wieku. Polska nie posiadała w swojej marynarce okrętów tej klasy.

Krążownik liniowy - klasa dużych okrętów artyleryjskich, która wykształciła się w okresie poprzedzającym I wojnę światową jako połączenie cech krążowników (duża prędkość) i pancerników (wielkość i uzbrojenie). Krążowniki liniowe zaliczane były obok pancerników do okrętów liniowych. W dawnym polskim piśmiennictwie nazywano je też "krążownikami bojowymi".

Klasa

Okręty typu Alaska są określane często jako wielkie krążowniki (ang. large cruisers), ponieważ ich uzbrojenie artyleryjskie i wyporność plasuje je pomiędzy krążownikami ciężkimi i pancernikami. Większość autorytetów, w tym sama United States Navy, twierdzi że okręty typu Alaska były raczej wielkimi krążownikami niż pełnoprawnymi krążownikami liniowymi. Aby zaznaczyć ich pośrednią pozycję, US Navy nadała okrętom nazwy pochodzące od terytoriów zależnych USA, w przeciwieństwie do tradycyjnych nazw pancerników (nazwy stanów amerykańskich) lub krążowników (miasta amerykańskie).

Wielki krążownik (krążownik najcięższy) - nieliczna klasa ciężkich okrętów artyleryjskich, powstała w okresie II wojny światowej. Mimo prowadzenia prac projektowych w różnych państwach, jedynymi zbudowanymi okrętami tego rodzaju były dwie amerykańskie jednostki typu Alaska, od których pochodzi nazwa klasy wielkich krążowników.

Nowy Jork (ang. City of New York, również New York, New York City) – najludniejsze miasto w Stanach Zjednoczonych, a zarazem centrum jednej z najludniejszych aglomeracji na świecie. Nowy Jork wywiera znaczący wpływ na światowy biznes, finanse, media, sztukę, modę, badania naukowe, technologię, edukację oraz rozrywkę. Będąc między innymi siedzibą Organizacji Narodów Zjednoczonych, Nowy Jork stanowi ważne centrum spraw międzynarodowych i powszechnie uważany jest za kulturalną stolicę świata.

Historia

Pod koniec lat 30 w Stanach Zjednoczonych opracowano koncepcję budowy dużych krążowników przeznaczonych do walki z krążownikami powstałymi po I wojnie światowej w ramach międzynarodowych traktatów ograniczających zbrojenia na morzu. Nowo projektowane jednostki były także odpowiedzią na doniesienia o budowie podobnych jednostek w Japonii. Głównym wymaganiem, jakie miały spełniać okręty, była możliwość współdziałania z nowo tworzonymi zespołami uderzeniowymi floty, których trzonem były lotniskowce.

Lotniskowce – klasa okrętów, której głównym zadaniem jest prowadzenie operacji bojowych za pomocą bazujących na nich samolotów i przystosowana do tego celu konstrukcyjnie, przede wszystkim przez posiadanie pokładu startowego. Pierwsze okręty tej klasy powstały pod koniec I wojny światowej, następnie odegrały dużą rolę w walkach II wojny światowej, szczególnie na Pacyfiku. W chwili obecnej tylko USA posiadają większą flotę lotniskowców, ponadto Francja, Rosja i Brazylia mają nieliczne lotniskowce uderzeniowe, a Wielka Brytania, Indie, Hiszpania, Włochy oraz Tajlandia lekkie lotniskowce dla samolotów V/STOL. Lotniskowiec porusza się wraz z tzw. grupą uderzeniową, składającą się z fregat, niszczycieli, okrętów podwodnych. Grupa taka jest w stanie samodzielnie prowadzić działania wojenne na wielkim obszarze.

Budowę pierwszej z serii sześciu zamówionych jednostek, USS "Alaska" rozpoczęto 17 grudnia 1941 w nowojorskiej stoczni Camden. Jednostka weszła do służby 17 czerwca 1944. W trzy miesiące później do służby weszła bliźniacza jednostka USS "Guam". Budowa trzeciej jednostki USS "Hawaii", pomimo zaawansowanego poziomu prac kadłubowych, nie została ukończona.

Pierwsze doświadczenia z walk na Pacyfiku wykazały dominującą rolę, jaką zaczęło odgrywać lotnictwo i lotniskowce. Było to główna przyczyną anulowania w czerwcu 1943 zamówienia na pozostałe trzy jednostki typu Alaska. Okręty wzięły udział w końcowej fazie walk na Pacyfiku. W latach 1947-1960 znajdowały się w rezerwie, a w 1961 zostały złomowane.

Linki zewnętrzne

(en) www.history.navy.mil