Kraśnik - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta w województwie lubelskim. Zapoznaj się również z: inne znaczenia Kraśnik.

Kraśnik – miasto i gmina w województwie lubelskim, w powiecie kraśnickim, położone 49 km na południowy zachód od Lublina. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa lubelskiego.

Góry Świętokrzyskie (342.34) – masyw górski położony w południowo-wschodniej Polsce, w centralnej części Wyżyny Kieleckiej. Obok Sudetów jedno z najstarszych pasm górskich w Polsce. Najwyższy szczyt to Łysica (612 m n.p.m.) w paśmie Łysogór. Nazwa gór pochodzi od relikwii Krzyża Świętego przechowywanych w klasztorze na Łysej Górze.
Biedronka – sieć sklepów dyskontowych należących do spółki akcyjnej Jeronimo Martins Dystrybucja, której właścicielem jest portugalskie konsorcjum Jerónimo Martins. Pod względem ilości sklepów jest to największa w Polsce sieć handlowa. Biedronka posiada 1500 (dane na 02.05.2010 r) sklepów i zatrudnia 27 tys. pracowników (dane z 2009). Jej hasłem jest: "codziennie niskie ceny". W pierwszym półroczu 2007 odnotowano wzrost obrotów o 32,4% w stosunku do roku 2006.

Miasto położone jest w Małopolsce (początkowo w ziemi sandomierskiej, a następnie w ziemi lubelskiej).

Według danych z 30 czerwca 2004 miasto miało 36 256 mieszkańców.

Środowisko naturalne

Położenie

Kraśnik leży na południowy zachód od Lublina. Od stolicy województwa lubelskiego znajduje się w odległości 49 km.

Kraśnik dzieli się na dwie główne części, odległe od siebie o kilka kilometrów dzielnice: Fabryczna i Lubelska (zwana też Starą), położone na wzgórzach (Wzniesienia Urzędowskie) okalających dolinę Wyżnicy. Pozostałe (podrzędne) dzielnice to: Piaski , Budzyń, Koszary oraz Kolejowa.

Janów Lubelski – miasto w woj. lubelskim, w powiecie janowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Janów Lubelski. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. tarnobrzeskiego.
Kryta pływalnia (kryty basen) - sztuczny zbiornik wodny, posiadający zadaszenie oraz ściany, przeznaczony do rekreacji wodnej (pływania, nurkowania, uprawiania skoków do wody, gry w piłkę wodną itp.)

W okolicach miasta swój początek ma Roztocze Zachodnie.

Struktura powierzchni

Według danych z roku 2002 Kraśnik ma obszar 25,28 km², w tym:

użytki rolne: 45%

użytki leśne: 17%

Miasto stanowi 2,51% powierzchni powiatu.

Historia

Kraśnik - miasto położone przy dawnym szlaku prowadzącym ze Śląska i Gór Świętokrzyskich do Włodzimierza i Kijowa. W drugiej połowie XIV w. należało do Gorajskich. W 1377 r. król Ludwik Węgierski potwierdził własność i nadał Kraśnikowi prawo niemieckie (średzkie) w miejsce polskiego. W 1403 r. istniał tu kościół parafialny pw. św. Pawła. Przed 1410 r., jako posag Anny z Goraja, miasto przechodzi w ręce Tęczyńskich. To oni doprowadzili je do rozkwitu. Od 1558 r. właścicielami miasta byli książęta Olelkowicze-Słuccy, a później Radziwiłłowie. W 1604 r. miasto kupuje hetman wielki koronny Jan Zamoyski, włączając je do Ordynacji Zamojskiej, w skład której wchodzi do 1866 r. Miasto wielokrotnie niszczyły pożary, z których największy wzniecili Szwedzi w 1657 r. W 1813 r. spłonęło 3/4 zabudowy i ratusz.

Ratusz (niem. Rathaus, dosł. dom rady) – reprezentacyjny budynek użyteczności publicznej, zwykle tradycyjna siedziba samorządowych władz miejskich. Ratusz budowano najczęściej na planie prostokąta i nadawano mu formę monumentalną.
Wzgórze – naturalna i wypukła forma rzeźby terenu o umownej wysokości względnej od 100 do 300 m, jednakże może mniej lub więcej zależnie od wielkości form sąsiednich np. wzgórza stanowiące przedgórza gór wysokich w innym przypadku mogłyby być nazywane górami.

Od XIV w. miasto otoczone było wałami. Na ich miejscu ok. 1465 r., z inicjatywy Jana Tęczyńskiego, powstały ceglano-kamienne mury obronne z dwiema bramami: Lubelską i Sandomierską. Rozebrano je w 2 poł. XIX w. Dodatkowymi punktami oporu były kościół otoczony wysokim murem i zamek. Ten ostatni powstał już w XIV w. na płn.-zach. od miasta, na górze otoczonej mokradłami. Była to czworoboczna budowla z kamienia i drewna. Na jego dziedzińcu stała kaplica pw. Matki Bożej Loretańskiej. Już w 1646 r. zamek chylił się ku upadkowi, a w 1657 r. został doszczętnie zniszczony przez Szwedów. Jego pozostałości rozebrano w l poł. XVIII w. W 1878 roku Kraśnik po udziale w powstaniu styczniowym, utracił prawa miejskie.

Województwo sandomierskie – województwo, część Małopolski, jednostka administracyjna w okresie I Rzeczypospolitej oraz później, w pierwszym okresie istnienia Królestwa Kongresowego. Na północy graniczyło ono z Mazowszem i Wielkim Księstwem Litewskim (z tą jego częścią, którą zwano Podlasiem – od sąsiedztwa Lachów). Od wschodu sąsiadowało ono z Rusią Czerwoną. Na zachodzie Pilica stanowiła granicę z województwem łęczyckim i sieradzkim, zaś na południowym zachodzie znajdowało się województwo krakowskie.
Stary cmentarz żydowski w Kraśniku - kirkut ma powierzchnię 0,64 ha. Mieści się przy ulicy Strażackiej. Nie wiadomo kiedy dokładnie powstał, być może miało to miejsce w XVII wieku. W czasie II wojny światowej został zdewastowany przez nazistów. Po wojnie na jego terenie urządzono park.

W 1914 i 1915 r. w okolicach miasta miały miejsce ciężkie walki austriacko-rosyjskie (bitwa pod Kraśnikiem). Dla poprawy zaopatrzenia frontu Rosjanie zbudowali linię kolejową Lublin - Rozwadów, którą oddano do użytku w dniu 31 grudnia 1914 r. Po odzyskaniu niepodległości Kraśnik na nowo otrzymał prawa miejskie. W latach 1937-1938, w ramach tworzenia Centralnego Okręgu Przemysłowego, na północ od miasta w lesie Budzyń wzniesiono zakład zbrojeniowy. Miał on wytwarzać amunicję artyleryjską, ruszyła jednak tylko produkcja zapalników. Zakład przejęli Niemcy, produkowano tu części do samolotu Heinkel. W 1942 r. utworzono w Budzyniu obóz koncentracyjny. Zginęło w nim 8 tys. ludzi. W 1975 roku miasta Kraśnik Lubelski i pobliski Kraśnik Fabryczny oraz wsie położone między nimi Piaski i Budzyń połączono w jedno miasto - Kraśnik.

Kościół Zielonoświątkowy w Rzeczypospolitej Polskiej – chrześcijański wolny kościół protestancki o charakterze ewangelikalnym nurtu zielonoświątkowego; drugi, pod względem wielkości Kościół protestancki w Polsce (po Kościele Ewangelicko-Augsburskim w RP), posiadający ponad 23 tysięcy wiernych zrzeszonych w ramach 217 zborów; największy polski Kościół protestancki nurtu ewangelicznego; największa, choć nie jedyna, wspólnota zielonoświątkowców w Polsce, związana z pentekostalną tradycją amerykańskich Zborów Bożych i przyjmująca ustrój kongregacjonalno-synodalny. Kościół Zielonoświątkowy w RP jest członkiem Europejskiej Wspólnoty Zielonoświątkowej, Światowej Wspólnoty Zborów Bożych, Towarzystwa Biblijnego w Polsce oraz Aliansu Ewangelicznego w RP. Organem prasowym Kościoła jest miesięcznik Chrześcijanin. Siedzibą władz Kościoła jest miasto stołeczne Warszawa. Podstawą prawną działalności Kościoła jest Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Zielonoświątkowego w Rzeczypospolitej Polskiej z dn. 20 lutego 1997. Kościół Zielonoświątkowy w RP jest wpisany do rejestru Kościołów i związków wyznaniowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w dziale A, pod numerem 15. Obecnym Przewodniczącym Naczelnej Rady Kościoła i Prezbiterem Naczelnym Kościoła jest bp Marek Kamiński.
Basen pływacki (fr. bassin - miska, miednica) - sztuczny, obudowany zbiornik wody, w kształcie prostokąta; zazwyczaj o znormalizowanych wymiarach, przeznaczony do:

Zabytki

Kościół parafialny Wniebowzięcia NMP

Kościół parafialny pw. Wniebowzięcia NMP i klasztor kanoników regularnych. Tworzą go następujące budowle:

Kościół parafialny pw. Wniebowzięcia NMP i św. Augustyna

Klasztor - budowla barokowa z fragmentami gotyckimi i renesansowymi

Dzwonnica - wzniesiona przed 1682 r. Na niej dzwony z 1758 r. i 1845 r

Klasycystyczna kaplica św. Jacka, zbudowana w końcu XVIII w.

Mur otaczający klasztor wzniesiony w l pot. XVII w.

Barokowy kościół św. Ducha z lat 1758 - 1761

Zachowany przy nim drewniany budynek szpitala dla ubogich.

Wielka Synagoga i Mała Synagoga z 1654 i XIX w.:

obie Synagogi mają zachowane bimy i fragmenty polichromii

Nowy cmentarz żydowski (W Kraśniku istniały jeszcze dwa inne kirkuty - najstarszy i stary)

Wzgórze zamkowe z pozostałościami zamku z przełomu XIV i XV wieku

Ślady dawnych obwarowań miejskich - widoczne są na ul. Podwalnej.

Cmentarz - przy ulicach Kościuszki i Cmentarnej z zachowanymi nagrobkami z XIX w.

Demografia

Struktura demograficzna mieszkańców Kraśnika wg danych z 31 grudnia 2007:

Śląsk (śl. Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – region i kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Ta historyczna kraina dzieli się na Dolny i Górny Śląsk oraz Śląsk Cieszyński. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.
MediaExpert - polska sieć sieć supermarketów oferujących sprzęt RTV i AGD, rowery, skutery, komputery, oprogramowanie, multimedia pochodzących przede wszystkim od renomowanych producentów.

Ludność Kraśnika

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)