Kraftwerk (niem. "elektrownia", wymowa: [ˈkʁaftvɛɐk]) – niemiecki zespół tworzący muzykę elektroniczną, wywodzący się ze sceny krautrockowej. Został założony w 1970 roku przez Floriana Schneidera i Ralfa Hüttera.

Jest to jedna z najbardziej wpływowych grup w historii muzyki, której utwory inspirowały rzesze twórców synth popu, electro, techno, a także new wave. Zespół tworzył bardzo awangardowe, zwłaszcza jak na standardy lat 70. i 80., eksperymentalne kompozycje, dzięki którym uznawany jest za pioniera muzyki elektronicznej, a członkowie grupy postrzegani są nie tylko jako "ojcowie chrzestni" tego gatunku, ale i większości nowoczesnych nurtów muzycznych. Za najpopularniejszy przebój grupy uważa się utwór "Das Model" z 1978 roku.

Historia

Florian Schneider i Ralf Hütter poznali się w późnych latach 60. jako studenci uniwersytetu muzycznego im. Roberta Schumanna w Düsseldorfie. Wspólnie udzielali się na scenie niemieckiej muzyki eksperymentalnej, nazywanej "krautrockiem". Występowali w kwintecie o nazwie Organisation, który w 1970 roku wydał album Tone Float i wkrótce po tym rozwiązał się.

W pierwotnym składzie Kraftwerk, oprócz Schneidera i Hüttera, znaleźli się Klaus Dinger i Andreas Hohmann. Pierwsza płyta, zatytułowana po prostu Kraftwerk, ukazała się w listopadzie 1970 roku i zawierała wyłącznie instrumentalne nagrania, powstałe przy użyciu takich instrumentów jak gitara, bębny, skrzypce czy flet. W 1971 roku powstał materiał na kolejną, również instrumentalną płytę, Kraftwerk 2. W zespole przez pewien czas występował gitarzysta Michael Rother, jednak jeszcze w tym samym roku razem z Dingerem odszedł z Kraftwerk, by założyć formację Neu!. Przez niemal dwa kolejne lata Kraftwerk istniał jako duet i w 1973 roku ukazał się album Ralf und Florian, szerzej wykorzystujący syntezatory i automaty perkusyjne. Wkrótce do zespołu dołączył Wolfgang Flür.

Przełomowym dla zespołu momentem było wydanie płyty Autobahn w 1974 roku, z tytułową elektroniczną suitą, trwającą ponad 22 minuty. Kompozycja ta miała w zamyśle autorów oddawać monotonię długich podróży autostradami Nadrenii. Płyta prezentowała szeroki rozwój muzyczny zespołu: zastosowano na niej partie wokalne, a brzmieniowo czerpała już w większości z dźwięków wygenerowanych elektronicznie. Album przyniósł grupie prawdziwą międzynarodową popularność, plasując się w pierwszej piątce list sprzedaży w USA i Wielkiej Brytanii. Podczas trasy koncertowej promującej płytę Autobahn ukształtował się skład zespołu, uważany dziś za klasyczny. Kraftwerk tworzyło wówczas czterech muzyków: obok założycieli Floriana Schneidera i Ralfa Hüttera, byli to Wolfgang Flür i Karl Bartos. Jesienią 1975 światło dzienne ujrzał kolejny krążek, Radioaktivität, znany także pod tytułem Radio-Activity. Choć nie sprzedał się tak dobrze jak poprzednie wydawnictwo, to singel tytułowy cieszył się dużą popularnością.

Kraftwerk w roku 1976

Album uznawany za jeden z najlepszych w dyskografii zespołu, Trans-Europe Express, wydany został w 1977 roku. Tematycznie odnosił się do osiągnięć kultury europejskiej i prądów takich jak ekspresjonizm i futuryzm. Spotkał się z dużym sukcesem komercyjnym, a single "Trans-Europe Express" i "Showroom Dummies" trafiły na listy przebojów. W 1978 roku na rynku pojawił się siódmy album, Die Mensch-Maschine, który miał stać się kolejnym przełomowym momentem w karierze Kraftwerk. Płyta została nagrana także w wersji angielskiej i wydana jako The Man-Machine. 1 kwietnia odbyły się dwa koncerty promujące album: w Paryżu i Nowym Jorku. Członkowie zespołu nie wystąpili na nich jednak osobiście - zamiast nich na scenie pojawiły się roboty. Były tak wiernym odwzorowaniem artystów, że publiczność nie spostrzegła tego od razu. Zespół był wówczas u szczytu sławy, a piosenka "Das Model" stała się ich największym hitem.

Vocoder użyty na płycie Ralf und Florian

Po wydaniu płyty Die Mensch-Maschine nastąpiła trzyletnia przerwa zespołu w tworzeniu nowych kompozycji, która zakończyła się wydaniem albumu Computerwelt (Computer World). Podobnie jak poprzednie, również i ten album był wydawnictwem koncepcyjnym. Poruszał tematykę związaną z komputerami, które w tamtym okresie odgrywały coraz większą rolę w życiu człowieka. Z płyty pochodził hit "Pocket Calculator". Tego samego roku zespół wyruszył w światową trasę koncertową, zawierającą ponad 90 występów. W jej ramach grupa zagrała 7 koncertów w Polsce.

W 1982 roku Kraftwerk rozpoczął prace nad nową płytą. Jej wydanie zapowiedziano na rok 1983, podano również planowany tytuł: Techno Pop. Miał się na nim znaleźć utwór nawiązujący do corocznego wyścigu kolarskiego Tour de France, wydany na singlu pod takim samym tytułem. Cały album jednak nigdy nie ukazał się, choć materiał został niemal ukończony. Główną przyczyną okazał się poważny wypadek rowerowy, jakiemu uległ Ralf Hütter. Większość nagrań pojawiła się jednak w zmienionych wersjach na kolejnej płycie, Electric Café (1986). Był to ostatni album nagrany w klasycznym składzie Hütter-Schneider-Flür-Bartos, a zarazem pierwszy stworzony w systemie cyfrowym. Wydawnictwo promowały dwa single, z nowatorskim teledyskiem towarzyszącym piosence "Musique Non-Stop".

Na przełomie lat 80. i 90. zespół opuścili Wolfgang i Karl, których zastąpili dwaj nowi członkowie. W 1991 roku ukazała się płyta z remiksami starszych utworów, zatytułowana The Mix. Spotkała się ona z mieszanym przyjęciem ze strony fanów i krytyków, głównie ze względu na brak premierowego materiału. Po wydaniu tej kompilacji nastąpiła długa przerwa w działalności Kraftwerk. Jedynie w drugiej połowie lat 90. zespół pojawiał się sporadycznie na koncertach. W 1999 roku Wolfgang Flür opublikował autobiografię Kraftwerk - I Was a Robot, która wzbudziła sporo kontrowersji, a zespół wydał singel "Expo 2000", nagrany z okazji wystawy w Hannowerze.

Kolejny studyjny album został wydany dopiero w 2003 roku. Nosił tytuł Tour de France Soundtracks i był nawiązaniem do powstałego 20 lat wcześniej pomysłu zespołu. Płyta spotkała się z dużym sukcesem i zebrała pozytywne opinie, a w kolejnym roku Kraftwerk zagrał długą, trwającą 10 miesięcy trasę koncertową. W roku 2005 grupa wydała pierwszy w swojej dyskografii album koncertowy, Minimum-Maximum, wraz z towarzyszącym DVD. Składał on się z utworów nagranych podczas tournée z poprzedniego roku. Album zyskał nominację do nagrody Grammy w kategorii na najlepszy album elektroniczny lub taneczny.

Od kwietnia 2008 zespół wznowił działalność koncertową, jednak bez Floriana Schneidera w składzie. Zastąpił go Stefan Pfaffe, dotychczas będący technikiem odpowiedzialnym za wizualizację koncertów. Kraftwerk dał występy m.in. w Irlandii, na Ukrainie oraz w Krakowie, gdzie trzema koncertami finałowymi w hucie im. T. Sendzimira uświetnił festiwal Sacrum Profanum, poświęcony współczesnej muzyce niemieckiej. W styczniu 2009 Florian Schneider oficjalnie rozstał się z zespołem, tym samym pozostawiając Ralfa Hüttera jako jedynego członka oryginalnego składu grupy. W październiku tego samego roku ukazało się 8 albumów Kraftwerk w wersjach zremasterowanych, dostępnych także w formie boxu The Catalogue.