Kraj morawsko-śląski - Polski Serwis Naukowy

Kraj morawsko-śląski (czes. Moravskoslezský kraj), do 30 maja 2001 r. kraj ostrawski (czes. Ostravský kraj) – to region administracyjny w Republice Czeskiej, odpowiednik polskiego województwa, przy granicy ze Słowacją i Polską, u ujścia Opawy i Ostrawicy do Odry. Stolicą kraju jest Ostrawa. Jego obszar wchodzi w skład okręgu terytorialnego kraj północnomorawski.

Powiat Nowy Jiczyn (czes. Okres Nový Jičín) to powiat w kraju morawsko-śląskiego (okręg terytorialny: kraj północnomorawski) w Republice Czeskiej. Jego siedziba znajduje się w mieście Nový Jičín. Powierzchnia powiatu wynosi 917,76 km², zamieszkuje go 159 323 osób (gęstość zaludnienia wynosi 173,74 mieszkańców na 1 km²). Powiat ten liczy 57 miejscowości, w tym 10 miast.
Zaolzie (czes. Zaolší – rzadziej używana nazwa, Těšínsko – nazwa częściej używana, choć dwuznaczna, niem. Olsa-Gebiet) — używana głównie w Polsce potoczna nazwa zachodniej części górnośląskiego Księstwa Cieszyńskiego, położonego na Śląsku Cieszyńskim, który w latach 1918–1920 należał do Polski, a na Konferencji w Spa w 1920 roku, po podziale Śląska Cieszyńskiego między Polskę i Czechosłowację, został przez mocarstwa przyznany Czechosłowacji (dziś Czechy). Zaolzie było zamieszkane głównie przez Polaków (123 tysięcy na Zaolziu; 139 tys. w całej czeskiej części Śląska Cieszyńskiego) z mniejszościami czeską (32 tys.) i niemiecką (22 tys.). Nazwa pochodzi od rzeki Olzy (po czesku do 1920 Olza, od 1920 Olše), stanowiącej w okolicach Cieszyna granicę pomiędzy Polską i Czechami.

W czasach Czechosłowacji region nazywany był stalowym sercem kraju. Do tej pory dominującą gałęzią gospodarki jest tu przemysł ciężki, zwłaszcza hutnictwo stali.

Informacje ogólne

Kraj obejmuje północne Morawy i większą część Śląska Czeskiego (czeską część Śląska Cieszyńskiego (w tym Zaolzie), Śląsk Opawski i kraik hulczyński oraz miejscowość Heřmanovice, która położona była w dolnośląskim Księstwie Nyskim). W przeszłości na Śląsku Opawskim znajdowały się również liczne morawskie enklawy, głównie w okolicach Opawy oraz miasta Zlate Hory. Na południu sąsiaduje z krajem zlińskim, na zachodzie z krajem ołomunieckim, na północy z polskim woj. opolskim oraz woj. śląskim, na południowym wschodzie ze słowackim krajem żylińskim.

Beskid Śląski (czes. Slezské Beskydy, 513.45) – pasmo górskie, stanowiące część Beskidów Zachodnich. Jest mezoregionem wchodzącym w skład prowincji Karpat Zachodnich. Najwyższymi szczytami Beskidu Śląskiego są Skrzyczne (1257 m n.p.m.) i Barania Góra (1220 m n.p.m.), natomiast dla części czeskiej Czantoria Wielka (995 m n.p.m.).
Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Warunki geograficzne

Kraj morawsko-śląski leży na granicy Masywu Czeskiego i Karpat Zachodnich.

Najwyższe wzniesienie - Pradziad (1 491 m n.p.m.) w paśmie Jesioników na granicy z krajem ołomunieckim. Na przeciwnym krańcu regionu leży Łysa Góra (czes. Lysá hora) (1 324 m n.p.m.) w pasmie Beskidów Śląsko-Morawskich na granicy z krajem zlińskim. Niższe pasmo górskie to Beskid Śląski na pograniczu z Polską. Północny zachód obszaru to wyżyna w dorzeczu Odry i jej dopływów.

Ukraińcy (Українці) – naród słowiański mieszkający w Europie wschodniej, głównie na Ukrainie (także w krajach sąsiednich: w Rosji, Białorusi, Polsce, Słowacji i Mołdawii), zaliczający się do Słowian wschodnich.
Masyw Czeski (czes. Český masiv, Česká vysočina, niem. Böhmische Masse) – prowincja fizycznogeograficzna i jednocześnie jednostka geologiczna w Europie Środkowej.

Większość kraju poprzez rzekę Odrę i jej dopływy (Opawę, Ostrawicę oraz Olzę) należy do zlewni Morza Bałtyckiego. Teren Niskiego Jesionika w okolicach Rýmařova oraz część powiatu Nowy Jiczyn poprzez Morawę należy do zlewni Morza Czarnego.

Pomimo przemysłowego charakteru kraju jest w nim szereg obszarów chronionych - odpowiedników parków krajobrazowych. Są to CHKO Beskidy, CHKO Jesioniki oraz CHKO Poodří. Ponadto jest tu 131 niewielkich rezerwatów przyrody.

Austro-Węgry (t. Monarchia Austro-Węgierska; niem. Österreich-Ungarn, węg. Osztrák-Magyar Monarchia) – państwo związkowe w Europie Środkowej istniejące w latach 1867–1918.
Kraik hulczyński (czes. Hlučínsko, w gwarze hulczyńskiej Prajzsko, niem. Hultschiner Ländchen) – fragment niemieckiego Górnego Śląska, wokół miasta Hulczyn, przekazany po I wojnie światowej Czechosłowacji mimo protestów lokalnej społeczności która identyfikowała się sama jako Morawcy i pragneła pozostać w granicach Niemiec. Obecnie część powiatu Opawa w kraju morawsko-śląskim.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)