Kraje nordyckie - Polski Serwis Naukowy

Kraje skandynawskie oraz nordyckie

Kraje nordyckie - dosłownie Kraje północne, od słów nord i nordisk oznaczających w językach skandynawskich odpowiednio północ i północny. Termin wiążący się z określeniem kraje skandynawskie, ale o szerszym znaczeniu. Obejmuje on kraje członkowskie Rady Nordyckiej, tj. trzy kraje skandynawskie (Danię, Norwegię i Szwecję) oraz Islandię i Finlandię. Estonia również ostatnio zaczęła wyraźnie przedstawiać się jako kraj nordycki, mając bardzo silne kulturowe, językowe i etniczne związki z Finlandią oraz związki kulturowe ze Szwecją, jednakże nie należy ona jeszcze do Rady Nordyckiej. Z Radą związane są też trzy terytoria autonomiczne: Grenlandia, Wyspy Owcze i Wyspy Alandzkie.

Wyspy Alandzkie (szw. Åland, fiń. Ahvenanmaa) – szwedzkojęzyczny archipelag wysp politycznie należący do Finlandii, stanowiący jednak osobny podmiot z szeroką autonomią, położony na Morzu Bałtyckim u wejścia do Zatoki Botnickiej. Status wysp jest gwarantowany międzynarodowo, ostatnio przez traktat akcesyjny do Unii Europejskiej.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Flagi krajów nordyckich

Flagi wszystkich krajów nordyckich (a także Wysp Owczych i Alandzkich) wzorowane są na Dannebrog - sztandarze Danii z krzyżem skandynawskim (różnią się jednak nieco proporcjami). Nieoficjalną flagą krajów nordyckich jest żółta wersja Dannebrog, tzw. flaga Unii Kalmarskiej.

Unia kalmarska – zawarta 20 lipca 1397 na zamku w Kalmarze unia między Danią, Szwecją i Norwegią. Związek powstał w wyniku zabiegów politycznych królowej Danii Małgorzaty I i jednoczył trzy państwa pod berłem jednego monarchy.

Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1918. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją i z Bałtykiem, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją.

Z kolei Grenlandia i Laponia przyjęły w swoich flagach nie krzyż, a okrąg, ale podobnie przesunięty poza środek flagi.

Problem Estonii

Estończycy uważają się za naród bardziej związany z krajami nordyckimi niż bałtyckimi (Litwa i Łotwa). Opierają to na silnych związkach kulturowych i historycznych z Danią i Szwecją oraz językowych - zwłaszcza z Finlandią. Także wyznaniowo Estończycy są identyczni z innymi krajami nordyckimi, gdyż tradycyjnie należą do kościoła luterańskiego. Język estoński jest bardzo blisko spokrewniony z językiem fińskim, a Estończycy to jedni z najbliższych krewnych Finów, z narodów, które utworzyły swoje państwo, są nawet im najbliżsi. Przez wiele stuleci Estonia należała do Szwecji i Danii. Nawet nazwa stolicy Estonii - Tallinn znaczy "duńskie miasto".

Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.

Język estoński (eesti keel ?/i, wym. [ˈeːs.ti ˈkeːl]) – język należący do podgrupy języków bałtyckofińskich, zaliczanej do podrodziny ugrofińskiej w rodzinie uralskiej.

W przeszłości bardzo duża część północno-zachodniej części Estonii była zamieszkana przez ludność pochodzenia szwedzkiego, przez tzw. estońskich Szwedów. Szwedzka populacja w Estonii zmniejszyła się drastycznie, gdy w 1940 roku sowieccy żołnierze weszli do Estonii. Z drugiej strony należy wspomnieć, że Estonia miała również bardzo silne, trwające setki lat, wpływy niemieckie, jednakże zazwyczaj były to wpływy północnoniemieckie, a więc stosunkowo bliskie Skandynawii.

Język fiński (suomi, IPA: /ˈsuɔmi/, suomen kieli) – język należący do podgrupy języków bałtyckofińskich, zaliczanej do podrodziny języków ugrofińskich z rodziny uralskiej. Najbliżej jest spokrewniony m.in. z językiem estońskim oraz językami ludów północno-zachodniej Rosji, dalsze pokrewieństwo łączy go z językiem węgierskim.

Estończycy (est. Eestlased) – naród ugrofiński zamieszkujący Estonię, posługujący się językiem estońskim. Estończycy najbliżej spokrewnieni są z Finami. Estończycy są potomkami starożytnych Estów. Silne wpływy skandynawskie i niemieckie w kulturze. Wierzący Estończycy wyznają głównie protestantyzm (luteranizm), zdecydowana większość zaś jest bezwyznaniowa.

Po uzyskaniu niepodległości, w 1991, Estonia natychmiast zaczęła identyfikować się z krajami nordyckimi. Estoński minister sprawiedliwości, obecny prezydent, Toomas Hendrik Ilves, w przemówieniu w szwedzkim ministerstwie spraw zagranicznych wyraźnie nazwał Estonię krajem nordyckim. Były premier Estonii - Mart Laar - również wypowiedział się wyraźnie: "Estonia to postsocjalistyczny kraj skandynawski". W 2003 roku estońskie ministerstwo spraw zagranicznych rozpoczęło kampanię reklamującą Estonię poprzez hasło: "Nordic with twist". Także w Unii Europejskiej Estonia wyraźnie staje po stronie nordyckich interesów.

Grenlandia (gren. Kalaallit Nunaat, duń. Grønland) – autonomiczne terytorium zależne Danii położone na wyspie o tej samej nazwie, o obszarze 2175,6 tys. km² (największa wyspa na świecie), pokrytej w 84% przez lądolód (tylko 341,7 tys. km² jest wolnych od lodu) i o ludności 57,6 tys. (prawie 90% to Inuici).

Pojęcie Autonomia pochodzi od (staro)greckiego αυτονομία, (αὐτονομία) autonomía = możliwość stanowienia norm samemu sobie, samodzielność prawna. Dziś używa się go w zależności od dyscypliny (gospodarka, prawo, polityka) lub kontekstu w znaczeniu niezawisłość, niezależność, samorządność (całkowita lub częściowa).

Dzisiaj istnieje ogromnie dużo powiązań ekonomicznych między Estonią i innymi krajami nordyckimi. Trzy czwarte inwestycji w Estonii pochodzi z Finlandii i Szwecji, do których to krajów Estonia wysyła 60% towarów. Jednak z drugiej strony estoński model gospodarczy, oparty na bardzo liberalnej gospodarce, całkowicie odbiega od socjalnego modelu w innych krajach nordyckich.

Litwa (, jedno z państw bałtyckich, członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy od zachodu z Rosją (obwodem kaliningradzkim), od południowego zachodu z Polską, od wschodu z Białorusią i od północy z Łotwą.

Toomas Hendrik Ilves (ur. 26 grudnia 1953 w Sztokholmie) – estoński polityk, dyplomata, przewodniczący Partii Socjaldemokratycznej w latach 2001–2002, prezydent Estonii od 9 października 2006.

W 2001 opracowano nawet specjalną wersję flagi Estonii, zawierającą krzyż skandynawski, który podkreślałby przynależność do państw nordyckich.