Krk - wyspa - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 45°04′N 14°36′E / 45.067, 14.6

Krk (wł. Veglia, niem. Vegl, łac. Curicta) – największa wyspa Chorwacji, położona na Morzu Adriatyckim, w Zatoce Kvarner, na południowy wschód od Rijeki i połączona ze stałym lądem Krckim Mostem o długości 1 430 m (przejazd mostem jest płatny).

Powierzchnia wyspy wynosi 405,22 km², a zamieszkuje ją 17,86 tys. mieszkańców. Największym miastem jest miasto Krk na zachodnim wybrzeżu wyspy. Długość linii brzegowej wynosi 219,12 km.

Klimat śródziemnomorski – rodzaj klimatu podzwrotnikowego, występujący nad Morzem Śródziemnym (stąd jego nazwa), w Kalifornii, RPA, na południu Australii oraz u wybrzeży Chile w Ameryce Południowej. Jego charakterystyczną cechą są ciepłe i suche lata powyżej 20 stopni C oraz łagodne zimy powyżej 0 stopni, a także fakt, że występuje głównie bezpośrednio nad morzem lub oceanem, zazwyczaj na zachodnim wybrzeżu, a bardzo rzadko w głębi lądu. Klimat ten sprzyja rolnictwu i turystyce masowej.

Rafineria ropy naftowej - podstawowy zakład przemysłu petrochemicznego wytwarzający paliwa, oleje, smary, asfalty oraz inne surowce wytwarzane z ropy naftowej.

Geografia

Powierzchnia wyżynna, zbudowana głównie z wapienia. Liczne zjawiska krasowe, klimat śródziemnomorski. Główne miasta: Krk, Malinska, Punat i Omišalj, Baška, Vrbnik, Dobrinj. Miasto Krk zajmuje około 1/4 powierzchni wyspy.

Niedaleko miejscowości Rudine znajduje się jaskinia Biserujka, udostępniona dla turystów.

W południowej części znajdują się dwa pasma górskie z najwyższym szczytem Obzova (569 m n.p.m.). W kotlinie nad zatoką Bascanska Draga znajduje się duży ośrodek wypoczynkowy - Baška, z kamienistą plażą o długości 1 900 m. Inne ważniejsze ośrodki turystyczne to Omišalj na północy wyspy. Północna część wyspy jest mniej atrakcyjna turystycznie. Wschodnie wybrzeże Krk jest pozbawione roślinności z powodu wiatrów kontynentalnych.

Krk – miasto w Chorwacji na południu wyspy Krk (Primorsko-goranska županija), zamieszkuje około 5.491 mieszkańców (2001). Prezydentem miasta jest Darijo Vasilić. Jest to ośrodek turystyczny - zachowały się fragmenty budowli z czasów rzymskich, stare miasto: mury obronne i baszty, kościoły, dawny dwór biskupi z galerią malarstwa (XVI-XVIII w.).

Język istrorumuński to język z grupy romańskiej (podgrupa wschodnioromańska) języków indoeuropejskich, którym posługuje się około 300 osób w wioskach Žejane, Šušnjevica i kilku innych, znajdujących się w północnej części półwyspu Istria, w Chorwacji. Język, ze względu na znikomą liczbę użytkowników, jest bardzo poważnie zagrożony wyginięciem.

Gospodarka

Region turystyczny, liczne miejscowości wypoczynkowe. Rozwinięte rolnictwo – głównie: uprawa winorośli, zbóż, warzyw i owoców cytrusowych. Hodowla kóz i owiec oraz rybołówstwo. W położonym na wschodnim brzegu wyspy mieście Vrbnik wytwarzane jest cenione wino vrbnicka zlahtina. Otwarcie Mostu Krk spowodowało gwałtowny rozwój przemysłu. W północnej części wyspy znajdują się morski port naftowy i lotnisko. Rafineria i elektrowna jest na północ od wyspy w pobliżu miejsca Urinj w kierunku Rijeki. Na Krk zbudowano między innymi lotnisko i kilka zakładów przemysłowych na północy wyspy, na w jej południowej części powstały wielkie hotele.

Chorwacja (Republika Chorwacji) – państwo w Europie Południowej, nad Morzem Adriatyckim, graniczy od południa z Bośnią i Hercegowiną i Czarnogórą, od wschodu z Serbią oraz Węgrami i Słowenią od północy. Od południowego zachodu posiada dostęp do Morza Adriatyckiego. Niepodległość uzyskała w 1991 roku, odłączając się od Jugosławii.

Wyspa – każdy z trwałych fragmentów , jeziorach, stawach, morzach i oceanach. Mała wyspa, to wysepka. Za wyspy nie uznaje się ruchomych ławic piaszczystych, ani obszarów lądu zalewanych podczas przypływów.

Historia

Krcki most

Najstarsi mieszkańcy wyspy to Ilirowie, w I w, p.n.e. Rzymianie założyli swoją osadę Curicum. W VI w. n.e. Słowianie objęli panowanie nad wyspą, wypierając rdzenną ludność romańską. Od XII do XV wieku wyspa była pod panowaniem Republiki Weneckiej. Miasto Krk i otaczające tereny miały prawie całkowitą niezależność pod rządami książąt z chorwackiego rodu Trankopanów. Następnie kontrolę nad wyspą przejęły Austro-Węgry. Od 1920 roku wyspa Krk na mocy Traktatu w Rapallo należy do Chorwacji.

Republika Wenecka (wł. Serenissima Repubblica di Venezia) – północnowłoska republika kupiecka istniejąca od VIII wieku do 1797. Najdłużej nieprzerwanie istniejące państwo o ustroju republikańskim w historii. W średniowieczu jedna z największych potęg handlowych i politycznych w basenie Morza Śródziemnego.

Operation Flashpoint: Cold War Crisis (cz. Operace Flashpoint) – komputerowa gra FPP oraz symulator pola walki wyprodukowany przez Bohemia Interactive Studio a wydany przez Codemasters w 2001 roku. Do gry podstawowej wydano dwa dodatki: Gold Upgrade oraz Resistance.

Ok. 3 km na północ od Baški, w kościele św. Łucji w Jurandvorze odnaleziono jeden z najstarszych zabytków języka chorwackiego - kamienną tablicę zapisaną głównie głagolicą - tzw. bašćanską pločę z ok. 1100 r.

Na Krk aż do 1898 przetrwał, obecnie wymarły, język dalmatyński. Do XIX wieku przetrwał również dialekt rumuński zbliżony do języka istrorumuńskiego.

Prom od wyspy Krk do wyspie Cres.

W 1980 roku został otwarty Most Krk, który łączy wyspę z lądem. Jest to największy na świecie betonowy most łukowy, jego rozpiętość wynosi 390 metrów.

Omišalj (wł.: Castelmuschio) - miasteczko położone na północnym wybrzeżu wyspy Krk, w komitacie Primorsko-goranska županija na północnym zachodzie Chorwacji; 39 km² powierzchni, 1790 mieszkańców (2001).

Kras (procesy krasowe, krasowienie) – procesy rozpuszczania skał przez wody powierzchniowe i podziemne, jeden z rodzajów wietrzenia chemicznego. Krasowieniu podlegają skały krasowiejące: przede wszystkim wapienie, a także dolomity, margle, gips, anhydryt, halit (potocznie sól kamienna).

W 1989 roku został otwarty prom Valbiska - Merag, który łączy wyspę Krk z wyspie Cres.

Ciekawostki

Wyspa ta posłużyła autorom gry Operation Flashpoint jako pierwowzór fikcyjnej wyspy Everon.

Zobacz też

Košljun

Linki zewnętrzne

Krk - strona turystyczna

Bibliografia

http://www.chorwacja.croatia4u.org/info/13/Krk.htm

Red. Jerzy Kwiatek, Europa od A do Z, Warszawa, Reader's Digest, 2010, ISBN 978-83-7684-064-2

Przypisy

Coastline Lenghts and Areas of Islands in the Croatian Part of the Adriatic Sea Determined from the Topographic Maps at the Scale of 1:25 000 (ang.). [dostęp 2010-11-13]. s. 11.