Kronika Słowian - Polski Serwis Naukowy

Kronika Słowian (łac.Chronica Slavorum) – średniowieczne dzieło historyczne autorstwa mnicha Helmolda, który towarzyszył jako kronikarz niemieckim wyprawom chrystianizacyjnym na Połabiu i Pomorzu Zachodnim. Jest kontynuacją dzieła Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum napisanego przez Adama z Bremy. Kronika jest jednym z najważniejszych źródeł opisujących wierzenia, obyczaje, kulturę, organizację społeczną oraz życie codzienne Słowian połabskich z okresu przed przyjęciem przez nich chrześcijaństwa, źródłem wiedzy dotyczącej stosunków społeczno-politycznych w XII wieku na ziemiach Obodrzytów i Wieletów - dzisiejsza Meklemburgia - Niemcy.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Helmold (ok. 1125 - 1177) – historyk saski z 12 wieku, proboszcz z Bozowa w Wagrii (obecnie Bosau - Niemcy), towarzyszył jako kronikarz niemieckim wyprawom chrystianizacyjnym na Połabiu i Pomorzu Zachodnim. Autor Chronica Slavorum, czyli "Kroniki Słowian", jednego z najważniejszych źródeł opisujących wierzenia, obyczaje, kulturę, organizację społeczną i życie codzienne Słowian z okresu przed przyjęciem przez nich chrześcijaństwa - niezastąpione źródło wiedzy dotyczące stosunków społeczno-politycznych w XII wieku na ziemiach Obodrzytów i Wieletów - dzisiejsza Meklemburgia w Niemczech. W jego kronikach Bóg stał zawsze po stronie niemieckiej.

Okoliczności powstania

Kronika pisana była przez Helmolda proboszcza z Bozowa w Wagrii (obecnie Bosau - Niemcy) w okresie od daty śmierci biskupa Gerolda w roku 1163 do narodzin drugiej córki Henryka Lwa - Matyldy w roku 1172.

Budowa dzieła

Kronika Słowian składa się z dwóch ksiąg I zawierającej 95 rozdziałów i II, mniejszej objętościowo, liczącej 15 rozdziałów. Jeden z badaczy kroniki Heinz Stoob wysunął tezę, że poszczególne rozdziały kroniki można pogrupować w zespoły odpowiadające zmiennym falom chrystianizacji Słowian połabskich.

Chrześcijaństwo, chrystianizm ( ludzi (1/3 ludności świata), biorąc pod uwagę wszystkie odłamy wchodzące w jej skład. Zgodnie z Dziejami Apostolskimi (11,26) "W Antiochii po raz pierwszy nazwano uczniów chrześcijanami" (gr. Χριστιανός).

Henryk Lew (niem. Heinrich der Löwe) (ur. 1129, zm. 6 sierpnia 1195 w Brunszwiku) - książę Saksonii Henryk III 1142–1180 i Bawarii Henryk XII 1156–1180 z dynastii Welfów.

Ramy czasowe dzieła

Dzieło opisuje czas od panowania Karola Wielkiego do ostatecznego podboju Rugii i kraju Obodrytów dokonanego podczas Krucjaty połabskiej w roku 1147.

Wydania i tłumaczenia

Po raz pierwszy Kronika Słowian została opublikowana we Frankfurcie nad Menem w 1556 roku przez Zygmunta Schorckla, które wydrukowano w nowej edycji po raz wtóry w 1573.

Kolejne wydanie dzieła we Frankfurcie ogłosił w 1581 roku Reiner Reineccius pod nazwą "Chronica Slavorum seu Annales Helmoldi presyteri Buzoviensis..."

Pierwsze polskie tłumaczenie kroniki dokonane przez Jana Papłońskiego ukazało się w roku 1862 w Warszawie p.t. "Helmolda Kronika Sławiańska z XII wieku".

W duńskim przekładzie P. Kierkegaarde ukazał się w 1880 roku w Kopenhadze.

W języku polskim "Helmolda Kronika Słowian" ukazała się w tłumaczeniu Józefa Matuszewskiego w 1974 w Warszawie i opatrzono ją naukową analizą i komentarzem.

Duże fragmenty tłumaczenia "Kroniki Słowian" Helmolda umieściła w swojej książce o Słowianach połabskich p.t. "Troja Północy" polska pisarka Zofia Kossak-Szczucka.

Bibliografia

"Helmolda Kronika Słowian", tł. Józef Matuszewski, wstęp i komentarz Jerzy Strzelczyk, PIW Warszawa 1974

Helmold: Chronica Slavorum. Neu übertragen und erläutert von Heinz Stoob. In: Ausgewählte Quellen zur deutschen Geschichte des Mittelalters. Wiss. Buchgesellschaft, Darmstadt 1963, 2. Auflage 1973.

Bernhard Schmeidler: Helmold und seine Cronica Slavorum. in: ZVLGA, Bd. 14 (1912), S. 185 ff.

Przypisy

Wilfried Ehbrecht: Helmold v. Bosau. In: Lexikon des Mittelalters, Bd. IV, Sp. 2124–2125
"Helmolda Kronika Słowian", tł. Józef Matuszewski, wstęp i komentarz Jerzy Strzelczyk, PIW Warszawa 1974 str.24
Zofia Kossak-Szczucka, Zygmunt Szatowski, "Troja Północy", PAX, Warszawa 1964