Krosno Odrzańskie - Polski Serwis Naukowy

Krosno Odrzańskie plan miasta z 1721, orientacja południowa

Fara Maryjna

Krosno Odrzańskie - widok ze skarpy na zabudowania zamku

Krosno Odrzańskie - most na Odrze

Krosno Odrzańskie (niem. Crossen an der Oder) – miasto powiatowe w województwie lubuskim, w Dolinie Środkowej Odry, nad Odrą u ujścia Bobru. Znajdują się tu siedziby Nadodrzańskiego Oddziału Straży Granicznej, komend powiatowych straży pożarnej, policji i szpitala powiatowego. W mieście zlokalizowany jest garnizon wojskowy.

Zamek w Krośnie Odrzańskim – zamek zbudowany najprawdopodobniej na pocz. XIII w. w czasach księcia Henryka Brodatego (relikty muru w części północnej) w miejscu strategicznej przeprawy przez Odrę, usytuowany w północno-wschodniej części starego miasta. W XVI w. przebudowany w stylu renesansowym – skrzydło południowe (krużganki), pierwotnie otoczony fosą, w okresie nowożytnym także umocnieniami bastionowymi. Stan obecny- zamek czteroskrzydłowy, o kształcie nieregularnego czworoboku, częściowo w ruinie: skrzydło północne- prawdopodobnie najstarsze (relikty ściany gotyckiej o wątku wendyjskim) skrzydło zachodnie- częściowo odbudowane, budynek bramny z niską wieżą (izba muzealna)oraz budynek tzw. "wozowni" skrzydło południowe- renesansowe (krużganek) skrzydło wschodnie- najbardziej zniszczone ponadto bezpośrednio na E od zamku relikty umocnień szwedzkich z XVII w. i tzw. "domek ogrodnika"
Legnica - główna osobowa węzłowa stacja kolejowa w Legnicy, położona na linii nr 275 z Wrocławia do Gubinka, stanowiąca jednocześnie początek linii do Katowic, Jerzmanic i Rudnej. Zatrzymują się na niej wszystkie rodzaje przejeżdżających pociągów.

Laureaci Statuetki "Gmina Fair Play" 2007 w kategorii: miasteczko i małe miasto. Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 11 881 mieszkańców.

Historia

Pierwsze wzmianki pisemne o mieście w 1005 r. w kronice biskupa Thietmara z Merseburga, miejsce walk Bolesława Chrobrego z cesarzem Henrykiem II w roku 1005 i 1015 – bitwa pod Krosnem Odrzańskim. Przed 1226 r. pierwsza inicjatywa lokacyjna na prawie niemieckim Henryka Brodatego. Do 1482 r. w granicach księstwa głogowskiego, później we władaniu Brandenburgii. Miasto mocno zniszczone w czasie wojny 30-letniej i III wojny śląskiej.

Jolanta Fedak z domu Pietruńko (ur. 21 września 1960 w Żarach) – polski polityk, politolog, od 2007 minister pracy i polityki społecznej w rządzie Donalda Tuska.
Bolesław I Chrobry (Wielki) (ur. 967 w Poznaniu, zm. 17 czerwca 1025) – książę Polski od 992 roku, pierwszy koronowany władca Polski (od 1025 roku) z dynastii Piastów, w latach 1003-1004 był także księciem Czech jako Bolesław IV.

Ludność polskojęzyczna utrzymała się w okolicach miejscowości jednak dość długo skoro Hieronymus Megiser, który był autorem wielojęzycznego słownika opracowanego w roku 1603 podał w nim także informacje o polskiej gwarze ówczesnych mieszkańców okolic Krosna Odrzańskiego.

Rozwój miasta w XIX wieku: powstanie zakładów przemysłowych; budowa stacji kolejowej i linii kolejowych: w 1870 z Gubina do Czerwieńska, gdzie uzyskano połączenie z linią do Poznania przez Zbąszynek, oraz z linią do Legnicy przez Zieloną Górę, a w 1913 poprowadzenie kolei do Lubska (obecnie częściowo rozebrana).

Schwarzheide (donołuż. Carny Gózd) - miasto w Niemczech w kraju związkowym Brandenburgia, w powiecie Oberspreewald-Lausitz. Wg danych z 31 grudnia 2008 r. miasto zamieszkiwało 6 344 osoby.
Ryszard Mariusz Małajny (ur. 1953 w Krośnie Odrzańskim) – polski prawnik, specjalista w zakresie prawa konstytucyjnego, doktryn polityczno-prawnych oraz prawa wyznaniowego. Kierownik Katedry Prawa Konstytucyjnego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego. Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Wrocławskiego (1975), w 1978 r. uzyskał stopnień doktora nauk prawnych, w 1986 r. doktora habilitowanego nauk prawnych, w 1987 r. stanowisko docenta, w 1992 r. profesora uczelnianego, w 1994 r. tytuł profesora nauk prawnych, zaś w 2000 r. stanowisko profesora zwyczajnego Uniwersytetu Śląskiego. Członek Międzynarodowego Stowarzyszenia Prawa Konstytucyjnego i Polskiego Towarzystwa Prawa Wyznaniowego.

W czasie I wojny światowej na obrzeżach miasta duży obóz jeniecki. Duże zniszczenia (60-70% zabudowy) w 1945 r., miasto spalone przez oddziały sowieckie. Od 1945 do 1948 miasto nosiło nazwę Krosno nad Odrą.

Na południe od miasta rozpoczyna się łańcuch średniowiecznych, legendarnych budowli ziemnych, o historycznym, prawdopodobnym znaczeniu graniczno-obronnym - tzw. Wały Śląskie, określane również jako Wały Chrobrego, ciągnące się od Krosna w kierunku południowo-wschodnim, aż po mokradła w okolicy wsi Wierzbowa w Borach Dolnośląskich (zachował się tam, w relatywnie dobrym stanie 7,5 kilometrowy ich fragment). Ta łańcuchowa budowla jest uznawana za najdłuższy zabytek archeologiczny w Europie środkowej, i jednocześnie jest ona także obiektem o bardzo enigmatycznej przeszłości (pomimo wielu prób, dotychczas nie udało się ustalić miarodajnych opinii i faktów w tym zakresie i ich ewentualnej roli w bitwie pod Krosnem Odrzańskim).

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.
Województwo lubuskie – jedno z 16 województw w Polsce. Powstało w 1999 roku z większości terytoriów dawnych województw gorzowskiego i zielonogórskiego oraz niewielkiej części leszczyńskiego. Składają się na nie ziemie kilku historycznych krain – ziemi lubuskiej, Dolnego Śląska, Nowej Marchii, Wielkopolski, Łużyc.

Kalendarium od 1005 do 1482

1005 – pierwsza pisemna wzmianka o mieście

1015 – bitwa pod Krosnem Odrzańskim

1138 – po śmierci Bolesława Krzywoustego Krosno wchodzi w skład dzielnicy śląskiej

przed 1226 – domniemana data pierwszej lokacji

1238 – na zamku w Krośnie umiera Henryk I Brodaty

1241 – pod Legnicą ginie Henryk II Pobożny, podział księstwa między jego synów

XIII-XV wiek – przynależność miasta do księstwa głogowskiego

1317 – z rąk margrabiów brandenburskich Krosno otrzymuje pełne prawo magdeburskie

XIV wiek – działa w mieście mennica książęca

1476 – umiera ostatni książę głogowski Henryk XI

1476–1482 – Wojna o sukcesję głogowską

1477 – oblężenie miasta przez księcia Jana II Szalonego

1478 – krośnianie biorą udział w wyprawie po stronie Brandenburczyków, pokonani pod Leśniowem Wielkim

1482 – układ w Kamieńcu Ząbkowickim, miasto przechodzi pod władanie Brandenburgii

Kalendarium od 1483 do 2005

XVI wiek – w mieście zwycięża protestantyzm

1618–1648 – Wojna XXX-letnia, miasto zajmowane na przemian przez Szwedów i wojska cesarskie, miasto uczynione twierdzą

1699 – W Krośnie wyszły drukiem "Bajki Ezopa" Kazimierza Niemirycza, poety, arianina wówczas mieszkającego w Czarnowie.

1701 – Krosno w Królestwie Prus

1756–1763 – wojna siedmioletnia, po bitwie pod Kijami

23 czerwca 1759 – miasto zajmują i rabują Rosjanie

1806 – miasto zajmują oddziały francuskie

1813 – przez miasto przeciąga pochód ze zwłokami księcia Józefa Poniatowskiego, mieszczanie oddają księciu hołd

XIX wiek – początki przemysłu

1870 – powstaje pierwsza linia kolejowa

1871 – Krosno w granicach Cesarstwa Niemiec

1897 – w mieście wprowadzone zostaje oświetlenie gazowe

1914 – w czasie I wojny światowej w mieście powstaje obóz jeniecki

1919 – w obozie przebywają jeńcy – powstańcy wielkopolscy

20 lutego 1945 – miasto zajmują oddziały sowieckie, zniszczenia 60-70%

maj 1945 – miasto przejmuje administracja polska

od 1945 – do miasta przybywają m.in. przymusowo wysiedleni Polacy z Kresów Wschodnich

2005 – miasto obchodzi symboliczne tysiąclecie istnienia grodu

Henryk I Brodaty (Jędrzych I Brodaty) (ur. pomiędzy 1165/1170 [1], zm. 19 marca 1238 [2] w Krośnie Odrzańskim) – książę wrocławski w latach 1201-1238, opolski 1201-1202, kaliski 1206-1207 i od 1234, władca ziemi lubuskiej do 1206, 1210-1218 i od 1230, od 1232 książę krakowski, od 1234 w południowej Wielkopolsce po rzekę Wartę, od 1230 opieka nad Opolem, od 1232 opieka nad Sandomierzem, od 1234 pełnia władzy nad Opolszczyzną (przekazanie Kazimierzowicom w zamian ziemi kaliskiej pod swoim zwierzchnictwem), ze śląskiej linii dynastii Piastów, założyciel tzw. monarchii Henryków Śląskich.
Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)