Krucjata przeciwko waldensom - Polski Serwis Naukowy

Krucjata przeciwko waldensom to nazwa kilkunastu wypraw wojsk królestwa Francji i księstwa Sabaudii w latach 1487-1489 w celu eliminacji grupy religijnej waldensów.

Przyczyny

Waldensi byli jedyną nie-katolicką grupą religijną, która od XII w. opierała się prześladowaniom i przetrwała w trudno dostępnych regionach Alp na pograniczu Francji i Sabaudii. Nawet Inkwizycja nie mogła ich skutecznie prześladować w odizolowanych dolinach górskich, gdzie waldensi skutecznie bronili się i korzystali z animozji politycznych i wzajemnych roszczeń terytorialnych władców Francji i Sabaudii.

Marcin Luter (niem. Martin Luther, ur. 10 listopada 1483 r. w Eisleben, zm. 18 lutego 1546 r. tamże) – niemiecki reformator religijny, teoretyk i inicjator reformacji, mnich augustiański, doktor teologii. Autor 95 tez potępiających praktykę sprzedaży odpustów, w których odrzucał możliwość kupienia łaski Bożej.

Krucjata (łac. crux, krzyż) - określenie zbrojnej wyprawy średniowiecznego rycerstwa celem wyzwolenia Ziemi Świętej spod panowania Saracenów (zobacz: wyprawy krzyżowe), albo też określenie jakiejkolwiek wyprawy lub wojny prowadzonej przez chrześcijan przeciwko wyznawcom innej religii (np. islamu) lub heretykom (np. albigensi).

Po przeniesieniu siedziby papieży do Awinionu, problem waldensów nabrał nowego znaczenia. Papieże nie chcieli tolerować "niebezpiecznej sekty" w pobliżu swojej siedziby i zaczęli wywierać naciski w celu eliminacji waldensów.

Historia

Papież Benedykt XII, jako były inkwizytor Langwedocji, prowadził wiele procesów przeciwko waldensom. Po zamieszkaniu w Awinionie zaczął domagać się od biskupa Embrun i od księcia Delfinatu Humberta II skutecznych działań. Od drugiej połowy XIV w. do końca XV w. Inkwizycja nasiliła wobec waldensów procesy, aresztowania, konfiskaty mienia i palenie skazanych na stosach. Te prześladowania były przerywane, kiedy uwagę papieży przyciągały inne, ważniejsze problemy, np. powstanie husytów w Czechach lub interwencje króla Francji Ludwika XI w 1457, który obawiał się, że działania Inkwizycji wyludnią Delfinat.

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

Karol VIII (ur. 30 czerwca 1470 w Amboise, zm. 7 kwietnia 1498 tamże) – król Francji od 1483, syn Ludwika XI (1462-1483), z dynastii Walezjuszów i Karoliny Sabaudzkiej.

Gdy okazało się, że same działania Inkwizycji były nieskuteczne, król Francji Karola VIII w 1487 ogłosił wojnę (krucjatę) przeciwko waldensom. Wojska królewskie nie mogły jednak skutecznie działać przeciwko partyzantce waldensów w górskim terenie. Walki koncentrowały się w dolinie Angrogne i nie przynosiły rezultatu. Bitwa w Prali koło Perrero zakończyła się zwycięstwem waldensów. Wówczas gubernator Sabaudii, pod naciskiem króla Francji i papieża Innocentego VIII, rozpoczął systematyczną pacyfikację osad waldensów. Tym działaniom towarzyszyło wyjątkowe okrucieństwo; przykładem tego była masakra waldensów (w tym wielu dzieci), którzy schronili się w grocie La Balme-Chapelue.

Awinion (fr. Avignon, prowans. Avinhon) — miasto na południu Francji (w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Vaucluse), u podnóża wapiennego wzgórza, na lewym brzegu Rodanu, przy ujściu do niego rzeki Durance. Nad miastem góruje zamek papieży (Palais des Papes).

Innocenty VIII (łac. Innocentius VIII), właściwie Giovanni Battista Cibo; (ur. w 1432 w Genui - zm. 25 lipca 1492 w Rzymie) – papież od 29 sierpnia 1484 do 25 lipca 1492.

Krucjata zakończyła się w 1489 bez osiągnięcia celu: chociaż wielu waldensów zginęło i zniszczono wiele ich osad, to jednak większość z nich uciekła, a po zakończeniu krucjaty powrócili i rozpoczęli ożywioną działalność misjonarską, korzystając z drukarni, które publikowały ich pisma religijne. Ponadto prześladowania waldensów zwróciły uwagę innych innowierców na ich los, a po pojawieniu się państw protestanckich, zaczęli otrzymywać pomoc finansową i organizacyjną. Marcin Luter wykorzystywał doświadczenie duchownych waldensów, wysyłając ich na misje do Szwajcarii i państw niemieckich.
Biskup (łac. episcopus z gr. ἐπίσκοπος episkopos: nadzorca, opiekun) - w Kościołach chrześcijańskich duchowny o najwyższych święceniach, urząd kościelny.

Czechy (. Na powierzchni 78 866 km² żyje ponad 10,5 mln osób, z czego 94% to Czesi. Obowiązuje czterostopniowy podział administracyjny – na 14 krajów, 204 gminy III stopnia, 384 gminy II stopnia oraz 5661 gmin I stopnia.

Przypisy

na podstawie: [1] (fr.)

H.Ch. Lea, History of the Inquisition of the Middle Ages vol. 2, Nowy Jork 1922, s. 161 twierdzi, że podawana w legendach waldensów liczba 3000 zabitych, w tym 400 dzieci, jest mocno przesadzona. Cała społeczność waldensów w Delfinacie liczyła prawdopodobnie około półtora tysiąca ludzi; sami waldensi, podczas starań o rehabilitację i unieważnienie konfiskat w 1507, podali, że w czasie krucjaty zamordowano 160 osób; zob. Euan Cameron, Waldenses: rejections of holy church in medieval Europe, Wiley-Blackwell, 2000, s. 196. ISBN 9780631224976.