Krucyfiks Gerona - Polski Serwis Naukowy

Krucyfiks Gerona ok. 975

Krucyfiks Gerona, fragment

Krucyfiks Gerona, fragment

Krucyfiks Gerona – rzeźba znajdująca się w katedrze w Kolonii.

Historia

Monumentalny drewniany krucyfiks został ufundowany przez arcybiskupa kolońskiego Gerona (969-976). Pierwotnie znajdował się nad grobowcem fundatora. Około roku 1270, tuż po wzniesieniu w stylu gotyckim wschodniej części katedry (prezbiterium, ambitu oraz wieńca kaplic), został umieszczony nad ołtarzem w kaplicy Św. Szczepana. W 1310 r. został z powrotem przeniesiony do kaplicy Krzyża Świętego, gdzie znajduje się do dziś. Promienista aureola stanowiąca tło krucyfiksu jest fundacją kanonika katedralnego Heinricha Meringa.

Mensa (budownictwo) - płyta z piaskowca lub marmuru oparta na nogach (stipes) lub bloku, skrzyni (sarkofagu). Mensa jest podstawową częścią ołtarza. Na środku umieszczano kwadratowe zagłębienie (sepulcrum - grób) przeznaczone na relikwie męczenników.

Ambit (obręb, obejście) – w architekturze kościelnej wąskie przejście powstałe z przedłużenia naw bocznych i poprowadzenia ich wokół prezbiterium za ołtarzem głównym.

Wygląd

Krucyfiks to naturalnej wielkości rzeźba wykonana z drewna dębowego. Figura Chrystusa jest wysoka na 1,87 m (od stóp do głowy), rozpiętość jej ramion wynosi 1,66 m. Autentyczny również jest drewniany krzyż, o wymiarach 2,88 m (wysokość) oraz 1,98 (szerokość). Figurę cechuje miękkie poruszenie ciała oraz silny dynamizm, co podkreśla nie tylko poza Chrystusa, ale również opuszczona głowa oraz lekko opadające w dół dłonie. Jest to przykład rzeźby kultowej z okresu wczesno-ottońskiego, kiedy rzeźba ołtarzowa ograniczała się jeszcze do pojedynczych figur, umieszczanych nad mensą ołtarzową. Tradycja ta była powszechna na terenie Nadrenii w złotnictwie, czego przykładami są m.in. Krzyż Lotara II (obecnie w skarbcu katedralnym w Akwizgranie) czy tzw. Złota Madonna z Essen. Krucyfiks Gerona dał początek serii rzeźbionych krucyfiksów w XI i XII w. (np. rzeźby z Elspe, Minden czy Benninghausen k. Lippstadt).

Prezbiterium (w architekturze nazywane także "chórem kapłańskim") – przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa oraz służby liturgicznej (m.in. ministrantów). Zwykle jest wydzielone od reszty świątyni podwyższeniem, balustradą lub łukiem tęczowym i wyodrębniające się wizualnie z bryły kościoła. Nazwa pochodzi od słowa prezbiter - ksiądz.

Aureola − gloria, świetlisty owal, krąg, otok wokół postaci bóstw i świętych. Przypuszczalnie wywodzący się z kultu solarnego lub będący jego pochodną.

Bibliografia

Willibald Sauerländer: Rzeźba średniowieczna, Warszawa, 1977.

Rudolf Wesenberg: Frühe mittelalterliche Bildwerke. Die Schule rheinischer Skulptur und ihre Ausstrahlung, Schwann, Düsseldorf, 1972, ISBN 3-508-00179-2.

Arnoldt Wolff: Der Kölner Dom, Kolonia, 1995.

Jakob Schlafke: Der Kölner Dom, Florencja, 1984.

Linki zewnętrzne

Oficjalna strona katedry w Kolonii (krucyfiks Gerona) (niem.), (ang.)

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Krucyfiks Gerona

Święty Szczepan (gr. Στέφανος, Stephanos – korona, wieniec) – święty katolicki oraz prawosławny, zwany Pierwszym Męczennikiem (Protomartyr).

Katedra świętego Piotra i Najświętszej Marii Panny w Kolonii (niem. Kölner Dom, oficjalnie Hohe Domkirche St. Peter und Maria) – archikatedra, największy i najważniejszy kościół niemieckiej Kolonii. Siedziba arcybiskupstwa kolońskiego istniejącego tutaj od 313 roku (w latach 313–782 biskupstwo, od 795 arcybiskupstwo).