Krwawa łaźnia sztokholmska - Polski Serwis Naukowy

Krwawa łaźnia sztokholmska

Krwawa łaźnia sztokholmska – egzekucja osiemdziesięciu dwóch magnatów szwedzkich, dokonana w Sztokholmie w dniach 8–9 listopada 1520.

W 1513 tron duński objął Chrystian II. Jego głównym celem było odzyskanie tronu szwedzkiego i w ten sposób utrzymanie unii kalmarskiej. Rozmowy króla z posłami rady szwedzkiej nie przyniosły rezultatów. W tej sytuacji monarcha postanowił wykorzystać spór pomiędzy regentem Stenem Sture Młodszym a uwięzionym przez niego arcybiskupem Uppsali, Gustavem Trolle. Rozpoczął wojnę ze Szwecją. Próby zdobycia Sztokholmu od strony morza podejmowane w latach 1517–1518 nie powiodły się. W styczniu 1520 Chrystian II zaatakował Szwecję od strony lądu. Najeźdźcy odnieśli zwycięstwo w bitwie pod Bogesund. Sten Sture Młodszy został w tym starciu ranny i wkrótce zmarł. 7 marca 1520 Sztokholm skapitulował. Chrystian II obiecał obrońcom amnestię.

Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.

Dalarna, jeden z 21 szwedzkich regionów terytorialnych (szw. län); do 1997 roku nosił nazwę Kopparberg, co po szwedzku oznacza "miedziana góra". Położony jest w samym centrum Szwecji, graniczy z regionami Jämtland, Gävleborg, Västmanland, Örebro oraz Värmland. Aż 70% regionu jest pokryte lasami, wśród których znajdują się niezliczone jeziora. Z nizinnym krajobrazem wokół jeziora Siljan kontrastują góry w północnej części Dalarna.

4 listopada 1520 Chrystian II koronował się na króla Szwecji. Trzy dni później uwolniony z więzienia arcybiskup Gustav Trolle oskarżył wrogów króla i własnych o herezję. 8 listopada 1520 sąd kościelny skazał osiemdziesiąt dwie osoby na karę śmierci, przekazując wykonanie wyroku władzy świeckiej. Jednym ze straconych był ojciec Gustawa Erikssona Wazy. Ofiary egzekucji zostały spalone na sztokholmskim rynku. Tak samo postąpiono z wydobytymi z grobu zwłokami Stena Sture Młodszego.

Regent – uprawniona osoba, sprawująca władzę w imieniu monarchy, gdy ten nie może wykonywać swoich obowiązków, np. z powodu małoletności, nieobecności w kraju lub poważnej choroby.

Dania – Królestwo Danii (Kongeriget Danmark) – państwo położone w Europie Północnej (Skandynawia), najmniejsze z państw nordyckich. W jej skład wchodzą też Grenlandia oraz Wyspy Owcze. Graniczy od południa z Niemcami.

Chrystian II rozpoczął w Szwecji głębokie reformy społeczne i religijne. Krwawa łaźnia sztokholmska spowodowała jednak, że nie mógł liczyć na poparcie. W 1521 wybuchło powstanie w prowincji Dalarna. Na jego czele stanął Gustaw Eriksson Waza, który został ogłoszony regentem. Po usunięciu wojsk duńskich w 1523 został wybrany na króla Szwecji, po czym ogłosił wyjście Szwecji ze struktur unii kalmarskiej.

Stanisław Grzybowski (ur. 1930) – polski historyk, prof. dr hab., emerytowany profesor zwyczajny w Katedrze Historii Nowożytnej Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie. W 1954 ukończył studia na Uniwersytecie Jagiellońskim, tytuł profesora uzyskał w 1982.

Herezja – pojęcie zaczerpnięte z religii i sensu stricto, odnosi się tylko do wydarzeń w obrębie chrześcijaństwa. Podobne do chrześcijańskiej herezji zjawiska zdarzały się w obrębie innych wielkich religii, mając w nich jednak inne znaczenie, inny wymiar i inne skutki. Dlatego można je określać jako herezję tylko umownie, przez analogię. W tym sensie przez herezję rozumie się poglądy jednostek bądź grupy wyznawców danej religii sprzeczne z dogmatami, podstawowymi zasadami, naukami lub ustaleniami autorytetów konstytuującymi tę religię.

Przypisy

S. Grzybowski, Wielka Historia Świata, t. 6, Narodziny świata nowożytnego 1453-1605, Warszawa 2005, s. 559.
Lars Ericson Wolke, Stockholms blodbad, Sztokholm 2006, s. 141.

Literatura

Grzybowski S., Wielka Historia Świata, t. 6, Narodziny świata nowożytnego 1453-1605, Warszawa 2005, s. 558-559.

Linki zewnętrzne

The Stockholm Bloodbath (ang.). [dostęp 7 grudnia 2009].

Gustaw I Waza (ur. 12 maja 1496, zm. 29 września 1560) – król Szwecji od 6 czerwca 1523.; założyciel dynastii Wazów, ojciec królów Eryka XIV, Jana III Wazy i Karola IX Wazy. Zerwał unię kalmarską i wprowadził monarchię dziedziczną rozpoczynając tym samym budowę silnego państwa narodowego. Ogłosił przyjęcie przez Szwecję luteranizmu i przeprowadził reformę Kościoła. Powołał stałą armię narodową. Wprowadził Szwecję w epokę nowożytną. Za jego panowania ukształtowały się instytucje państwowe (rada królewska Riksråd, sejm stanowy Riksdag), a Szwecja stała się potęgą bałtycką i państwem liczącym się w Europie.