Krystyna Maria Burbon - Polski Serwis Naukowy

Krystyna Maria Burbon, fr. Christine de France, Chrétienne, wł. Maria Cristina di Francia, Madama Reale (ur. 10 lutego 1606, zm. 27 grudnia 1663) – regentka Sabaudii w latach 1637-1663.

Urodziła się w Paryżu jako córka króla Francji – Henryka IV Burbona i jego drugiej żony – Marii Medycejskiej. Była młodszą siostrą króla Ludwika XIII i Elżbiety Burbon, królowej Hiszpanii. Była starszą siostrą Mikołaja i Gastona, książąt Orleanu oraz Henrietty Marii, królowej Anglii.

Henryk IV Wielki (ur. 13 grudnia 1553 w Pau w Nawarze, zm. 14 maja 1610 w Paryżu) – król Nawarry od 1572 i Francji od 1589 r., pierwszy z dynastii Burbonów, najmłodszej gałęzi Kapetyngów.

Orlean (fr. Orléans) – miasto i gmina w środkowej Francji, położone nad Loarą. Stolica Regionu Centralnego i departamentu Loiret. Ważny ośrodek przemysłowy i usługowy. Według danych na rok 2008 gminę zamieszkiwało 116 515 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 4239 osób/km².

10 lutego 1619 w Paryżu, poślubiła Wiktora Amadeusza I, księcia Sabaudii (syna Karola Emanuela I, księcia Sabaudii, i Katarzyny Michaliny Habsburg, księżniczki hiszpańskiej). Wiktor Amadeusz został księciem po śmierci swojego ojca, w 1630, ale zmarł już w 1637. Krystyna Maria była mocną, śmiałą kobietą i dlatego udało jej się zostać regentką podczas rządów jej dwóch kolejnych synów; najpierw Franciszka Hiacynta, następnie Karola Emanuela II.

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

Elżbieta de Burbon, fr. Élisabeth de France, Élisabeth de Bourbon, hiszp. Isabel de Borbón (ur. 22 listopada 1602 w Fontainebleau, zm. 6 października 1644 w Madrycie) – królowa Hiszpanii i Portugalii w latach 1621-1644.

Bracia jej zmarłego męża – Maurycy Sabaudzki i jego młodszy brat Tomasz byli przeciwnikami regentki, jako Francuzki z pochodzenia. Kiedy w 1638 zmarł mały Franciszek Hiacynt, obaj bracia rozpoczęli piemoncką wojnę domową i uzyskali wsparcie Hiszpanii. Powstały dwie partie: principisti (sojusznicy książąt) i madamisti (sojusznicy Madama Reale). Po 4 latach walk, Krystyna Maria wygrała dzięki wsparciu Francji. Udało jej się zatrzymać księstwo dla jej syna, ale również ograniczyć wpływy francuskie w księstwie. Kiedy podpisano pokój w 1642 Maurycy zrezygnował z tytułu kardynała i poślubił swoją 14-letnią siostrzenicę – Ludwikę Krystynę, prosząc najpierw o dyspensę papieża Pawła V. Maurycy został później gubernatorem Nicei. Krystyna Maria zmarła w 1663, w Turynie.

Regent – uprawniona osoba, sprawująca władzę w imieniu monarchy, gdy ten nie może wykonywać swoich obowiązków, np. z powodu małoletności, nieobecności w kraju lub poważnej choroby.

Henrietta Maria Francuska, fr. Henriette-Marie de France, ang. Henrietta Maria of France (ur. 25 listopada 1609 – 10 września 1669), księżniczka francuska, królowa Anglii, Szkocji i Irlandii w latach 1625-1649 jako żona Karola I Stuart.

Potomstwo Krystyny Marii i Wiktora Amadeusza I

Ludwik Amadeusz (1622-1628),

Franciszek Hiacynt (1632-1638),

Karol Emanuel II (1634-1675),

Ludwika Krystyna (1629-1692), żona jej wuja – Maurycego Sabaudzkiego,

Małgorzata Jolanta (1635-1663), żona Ranuccio II Farnese, księcia Parmy,

Adelajda Henrietta (1636-1676), żona Ferdynanda Marii Wittelsbacha, elektora Bawarii,

Katarzyna Beatrice (1636-1637).