Krytyka literacka - Polski Serwis Naukowy

Krytyka literacka – działalność intelektualna polegająca na dyskusji, ocenianiu i interpretacji dzieł literackich i ogólnie literatury. Krytyka literacka z założenia nie jest wyrazem metody naukowo-badawczej, lecz przekonań ideowo-artystycznych. Za prekursora krytyki literackiej uważa się Arystarcha z Samotraki.

Karol Irzykowski (ur. 23 stycznia 1873 w Błażkowej pod Jasłem, zm. 2 listopada 1944 w Żyrardowie) – polski krytyk literacki i filmowy, poeta, prozaik, dramaturg, teoretyk filmu, tłumacz, szachista.

Postmodernizm – prąd literacki, którego początek datuje się na lata 60. XX wieku. Nazwa nurtu nawiązuje do słowa "ponowoczesność" (postmoderna), tzn. okresu, który nastąpił po modernizmie i wiąże się ściśle z filozofią postmodernizmu.

W Polsce o początkach krytyki literackiej można mówić po roku 1811, kiedy Stanisław Kostka Potocki wydał Rozprawę o zasadach krytyki i o potrzebie wprowadzenia jej u nas.

Znani polscy krytycy

Artur Górski (1870-1959)

Karol Irzykowski (1873-1944)

Wisława Szymborska (1923-2012)

Tadeusz Boy-Żeleński (1874-1941)

Stanisław Brzozowski (1878-1911)

Stanisław Baczyński (1890-1939)

Maria Czapska (1894-1981)

Kazimierz Wyka (1910-1975)

Artur Sandauer (1913-1989)

Jan Kott (1914-2001)

Maria Żmigrodzka (1922-2001)

Henryk Bereza (1926-)

Maria Janion (1926-)

Andrzej Kijowski (1928-1985)

Ryszard Przybylski (1928-)

Ludwik Flaszen (1930-)

Jan Błoński (1931-2009)

Jacek Łukasiewicz (1934-)

Jarosław Marek Rymkiewicz (1935-)

Edward Balcerzan (1937-)

Tomasz Burek (1938-)

Stanisław Barańczak (1946-)

Julian Kornhauser (1946-)

Marian Stala (1952-)

Kinga Dunin (1954-)

Andrzej Tadeusz Kijowski (1954-)

Janusz Drzewucki (1958-)

Tomasz Bocheński (1959-)

Karol Maliszewski (1960-)

Przemysław Czapliński (1962-)

Piotr Śliwiński (1962-)

Piotr Kępiński (1964-)

Tomasz Sobieraj (1964-)

Konrad Kęder (1965-)

Dariusz Nowacki (1965-)

Kazimiera Szczuka (1966-)

Krzysztof Uniłowski (1967-)

Marta Mizuro (1970-)

Maria Cyranowicz (1974-)

Igor Stokfiszewski (1979-)

Marcin Orliński (1980-)

Ważne pojęcia zw. z krytyką literacką

Nowa krytyka (nouvelle critique, new criticism) – Rosyjska szkoła formalna – Czytelnik (reader-oriented theories) – Strukturalizm – Marksizm – Feminizm – Poststrukturalizm – Psychoanaliza – Dekonstrukcja – Postmodernizm – Postkolonializm – Queer theory – metakrytyka

Literatura to wszystkie "sensowne twory słowne" (jak to ujęła Stefania Skwarczyńska), czyli dzieła artystyczne, tj. literatura piękna, oraz teksty użytkowe, tj. literatura stosowana, zachowane w formie pisanej lub w przekazie ustnym.

Stanisław Leopold Brzozowski, pseud. Adam Czepiel (ur. 28 czerwca 1878 we wsi Maziarnia koło Chełma, zm. 30 kwietnia 1911 we Florencji) – polski filozof, pisarz, publicysta i krytyk teatralny i literacki epoki Młodej Polski. Zwolennik materializmu dziejowego, który wprowadził marksizm do myśli polskiej. Twórca "filozofii pracy". Znany głównie jako autor Legendy Młodej Polski oraz "pierwszej polskiej powieści intelektualnej", Płomieni. Znał kilka języków, m.in. niemiecki, francuski, rosyjski, angielski i włoski.

Przypisy

Guy Rachet, 2004, Słownik cywilizacji greckiej, Wydawnictwo "Książnica", ISBN 83-7132-919-9.

Zobacz też

krytyka teatralna