Krzyż Wojenny - Francja - Polski Serwis Naukowy

Croix de Guerre z lat 1914–1917

Croix de Guerre TOE

Krzyż Wojenny (fr. Croix de Guerre) – francuskie odznaczenie wojenne.

Francuski Krzyż Wojenny ustanowiono 8 kwietnia 1915, był wręczany wojskowym za odwagę, zwłaszcza żołnierzom wyróżnionym w rozkazach jako odznaczającym się. Od początku przyznawany był również całym wyróżniającym się w walce jednostkom wojskowym. Kawalerowie Medalu Wojskowego oraz Legii Honorowej automatycznie otrzymywali Krzyż Wojenny. Krzyż mogą otrzymywać również cudzoziemcy oraz osoby cywilne. Za dalsze akty odwagi, kawalerowie orderu otrzymywali dodatkowe wyróżnienia – za bycie wymienionym w rozkazach otrzymywano:

Miecz – biała broń sieczna, charakteryzująca się prostą głownią, zwykle obosieczną (badacze średniowiecza nie uznają pojęcia miecz jednosieczny odnoszącego się do zakrzywionych mieczy - miecz prosty może być tylko obosieczny - jednosieczne są kord, tasak i szabla) i otwartą rękojeścią. W zależności od typu, miecz trzymany był jedną ręką (większość mieczy) lub dwiema rękami. Do mieczy jednosiecznych zalicza się też japońską broń sieczną typu katana, z zakrzywioną jednosieczną głownią.

Wojna koreańska (kor. 한국전쟁) – wojna tocząca się w latach 1950–1953 na terytorium Półwyspu Koreańskiego między komunistycznymi siłami KRLD (północnokoreańskimi) i wspierającymi je wojskami ChRL, a siłami ONZ (głównie amerykańskimi) wspierającymi wojska Republiki Korei (południowokoreańskie).

brązową gwiazdę (étoile de bronze) – w rozkazie brygady lub pułku,

srebrną gwiazdę (étoile d'argent) – w rozkazie dywizji,

złotą gwiazdę (étoile de vermeil) – w rozkazie korpusu,

brązową palmę (palme de bronze) – w rozkazie Armii,

srebrną palmę (palme d'argent) – za 5 brązowych palm.

Krzyż Wojenny był początkowo odznaczeniem nadawanym za I wojnę światową. Po wybuchu II wojny światowej, 26 września 1939 Krzyż Wojenny został ponownie ustanowiony, bazując na ostatniej wersji z lat 1914–1918, lecz z datą: "1939" na rewersie i nieco zmienioną wstążką. Następnie, rząd Vichy ustanowił własny Krzyż Wojenny dekretem z 28 marca 1941, mający na rewersie daty: "1939–1940" i wstążkę o odmiennych kolorach. 16 marca 1943 w Algierii generał Henri Giraud ustanowił Krzyż Wojenny odpowiadający wersji z lat 1914–1918, z datą na rewersie "1943". Ostateczna wersja Krzyża ustanowiona po wojnie, przyznawana za II wojnę światową, stanowiła powrót do wersji z 1939, lecz z datami na rewersie: "1939–1945".

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

I wojna indochińska - partyzancki konflikt zbrojny prowadzony w latach 1946-1954 pomiędzy Demokratyczną Republiką Wietnamu a Francją o wyzwolenie Wietnamu spod kolonialnej administracji francuskiej.

Istniała również odmiana odznaczenia: Krzyż Wojenny Zamorskich Teatrów Operacyjnych (Croix de guerre des Théâtres d'opérations extérieures, Croix de guerre T.O.E.), ustanowiona 30 kwietnia 1921 i przyznawana żołnierzom francuskim walczącym we francuskich koloniach, posiadłościach zamorskich i innych strefach interesów, poza oboma wojnami światowymi. Odpowiadała ona wersji odznaczenia z lat 1914–1918. Po II wojnie światowej Krzyż Wojenny T.O.E. był w dalszym ciągu przyznawany za walki m.in. w Indochinach, na Madagaskarze, w Korei, inwazji na Egipt. Rozporządzeniem z 17 stycznia 1991 postanowiono o nadawaniu go za wojnę nad Zatoką Perską. Nadawano go także za służbę w Kosowie w 1999.

Awers i rewers (łac.) to dwie strony jakiegoś zdobionego przedmiotu płaskiego, pokrytego jedno- lub dwustronnie malowidłem, grafiką lub drukiem, zawierającego płaskorzeźbę, wizerunek wykonany metodą rycia, kucia lub zdobionego w jeszcze inny sposób. Oba pojęcia funkcjonują wyłącznie razem, gdy w danym przedmiocie występuje swobodny dostęp do obu jego powierzchni, przy czym jedna z nich jest wyłączną lub główną stroną zawierającą przedstawiane treści.

I wojna w Zatoce Perskiej – konflikt wojenny rozpoczęty zbrojnym najazdem Iraku na Kuwejt 2 sierpnia 1990 roku i zakończony pokonaniem Iraku przez międzynarodową koalicję wiosną 1991 roku. Często wojna ta jest określana terminem "Pustynna Burza" (Desert Storm), choć był to kryptonim tylko jednej z kilku operacji przeprowadzonych podczas tej wojny.

Istniało kilka odmian oznaki Krzyża Wojennego, zachowujących tę samą formę krzyża równoramiennego z rozszerzającymi się ramionami i okrągłą tarczą pośrodku. Pomiędzy ramionami krzyża są skrzyżowane dwa miecze, ostrzami do góry. Na awersie na środku tarczy znajduje się popiersie kobiety symbolizującej Republikę Francuską, z prawego profilu, w czapce frygijskiej. W otoku tarczy znajduje się napis: RÉPUBLIQUE FRANÇAISE ("Republika Francuska"). Na rewersie w tarczy znajdują się daty, zależnie od wersji Krzyża: 1914–1915, 1914–1916, 1914–1917, 1914–1918, 1939, 1939–1940, 1943, 1939–1945.
I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Henri Honoré Giraud (ur. 18 stycznia 1879 w Paryżu, zm. 11 marca 1949 w Dijon)[1] - francuski generał, uczestnik I i II wojny światowej, współprzewodniczący Francuskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego.
Wstążka

Croix de Guerre, od lewej: z I wojny św., z II wojny św. (z gwiazdą) i TOE (z palmą)

I wojna światowa i 1943:

wstążka zielona z siedmioma czerwonymi paskami.
wstążka z brązową gwiazdą.
wstążka ze srebrną gwiazdą.
wstążka ze złotą gwiazdą.
wstążka z brązową palmą.
Rozkaz — polecenie bezwarunkowego wykonania bądź zaniechania określonej czynności bądź innego zachowania (tj. akt indywidualny i konkretny), wydane przez osobę dysponującą władzą (przełożony, dowódca, zwierzchnik) nad osobą, której wydano polecenie (podwładny, pełniący służbę). Rozkazy (dyktaty) wydawane są ustnie bądź pisemnie lub za pomocą sygnału, nie przewidują możliwości ich zaskarżenia, co nie wyłącza możliwości odmowy wykonania rozkazu sprzecznego z prawem. Rozkaz podlega natychmiastowemu wykonaniu, chyba że wyraźnie wskazano inny termin na jego realizację.

Legion Ochotników Francuskich przeciw Bolszewizmowi (fr. Légion des volontaires français contre le bolchevisme, LVF) – francuska kolaborancka formacja zbrojna w służbie Niemiec podczas II wojny światowej.

II wojna światowa (1939 i Wolni Francuzi):

dwa pionowe szerokie paski czerwone na brzegach, cztery zielone paski przedzielone trzema wąskimi czerwonymi paskami pośrodku.
1939–1940 (rząd Vichy):

wstążka zielona z siedmioma czarnymi paskami, później szara z granatowymi paskami.
Legion Ochotników Francuskich (LVF) – rząd Vichy:

dwa pionowe szerokie paski czarne na brzegach, osiem zielonych pasków przedzielonych siedmioma wąskimi czarnymi paskami pośrodku.
Na strukturę organizacyjną wojsk wpływają dwa podstawowe założenia. Po pierwsze - jak najskuteczniejsze prowadzenie działań wojennych. Po drugie - stworzenie i utrzymanie jak najsprawniejszego narzędzia dla tych działań, czyli armii (w rozumieniu wszystkich sił zbrojnych). Współpraca między nimi jest niezbędna i najlepiej gdy łączą te funkcje w jednym dowództwie. Tak też jest na niskich szczeblach dowodzenia - taktycznych. Jednak przy większych zgrupowaniach wojsk, bardzo często stosuje się wyraźny rozdział tych kompetencji (często pod wpływem polityki). Istnieją więc dowództwa zajmujące się wyłącznie prowadzeniem walk (związki operacyjne) jak i dowództwa skoncentrowane na pracy administracyjnej (okręgi wojskowe). W momencie zagrożenia wojną powyższe kompetencje łączy się w jednym dowództwie - związki operacyjne otrzymują kompetencje okręgów wojskowych. Oczywiście istnieją państwa, które tego podziału nie uznają.

Theatres d'Operations Exterieurs:

środkowy pas niebieski szerokości 18 mm i dwa pasy czerwone na brzegach szerokości 9 mm.
Było dozwolone ozdabianie krzyży drogocennymi kamieniami (własnym sumptem posiadacza).
Zobacz też

Odznaczeni Krzyżem Wojennym (Francja).

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Krzyż Wojenny (Francja)

Krzyż Wojenny

Przypisy

Kodeks Orderowy, str. 116, Art. 182, Warszawa 1939, nazywa Croix de Guerre "Krzyżem Wojennym", zatem polska nazwa odznaczenia jest przyjęta już od czasów II RP, co również odnosi się do belgijskiego i luksemburskiego Krzyża Wojennego.

ibid.:"do orderów i odznaczeń, których statuty zezwalają kawalerom (odznaczonym) na ozdabianie oznak drogocennymi kamieniami, należą m.in.:/.../Order Legii Honorowej, Krzyż Wojenny, Palmy Akademickie/.../

Bibliografia

Wiesław Bończa-Tomaszewski, (wyd.), Kodeks Orderowy (zatwierdzony do użytku przez MSZ i MSWojsk), Warszawa 1939

Paul Hieronymussen, Orders. Medals and Decorations of Britain and Europe in Colour, London 1975