Krzyż serbski - Polski Serwis Naukowy

Krzyż serbski

krzyż serbski na czapce czarnogórskiej

Krzyż Michała VIII Paleologa

Krzyż serbski (serb. српски крст / srpski krst) - grecki krzyż (równoramienny) z 4 złotymi krzesiwami (serb. ocila / оцила) przypominającymi cyrilickie litery "C" w każdym rogu.

Cyrylica – pismo alfabetyczne służące do zapisu języków wschodniosłowiańskich, większości południowosłowiańskich i innych. Nazwa nawiązuje do apostoła Słowian – św. Cyryla, który wspólnie ze św. Metodym, prowadząc misję wielkomorawską wśród Słowian zapisał i wprowadził do liturgii język słowiański. Do zapisu tego języka zostały stworzone dwa alfabety – głagolica i później cyrylica (pismo uproszczone na bazie dużego alfabetu greckiego – majuskuły oraz głagolicy, z której zostały przeniesione niektóre litery).

Alfabet łaciński (łacinka), tzw. alfabet rzymski – alfabet, system znaków służących do zapisu większości języków europejskich oraz wielu innych. Jest najbardziej rozpowszechnionym alfabetem na świecie – posługuje się nim ok. 35% ludzkości. Wywodzi się z systemu służącego do zapisu łaciny.

Według powszechnego mniemania cztery złote krzesiwa w krzyżu serbskim wyrażają dewizę Само слога Србина спасава (alfabet łaciński: Samo sloga Srbina spasava, pol. Tylko jedność ocali Serbów lub Tylko w jedności Serbów ratunek)

Historia

Krzyż serbski wywodzi się ze sztandaru przyjętego w roku 1261 przez cesarza Michała VIII Paleologa jako godło Cesarstwa Bizantyjskiego.

Pantokrator (Wszechwładca, Pan wszystkiego, gr. Παντοκρατωρ) – w ikonografii przedstawienie Jezusa Chrystusa jako władcy i sędziego Wszechświata.

Michał VIII Paleolog (ur. 1224/1225, zm. 11 grudnia 1282) – cesarz Nicei od 1259 roku; cesarz Bizancjum od 1261. Udało mu się odnowić Cesarstwo Bizantyńskie, od 1204 zajęte przez łacinników. Podczas swego panowania dążył do zbliżenia kościołów chrześcijańskich i skutecznie odpierał ataki na cesarstwo. Założył dynastię Paleologów, najdłużej panującą w historii Cesarstwa

Przedstawiał on złoty grecki krzyż na czerwonym polu, w którego czterech rogach umieszczono 4 greckie litery Β oznaczające dewizę odnoszącą się do Chrystusa Pantokratora - Βασιλεὺς Βασιλέων Βασιλεύων Βασιλευόντων (alfabet łaciński: Basiléus Basiléon, Basiléuon Basileuónton), co w tłumaczeniu na język polski oznacza Król Królów króluje nad Królami.

Tłumaczenie lub inaczej przekład to wyrażenie w języku docelowym treści tekstu (w tym również wypowiedzi ustnej) wyprodukowanego w języku źródłowym. Słowo "tłumaczenie" można rozumieć zarówno jako proces przekładu jak i wynik tego procesu, czyli przetłumaczony na inny język tekst. W drugim znaczeniu, tłumaczenie jest rozumiane jako wtórne wobec tekstu oryginalnego.

Dynastia Paleologów (gr. Palaiologos, l.mn. Palaiologoi) - ostatnia dynastia władająca Cesarstwem Bizantyjskim przez niemal dwa wieki, od 1259 r. do 1453.

Po objęciu w 1402 roku funkcji despoty serbski książę Stefan Lazarowicz (1389-1427) z dynastii Hrebeljanoviciów przyjął jako godło dwugłowego orła Paleologów a jako swój sztandar - krzyż Michała VIII Paleologa.

Przypisy

Anarheologija Slika 5: Srpski štit, grb Despotovine od početka XV veka. i podana tamże literatura

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Cesarstwo Bizantyńskie (w literaturze można też spotkać formę Cesarstwo Bizantyjskie) – termin , podczas gdy dla jego mieszkańców było to po prostu Cesarstwo Rzymskie (łac. Imperium Romanum, gr. Βασίλειον Ῥωμαίων), a jego cesarze kontynuowali nieprzerwaną sukcesję cesarzy rzymskich. Świat islamu znał Bizancjum pod nazwą Rûm (ar. روم, "ziemia Rzymian").