Krzysztof Bawarski - Polski Serwis Naukowy

Krzysztof III Bawarski (ur. 26 lutego 1416, zm.5 stycznia 1448) – król Danii i Szwecji 1440–1448 oraz Norwegii 1443–1448 z dynastii Wittelsbachów.

Ojcem Krzysztofa był Jan Wittelsbach (zm. 1443) palatyn Neunburga w Górnym Palatynacie (Pfalzgraf in Neunburg vorm Wald u. Neumarkt) w l. 1410–1443, matką zaś Katarzyna pomorska (zm. 1426), córka Warcisława VII ks. słupskiego z dynastii Gryfitów.

Krzysztof urodził się 26 lutego 1416 r. w Neumarkt. Wychował się na dworze cesarza Zygmunta Luksemburskiego, gdyż ojciec Krzysztofa był sojusznikiem cesarza w jego walkach z husytami czeskimi. Matka Krzysztofa była siostrą Eryka Pomorskiego, księcia pomorskiego (jako Eryk I) panującego od 1449 roku w księstwie słupskim, będącego jednocześnie królem Danii (jako Eryk VII), Szwecji (jako Eryk IX) i Norwegii (jako Eryk III), więc podobnie, jak Eryk matka Krzysztofa po kądzieli była prawnuczką Waldemara IV (zm. 1375), ostatniego króla duńskiego z dynastii Estridsenów, nie licząc jego córki królowej Małgorzaty I, władającej Danią do roku 1412.

Unia kalmarska – zawarta 20 lipca 1397 na zamku w Kalmarze unia między Danią, Szwecją i Norwegią. Związek powstał w wyniku zabiegów politycznych królowej Danii Małgorzaty I i jednoczył trzy państwa pod berłem jednego monarchy.

Zygmunt Luksemburski (Luksemburczyk), (ur. 14 lub 15 lutego 1368 w Norymberdze, zm. 9 grudnia 1437 w Znojmie) – elektor (margrabia) brandenburski od 1378, król węgierski od 1387, niemiecki od 1411, książę Luksemburga od 1419, król włoski od 1431, cesarz rzymsko-niemiecki od 1433, król czeski od 1419 (objął władzę w 1436).

Gdy w Danii, Szwecji i Norwegii, krajach unii kalmarskiej, ogólne niezadowolenie z rządów Eryka doprowadziło do jego detronizacji, rada królestwa Danii zwróciła się do Krzysztofa o przyjęcie korony królewskiej i w 1439 r. przybył on do Danii zostając jej gubernatorem. W 1440 r. został koronowany na króla Danii jako Krzysztof III, w tym samym roku został królem Szwecji, a następnie, po pokonaniu oporu ostatnich zwolenników Eryka i zdławieniu powstania w Jutlandii (1441) został w 1442 roku koronowany na króla Norwegii. W roku następnym, po śmierci ojca, przejął rządy w Neumarkt w Górnym Palatynacie (Pfalzgraf von Neumarkt in der Oberpfalz).

Oldenburgowie – dynastia pochodzenia niemieckiego, panująca w Oldenburgu, księstwach Holsztynu (niem. Holstein) oraz krajach skandynawskich Danii, Norwegii i Szwecji. Boczne linie panowały także w Rosji (pod nazwą poprzedniej dynastii Romanowów) oraz w Grecji. Przedstawicielem tej dynastii jest także Filip Mountbatten, książę-małżonek brytyjskiej królowej Elżbiety II

Szlezwik (niem. Schleswig, duń. Slesvig albo Sønderjylland) - region południowej Jutlandii, rozciągający się ok. 30 km na północ i 40 na południe od granicy duńsko-niemieckiej.

Objąwszy panowanie Krzysztof naprawił stosunki z miastami Hanzy zatwierdzając ich wcześniejsze przywileje, a także z Kościołem i władcą Holsztynu hrabią Adolfem VIII, któremu nadał w lenno księstwo Szlezwiku. Władza króla była mocno ograniczona, osłabiona koniecznością współpracy z możnymi rodami wszystkich trzech królestw, w tej sytuacji król w początkowym okresie swego panowania dążył do zachowania równowagi pomiędzy trzema królestwami, później wspierał dominację Danii, wspomagał też rozwój miast, zwłaszcza Kopenhagi. Doprowadził do ogłoszenia nowej kodyfikacji prawa szwedzkiego, tzw. "Kristoffers Landslag".

Chrystian I Oldenburg (ur. w lutym 1426 w Oldenburgu, zm. 21 maja 1481 w Kopenhadze) – król Danii w latach 1448–1481 (założyciel dynastii Oldenburgów) oraz na prawach Unii kalmarskiej, władca Norwegii w latach 1450–1481 i Szwecji w latach 1457–1464.

Relacja rodzinna (także relacja lub stosunek genealogiczny; pot. nazwa lub rodzaj pokrewieństwa i powinowactwa, nazewnictwo, nazwy członków rodziny) – w genealogii, socjologii lub prawie nazwa i rodzaj stosunku zachodzącego między dwiema osobami należącymi do tej samej rodziny a wynikającego z faktu filiacji i koicji (w genealogii) lub szerzej z pokrewieństwa i powinowactwa (w pozostałych naukach). Na relację taką mają również wpływ stopień pokrewieństwa i powinowactwa (pierwszy, drugi, trzeci itd.), różnica pokoleń oraz linia pokrewieństwa i powinowactwa (prosta i boczna, wstępna i zstępna). Relacje rodzinne oblicza się od jednej osoby, którą w genealogii można nazywać probantem, do innego członka jej rodziny.

Żoną króla w 1445 r. została Dorota (ur. 1422), córka Jana III Alchemika, margrabiego brandenburskiego (był on synem Fryderyka I, pierwszego elektora brandenburskiego z rodu Hohenzollernów, bratem następnych elektorów Fryderyka II Żelaznego oraz Albrechta III Achillesa). Król Krzysztof nie miał potomstwa.

Gryfici – dynastia książąt pomorskich panująca na Pomorzu Zachodnim od XII do XVII wieku. Nazwa rodu ukształtowała się w XV wieku i została zaczerpnięta od Gryfa, którego członkowie rodziny używali jako swojego herbu od 1214 roku.

Jan Wittelsbach (ur. 1383 w Neunburg vorm Wald, zm. 14 marca 1443 Kastl ) – palatyn i książę Palatynatu – Neumarkt. Syn króla Niemiec Ruprechta i Elżbiety Hohenzollern.

Zmarł 5 stycznia 1448 r. w Helsinborgu, pochowany został w Roskilde. Po śmierci Krzysztofa, wdowa po nim ponownie wyszła za mąż za Chrystiana IV księcia Oldenburga, który w 1448 roku jako Chrystian I został królem Danii, pierwszym przedstawicielem dynastii Oldenburgów na tronie duńskim, dynastii panującej w Danii do dnia dzisiejszego.

Górny Palatynat (Oberpfalz) - kraina historyczna w południowych Niemczech, współczesnie jedna z rejencji Bawarii. Stolicą Górnego Palatynatu jest Ratyzbona, a inne większe miasta to Weiden i Amberg. Przez Górny Palatynat przepływa rzeka Regen. Tam znajdują się też góry Las Bawarski (Bayerischer Wald) i Las Czeski (Böhmerwald).

Wittelsbachowie - jedna z najstarszych dynastii niemieckich. Jej przedstawiciele panowali w krajach niemieckich: Bawarii, Palatynacie Reńskim oraz przejściowo w Brandenburgii. Trzykrotnie zdobywali tron władców Niemiec, jednak nie zdołali go utrzymać w swej rodzinie. Zasiadali także przejściowo na tronach kilku państw europejskich: Szwecji, Danii, Węgier, Czech, Holandii, Grecji. Współcześnie, od 1919 roku uznawani przez jakobitów za prawowitych królów Anglii, Szkocji i Irlandii.

Zobacz też

Unia kalmarska