Krzysztof Boruń - Polski Serwis Naukowy

Krzysztof Boruń (ur. 29 listopada 1923 r. w Częstochowie, zm. 22 maja 2000 r. w Warszawie) – polski pisarz science-fiction, popularyzator nauki. Był dziennikarzem, autorem wielu esejów, felietonów, artykułów i książek.

Biografia

W latach 1943–1946 pracował jako nauczyciel fizyki i matematyki. Był żołnierzem Armii Krajowej i uczestniczył w powstaniu warszawskim (oddział "Krybar").

Współpracował z takimi pismami jak Ilustrowany Kurier Polski i Tygodnik Demokratyczny. W latach 1982–1984 pełnił funkcję redaktora naczelnego dwumiesięcznika Astronautyka i Postępy astronautyki. W pracy dziennikarskiej poruszał tematy z zakresu psychologii, parapsychologii, socjologii, astronomii, cybernetyki i futurologii.

Nauka – autonomiczna część . Nauka jest budowana i rozwijana wyłącznie za pomocą tzw. metody naukowej lub metod naukowych nazywanych też paradygmatami nauki poprzez działalność badawczą prowadzącą do publikowania wyników naukowych dociekań. Proces publikowania i wielokrotne powtarzanie badań w celu weryfikacji ich wyników, prowadzi do powstania wiedzy naukowej dostępnej dla całej ludzkości. Zarówno ta wiedza jak i sposoby jej gromadzenia określane są razem jako nauka.

Przepowiednia to antologia polskich opowiadań fantastycznych zredagowana przez Stefana Otcetena, wydana w 1986 roku przez Wydawnictwa Alfa w ramach serii wydawniczej "Polska nowela fantastyczna" (ISBN 83-7001-122-5).

Boruń był aktywnym popularyzatorem astronomii (autor cyklu Kto, kiedy, dlaczego?), w tym także członkiem-założycielem Polskiego Towarzystwa Astronautycznego i Polskiego Towarzystwa Cybernetycznego. Od 1950 roku członek Towarzystwa Miłośników Astronomii.

Jako autor SF debiutował w 1953 roku napisaną wspólnie z Andrzejem Trepką powieścią Zagubiona przyszłość, drukowaną w odcinkach na łamach Ilustrowanego Kuriera Polskiego, a następnie wydaną w 1954 roku w nieco zmienionej wersji książkowej (pierwotną wersję wydrukowano dopiero w 1957). Następnie powstały kontynuacje tej powieści Proxima oraz Kosmiczni bracia, które razem z pierwszą częścią tworzą trylogię kosmiczną.

Cybernetyka (gr. kybernetes "sternik; zarządca" od kybernán "sterować; kontrolować") – nauka o systemach sterowania oraz związanym z tym przetwarzaniu i przekazywaniu informacji (komunikacja).

Diabeł (gr. διάβολος diábolos – oskarżyciel, oszczerca) – w judaizmie i chrześcijaństwie ogólna nazwa złych, upadłych aniołów; inne określenia: szatan, demon.

W zbiorze opowiadań Człowiek z mgły znajdziemy także cztery dialogi z cyklu Spór o fantastykę, który pod koniec lat 60. toczył się na antenie Polskiego Radia w programie Popołudnie z młodością. Są to krótkie rozprawy o fantastyce naukowej i jej roli społecznej ("Pod urokiem techniki", "Skrzydła Ikara", "Uczeń czarnoksiężnika", "Archipelag utopii").

Esej (fr. essai – „próba”) – forma literacka lub literacko-naukowa, prezentująca punkt widzenia autora. Esej może poruszać tematykę filozoficzną, społeczną lub artystyczną, być formą krytyki literackiej, manifestu politycznego lub też dotyczyć innych refleksji autora.

Andrzej Trepka (urodzony 16 marca 1923 w Warszawie, zm. 25 marca 2009 r. w Rychłocicach koło Wielunia) – polski pisarz science fiction, dziennikarz i popularyzator nauki. Współzałożyciel Polskiego Towarzystwa Astronautycznego (1955), członek Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii. Obok Stanisława Lema i Krzysztofa Borunia był jednym z pionierów powojennej fantastyki naukowej w Polsce. Od lat 80. mieszkał w Wiśle.

Utwory Borunia tłumaczone były na język rosyjski, czeski, węgierski, niemiecki, ukraiński i japoński. Dwie powieści, napisane w latach sześćdziesiątych XX wieku Próg nieśmiertelności i Ósmy krąg piekieł, najpierw ukazały się w przekładzie rosyjskim i ukraińskim. W Polsce wydano je dopiero w latach siedemdziesiątych.

Psychologia (od gr. ψυχή Psyche = dusza, i λόγος logos = słowo, myśl, rozumowanie) – nauka empiryczna, zajmująca się badaniem mechanizmów i praw rządzących zjawiskami psychicznymi oraz zachowaniami człowieka. Psychologia bada również wpływ zjawisk psychicznych na interakcje międzyludzkie oraz interakcję z otoczeniem. W zasadzie psychologia dotyczy ludzi, ale mówi się o psychologii zwierząt (czyli zoopsychologii), chociaż zachowaniem się zwierząt zajmuje się także dziedzina biologii – etologia.

Powstanie warszawskie () – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji "Burza", połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.

Był członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.

Boruń, odkąd skończył dwanaście lat, był ateistą, jednak pod koniec życia zaczął uważać się bardziej za agnostyka, uznając możliwość istnienia Boga. Jego przemyślenia na ten temat można znaleźć w dwóch ostatnich książkach: W świecie zjaw i mediów. Spór o duchy i Na krawędzi zaświatów. Sporu o duchy ciąg dalszy. Poruszył w nich wiele kontrowersyjnych tematów z zakresu religii i parapsychologii, włączając w to jasnowidzenie, cudowne samowyleczenia, objawienia uznawane przez Kościół, istnienie życia pozagrobowego, możliwość reinkarnacji, istnienie dobrych i złych duchów (anioły i diabły). Starał się wyjaśniać te zagadnienia w oparciu o współczesną naukę, jednak uznał, że niektóre zjawiska nie dają się w ten sposób do końca wytłumaczyć. Pozostawał otwarty na wszelkie możliwości, twierdząc jednak, że najprawdopodobniej w przyszłości nauka przyniesie rozwiązanie współczesnych zagadek.

Ilustrowany Kurier Polski – niewydawany już dziennik ogólnopolski, organ Stronnictwa Pracy (1945-1950), później Stronnictwa Demokratycznego (1950-1991), w latach 90. ukazujący się tylko w regionie kujawsko-pomorskim.

Ateizm – odrzucenie lub stanowisko, że . W najszerszym znaczeniu jest to brak wiary w istnienie bóstw. Słowo ateizm pochodzi od greckiego ἄθεος – ἀ- (a-, “nie”) + θεός (theos, “bóg”). Określenie to było przypisywane każdemu, kogo uznano za wierzącego w fałszywych bogów, żadnych bogów lub doktryny wchodzące w konflikt z ówczesnymi religiami.

Jego żoną była Maria Staszewska Boruń, z którą miał córkę Katarzynę.

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Krzysztofa Borunia

Twórczość

Fantastyka naukowa

Powieści

Zagubiona przyszłość, (współautor: Andrzej Trepka), Iskry 1954.

Proxima, (współautor: Andrzej Trepka), Iskry 1956.

Kosmiczni bracia, (współautor: Andrzej Trepka), Iskry 1959.

Próg nieśmiertelności, Iskry, Warszawa 1975.

Ósmy krąg piekieł, KAW, 1978.

Małe zielone ludziki I, KAW, Katowice 1985.

Małe zielone ludziki II, KAW, Katowice 1985.

Jasnowidzenia inżyniera Szarka, Iskry, Warszawa 1990.

Zbiory opowiadań

Antyświat i inne opowiadania fantastyczno-naukowe (1960)

Toccata, KAW, Warszawa 1980.

Człowiek z mgły, Alfa, 1986.

Opowiadania zamieszczone w antologiach

Spadkobiercy (1958) - opublikowane pierwotnie w Młodym Techniku, potem w Przepowiedni, t. 6 Polskiej noweli fantastycznej. Opowiadanie to jest pierwszą wersją Toccaty.

Inne

Księżyc zdobyty (1956)

Tajemnice parapsychologii (współautor: prof. S. Manczarski, wyd. I 1973, wyd. II rozszerzone o "życie po życiu" 1982)

Mały słownik cybernetyczny, pod red. M. Kempisty, WP, Warszawa 1973, ss. 533. (współautor)

Kto, kiedy, dlaczego? (wielotomowy cykl, astronautyka)

Ossowiecki - zagadki jasnowidzenia (współautor: córka Katarzyna Boruń-Jagodzińska 1990)

W świecie zjaw i mediów. Spór o duchy (1996)

Na krawędzi zaświatów. Sporu o duchy ciąg dalszy (1999)

Bibliografia

Andrzej Niewiadowski, Antoni Smuszkiewicz, Leksykon polskiej literatury fantastycznonaukowej, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1990.