Popiersie Krzysztofa Kieślowskiego w Alei Sław na Skwerze Harcerskim w Kielcach

Portret Krzysztofa Kieślowskiego w galerii osobowości kultury Warszawy XX w.

Gwiazda w łódzkiej Alei Gwiazd

Grób na warszawskich Powązkach

Krzysztof Kieślowski  (ur. 27 czerwca 1941 w Warszawie, zm. 13 marca 1996 tamże) – polski reżyser filmowy.

Biografia

Wczesne lata

Krzysztof Kieślowski urodził się 27 czerwca 1941 r. w Warszawie. Komentarz Kieślowskiego:

.

Dzieciństwo reżysera upłynęło pod znakiem licznych przeprowadzek. Zdarzało się, że w ciągu jednego roku uczęszczał do kilku szkół. Częste zmiany miejsca zamieszkania podyktowane były zmianami sanatoriów, w których ojciec Kieślowskiego leczył się z gruźlicy. Roman Kieślowski zmarł w 1957 r. po trwających 20 lat zmaganiach z chorobą. Komentarz Kieślowskiego:

.

Edukacja

W latach 1957-1962 Krzysztof Kieślowski uczęszczał do Państwowego Liceum Techniki Teatralnej. Działał m.in. jako garderobiany w Teatrze Współczesnym. Miał wówczas styczność z najwybitniejszymi polskimi aktorami, którzy w przyszłości stawali się członkami obsady jego filmów. Komentarz Kieślowskiego:

.

W okresie nauki w szkole średniej, przyszłego reżysera zafascynowała scena. Niemal każdego dnia uszczęszczał na przedstawienia w teatrach: Ateneum, Dramatycznym oraz Współczesnym. Czasy licealne stały się po latach dla Kieślowskiego inspiracją do stworzenia filmu Personel.

Miłość jaką Kieślowski darzył teatr, spowodowała iż zapragnął zostać reżyserem teatralnym. Jednak na ten kierunek przyjmowani byli wyłącznie absolwenci innych szkół, wobec czego zdecydował się zdawać na reżyserię filmową. W Łódzkiej Szkole Filmowej, na którą dostał się za trzecim podejściem, uczył się w latach 1964-1968. W okresie tym zrealizował szereg etiud fabularnych i dokumentalnych, jak chociażby: Tramwaj (1966) oraz Koncert życzeń (1967). Komentarz Kieślowskiego:

.

5 lutego 1970 Kieślowski uzyskał dyplom magistra sztuki za pracę teoretyczną, napisaną pod kierunkiem Jerzego Bossaka - Film dokumentalny a rzeczywistość, a także za dwa filmy dokumentalne: Zdjęcie (1968) oraz Z miasta Łodzi (1969), które zrealizował pod opieką Kazimierza Karabasza. Obraz Zdjęcie to również debiut telewizyjny Kieślowskiego. Z kolei Z miasta Łodzi to jego pierwszy film zrealizowany w Wytwórnii Filmów Dokumentalnych w Warszawie.

Kariera reżyserska

Po ukończeniu studiów zajął się filmem dokumentalnym. W 1971 Kieślowski został członkiem Stowarzyszenia Filmowców Polskich, w którym to w latach 1978-1981 piastował stanowisko wiceprezesa. Od 1974 dożywotnio należał do Zespołu Filmowego Tor. W tym zespole zrealizował swój debiutancki pełnometrażowy film fabularny Personel, który zdobył pierwszą nagrodę na Festiwalu Filmowym w Mannheim. W Torze również stworzył pełnometrażowy film kinowy - Blizna (1976) oraz uważany za jedno z najwybitniejszych dzieł nurtu tzw. kina moralnego niepokoju - Amator (1979).

W latach 70. rozpoczęłą się stała współpraca Kieślowskiego z Telewizją Polską. Realizował dla niej dokumenty oraz widowiska teatralne (m.in. Dwoje na huśtawce w 1977 oraz Kartotekę w 1978).

W 1982 za pośrednictwem Hanny Krall, Kieślowski nawiązał znajomość z prawnikiem Krzysztofem Piesiewiczem. Od tej pory ich obu łączyła przyjaźń oraz współpraca. Stworzyli wspólnie scenariusze do niemal wszystkich filmów Kieślowskiego, poza jednym - Siedem dni w tygodniu (1988). Pierwszym ich wspólnym dziełem był obraz Bez końca (1985), natomiast ostatnim - Trzy kolory. Czerwony (1994). Od Bez końca rozpoczęła się także współpraca oraz przyjaźń Kieślowskiego z kompozytorem Zbigniewem Preisnerem.

W 1988 nakręcił dla Telewizji Polskiej dziesięcioodcinkowy cykl filmów pt. Dekalog. Seria ta była wyświetlana przez wiele sieci telewizyjnych na świecie i zyskała bardzo pochlebne recenzje krytyków filmowych. Kinowa wersja Dekalogu V – Krótki film o zabijaniu otrzymała nagrodę Felixa w 1988 jako pierwszy europejski film fabularny uhonorowany tym wyróżnieniem.

W 1990 został honorowym członkiem Brytyjskiego Instytutu Filmowego za wybitny twórczy wkład do kultury ruchomego obrazu.

Po sukcesie Dekalogu nakręcił kilka filmów we Francji, mimo że nie znał języka francuskiego. Gdy ukończył pracę nad trylogią Trzy kolory, zapowiedział zakończenie kariery reżyserskiej.

W latach 1993-1996 wykładał reżyserię na swojej macierzystej uczelni.

W 1995 otrzymał nominację do Oscara za scenariusz i reżyserię Czerwonego. W tym samym roku został członkiem Akademii Filmowej w USA.

Wiosną 1995 r. wieloletni asystent Kieślowskiego - Krzysztof Wierzbicki, zrealizował film dokumentalny I'm so-so..., z udziałem ich obu. Dokument ten miał formę rozmowy z Kieślowskim i stanowił omówienie życiorysu reżysera oraz całokształtu jego dorobku reżyserskiego.

Śmierć i pogrzeb

Kieślowski zmarł w trakcie operacji, która była konsekwencją ataku serca. 19 marca 1996 został pochowany na warszawskich Powązkach.

Ogólna charakterystyka twórczości

Zajął się fabułą już jako uznany twórca dokumentalny, początkowo jego filmy fabularne były realizowane w sposób inspirowany technikami dokumentalnymi (Personel, Amator, Przypadek).

Z czasem jednak zaczął się oddalać od stylistycznego realizmu paradokumentalnego i stopniowo redukować szczegóły obyczajowe jako mogące rozpraszać widza przesłaniając filozoficzną i metafizyczną treść filmów. Przełomowy jest tu serial telewizyjny Dekalog i kinowe wersje dwóch jego odcinków czyli Krótki film o miłości i Krótki film o zabijaniu. Następne filmy zrealizował już na Zachodzie, we Francji i Szwajcarii. Jest to Podwójne życie Weroniki i trylogia Trzy kolory, zrealizowane przez niego przy zupełnej nieznajomości języka francuskiego. Kreacyjność kamery, konsekwencja plastyczna i niezwykła precyzja konstrukcji fabularnej to cechy, które najbardziej pokazują, jak bardzo oddalił się od technik dokumentalnych.

W swych filmach często wykorzystywał muzykę Zbigniewa Preisnera, scenariusze zaś, od 1984 roku, współtworzył wyłącznie z Krzysztofem Piesiewiczem. Zazwyczaj do swoich filmów zapraszał aktorów, z którymi współpracował przy wcześniejszych produkcjach: w sześciu jego filmach wystąpił Jerzy Stuhr, w czterech Aleksander Bardini, w trzech Marzena Trybała i Jerzy Trela, a ponad dwudziestu polskich aktorów pojawiło się w dwóch różnych fabularnych filmach Kieślowskiego. W dwóch jego filmach – w obu grając główną rolę – wystąpiła również francuska aktorka Irene Jacob. Natomiast Artura Barcisia, wykorzystał w epizodycznych rolach aż w dziewięciu odcinkach Dekalogu. W trzech różnych filmach zagrali u niego trzej znani polscy reżyserzy: Juliusz Machulski (Personel), Agnieszka Holland (Blizna) i Krzysztof Zanussi (Amator).

Twórczość Kieślowskiego została otoczona prawdziwym kultem w Iranie. Jak pisze Marek Kęskrawiec w książce Czwarty pożar Teheranu (str. 183), irańskie sklepy z filmami na honorowych miejscach trzymają zarówno Dekalog, jak Trzy kolory czy Podwójne życie Weroniki. Prawdopodobnie najważniejszą przyczyną jest realizm, połączony z metafizyką, obecny u Kieślowskiego i zarazem charakterystyczny dla twórczości współczesnych irańskich reżyserów, jak Abbas Kiarostami czy Majid Majidi.