Krzysztof Opaliński - Polski Serwis Naukowy

Sarkofag Krzysztofa Opalińskiego w Zamku w Sierakowie

Tył sarkofagu Krzysztofa Opalińskiego z wypisaną datą urodzenia i śmierci

Krzysztof Opaliński (ur. 21 stycznia 1611, zm. 6 grudnia 1655) – poeta, rzymski katolik, od 1637 wojewoda poznański, jeden z przywódców opozycji magnackiej przeciw Władysławowi IV i Janowi Kazimierzowi.

Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.

Bogusław Leszczyński herbu Wieniawa (ur. ok. 1612, zmarł 23 września 1659) – syn Rafała Leszczyńskiego, starosta generalny Wielkopolski od 1642, podskarbi wielki koronny od 1650, podkanclerzy koronny od 1658. Ojciec Rafała Leszczyńskiego, dziad króla polskiego Stanisława Leszczyńskiego.

W 1644 stał na czele polskiego poselstwa do Paryża. Był wysłannikiem króla, zastępował go podczas zawarcia małżeństwa per procura z Ludwiką Marią Gonzagą i przywiózł młodą królową do Polski. Podczas potopu szwedzkiego poddał Wielkopolskę Szwedom (1655).

Biografia

Syn Piotra Opalińskiego. Poślubił Teresę Czarnkowską 28 maja 1634 r. Miał dwóch synów: Piotra Adama Opalińskiego i Jana Karola Opalińskiego i 4 córki. Razem ze swoim bratem Łukaszem Opalińskim studiował w Akademii Lubrańskiego w Poznaniu (1620-1625). Następnie w latach 1626-1630 przebywał za granica (min. Leuven, Orlean, Padwa). Po powrocie do Polski objął stanowisko starosty śremskiego. Rozpoczął także aktywny udział na scenie politycznej. W 1637 r. przejął pozycję wojewody poznańskiego po zmarłym wuju Janie Opalińskim. W 1647 roku odkupił miasteczko Sieraków od swojego brata Łukasza i przeprowadził się tam. W 1650 otworzył pierwsze gimnazjum wspólnie z Janem Amosem Komeńskim. W kolejnych latach współzawodniczył z Bogusławem Leszczyńskim o starostwo nad Wielkopolską. Kiedy w 1648 r. W Polsce wybrano Jana Kazimierza jako króla, dołączył do opozycji przeciwko niemu. Zmarł w 1655 r. we Włoszakowicach w wieku 45 lat. Pochowany razem ze swoim ojcem w katakumbach kościoła w Sierakowie. W 1995 r. sarkofag przeniesiono do Zamku w Sierakowie.

Orlean (fr. Orléans) – miasto i gmina w środkowej Francji, położone nad Loarą. Stolica Regionu Centralnego i departamentu Loiret. Ważny ośrodek przemysłowy i usługowy. Według danych na rok 2008 gminę zamieszkiwało 116 515 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 4239 osób/km².

Akademia Lubrańskiego (łac. Collegium Lubranscianum) – kolegium działające w Poznaniu w latach 1519–1780, założone przez biskupa poznańskiego Jana Lubrańskiego.

Potop Szwedzki

Podczas potopu szwedzkiego Bogusław Leszczyński dostał rozkaz obrony terenów Wielkopolski. Jednak w lipcu 1655 r. Wyjechał on z Wielkopolski z powodu choroby i obowiązek obrony spadł na Krzyszfofa Opalińskiego. Dnia 24 lipca wraz z 14 tysięczną armią pospolitego ruszenia szlachty wielkopolskiej spotkał się z armią szwedzką pod Ujściem. Mimo bardzo dobrej pozycji strategicznej Andrzej Grudziński wydał rozkaz ewakuacji, dzięki czemu Szwedzi zajęli ich dogodne pozycje strategiczne. Panika, która pojawiła się w obozie polskim zmusiła Krzyszfofa Opalińskiego, Andrzeja Grudzińskiego oraz innych mniejszych magnatów wielkopolskich, do podpisania w dniu 25 lipca 1655 r. kapitulacji. Podpisany dokument przekazywał Karolowi Gustawowi pełną władzę nad województwami poznańskim i kaliskim oraz calością dóbr państwowych i kościelnych oraz miasta.

Władysław IV Waza (ur. 9 czerwca 1595 w Łobzowie, zm. 20 maja 1648 w Mereczu) – król Polski w latach 1632–1648 i tytularny król szwedzki 1632–1648, tytularny car rosyjski do 1634, syn Zygmunta III Wazy i jego pierwszej żony Anny Habsburżanki.

Poznań (, niem. Posen, jidysz פּױזן Pojzn, ros. - Познань) – jedno z najstarszych i największych polskich miast, położone nad rzekami Wartą i Cybiną, na Pojezierzu Wielkopolskim. Stolica Wielkopolski i województwa wielkopolskiego. W obrębie miasta znajduje się duży węzeł drogowy i kolejowy oraz międzynarodowy port lotniczy Ławica. Piąte pod względem liczby ludności miasto w Polsce i szóste pod względem powierzchni.

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
Krzysztof Opaliński

Bibliografia

Kate Wilson, The Politics of Toleration Among the Szlachta of Great Poland: Rafał Leszczyński (1579-1636) and Krzysztof Opaliński (1609-55), Slovo 14/2002
Michael J. Mikoś, Polish Baroque and Enlightenment Literature: An Anthology. Ed. Michael J. Mikoś. Columbus, Ohio/Bloomington, Indiana: Slavica Publishers. 1996. 104-108. ISBN 0-89357-266-7 (contains a short biography and "Satire III: On Burdens and Oppressions of Peasants in Poland." )

Linki zewnętrzne

Krzysztof Opaliński - Encyklopedia "Wiem"

Potop szwedzki – szwedzki najazd na Polskę w 1655 w czasie II wojny północnej (1655–1660). Formalnie zakończył go pokój w Oliwie zawarty w 1660. Wojna ta, prowadzona była nie tylko przez Szwecję, w czasie wojny zmieniały się zarówno sojusze, jak i siły obu stron. Była ona kontynuacją wcześniejszych wojen prowadzonych przez Rzeczpospolitą, miała także swoje korzenie w sporze o tron Szwecji zapoczątkowanym jeszcze przez króla Zygmunta III Wazę. Potop szwedzki pokazał słabość Rzeczypospolitej, gdyż szwedzkie sukcesy możliwe były m.in. dzięki współpracy samych Polaków, którymi kierowały różne motywy. Choć ostatecznie najeźdźcy zostali wyparci z kraju, to koszt zawartych układów był wysoki, a zniszczenia materialne i kulturowe są widoczne do dziś[potrzebne źródło].

Sieraków, także Sieraków Wielkopolski (niem. Zirke) - miasto leżące nad Wartą w woj. wielkopolskim, w powiecie międzychodzkim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Sieraków. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. poznańskiego. Położenie miasta na skraju Puszczy Noteckiej, na terenie Pojezierza Poznańskiego, pomiędzy dwoma jeziorami: Jaroszewskim i Lutomskim, to naturalne walory, które w połączeniu z rozbudowaną infrastrukturą wypoczynkową (nowoczesna kryta pływalnia, kręgielnia) i wybudowanymi, licznymi ośrodkami wypoczynkowymi nad jeziorem Jaroszewskim sprawiły, że Sieraków od dawna jest znaczącym ośrodkiem turystycznym. Większa część miasta położona jest na lewym brzegu Warty, na prawym znajduje się dzielnica Piaski.