Ksenobiotyk - Polski Serwis Naukowy

Ksenobiotyk (z gr. ksenos - obcy i bioticos) - związek chemiczny występujący w organizmie, który ani go nie produkuje ani też w normalnych warunkach nie przyjmuje z pożywieniem. Inaczej mówiąc, jest to substancja chemiczna niebędąca naturalnym składnikiem żywego organizmu. Inne nazwy to: substancja obca bądź egzogenna, materiał antropogenny (o ile powstaje w wyniku działalności człowieka).

Hydroliza - reakcja chemiczna polegająca na rozpadzie cząsteczek związku chemicznego na dwa lub więcej mniejszych fragmentów w reakcji z wodą lub parą wodną. W przypadku soli jonowych przez hydrolizę rozumie się zbiór wtórnych reakcji jonów powstałych w wyniku solwolizy tej soli, które niekiedy prowadzą do zmiany pH środowiska.

Eter etylowy - z formalnego punktu widzenia, jest to ogólna nazwa związków chemicznych z grupy eterów, w którym występuje jedna grupa etylowa. (C2H5-). W praktyce laboratoryjnej i przemysłowej, nazywa się w ten sposób, nie do końca poprawnie eter dietylowy.

Definicja ta obejmuje substancje obce dla organizmu docelowego. Określa się nią większość trucizn i leków. Ważną grupę ksenobiotyków stanowią związki chemiczne otrzymane przez człowieka, o strukturze chemicznej niewystępującej w przyrodzie, do których organizmy nie przystosowały się na drodze wcześniejszej ewolucji.

Język grecki albo greka — język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi.

Antybiotyki (z greki anti – przeciw, bios – życie) – naturalne, wtórne produkty metabolizmu drobnoustrojów, które działając wybiórczo w niskich stężeniach wpływają na struktury komórkowe lub procesy metaboliczne innych drobnoustrojów hamując ich wzrost i podziały. Antybiotyki są przedmiotem badań auksanografii, stosuje się je jako leki w leczeniu wszelkiego rodzaju zakażeń bakteryjnych. Bywają także używane profilaktycznie w zapobieganiu zakażeniom bakteryjnym w przypadku osłabienia odporności, np. neutropenii, a także w profilaktyce bakteryjnego zapalenia wsierdzia.

Przykłady:

leki (np. antybiotyki)

środki bardzo silnie działające (trucizny, np. dioksyna)

Większość ksenobiotyków ulega w organizmie ludzkim biotransformacji, z wyjątkiem związków silnie polarnych (np. kwas ftalowy) lub lotnych, takich jak eter etylowy.

Przemiany ksenobiotyków podzielić można ogólnie na dwie fazy:

Trucizna – substancja organiczna lub nieorganiczna, która po dostaniu się do organizmu powoduje niekorzystne zaburzenia w jego funkcjonowaniu, inne niekorzystne zmiany w organizmie lub śmierć. Może to być ciało stałe, ciecz lub gaz. Trucizny mogą działać gwałtownie lub gromadzić się w organizmie, powodując zatrucia przewlekłe.

Środek bardzo silnie działający - środek leczniczy o małym indeksie terapeutycznym. Leki należące do tej grupy nazywa się potocznie truciznami (dawniej venena). Substancje będące truciznami oznaczone są w Farmakopei Polskiej jako "wykaz A". Środki farmaceutyczne należące do tej grupy powinny być przechowywane w aptece w zamkniętej szafce. Substancje recepturowe, które należą do wykazu A posiadają specjalny kolor etykiet w celu uniknięcia ewentualnej pomyłki. Dla oznakowania stosuje się biały napis na czarnym tle, otoczony białą obwódką.

faza I - utlenianie, redukcja, hydroliza

faza II - reakcja sprzęgania

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.