Ksenonowa lampa łukowa - Polski Serwis Naukowy

Ksenonowa lampa łukowa stosowana w projektorach IMAX

Ksenonowa lampa łukowa – lampa, w której światło powstaje dzięki wyładowaniu elektrycznemu pomiędzy wolframowymi elektrodami umieszczonymi w szklanej bańce wypełnionej ksenonem. Charakteryzuje się białym światłem zbliżonym do światła słonecznego i wysokim wskaźnikiem oddawania barw. Ksenonowe lampy łukowe posiadają dużą moc, od 1 do 15 kW. Kolby ksenonowe wykorzystuje się w praktycznie każdym współczesnym kinowym projektorze filmowym.

Żarnik (włókno żarowe) – to cienki drut z wolframu (metal o wysokiej temperaturze topnienia) znajdujący się w bańce żarówki. Z chwilą dostarczenia energii elektrycznej żarnik rozgrzewa się i zaczyna świecić (żarzy się – stąd jego nazwa). Żarnik jest połączony ze stopką żarówki i gwintem przez grube druty. Do osiągnięcia żądanej mocy żarówki potrzebna jest odpowiednia długość żarnika, stąd jest on często zwinięty i ma kształt sprężyny (linii śrubowej).

Latarnia uliczna – oprawa oświetleniowa wraz z konstrukcją ją podtrzymującą (słupem, wysięgnikiem lub przewieszką), mająca za zadanie oświetlać ulice, chodniki i drogi (także alejki w parkach) w warunkach niedostatecznej widoczności – przede wszystkim nocą, ale także w czasie mgły, obfitych opadów atmosferycznych, silnego zachmurzenia itp. – w miejscach, gdzie przebywać może wiele osób lub pojazdów.

Budowa i zasada działania

Ksenonowa lampa łukowa, to bańka szklana z zatopionymi elektrodami wolframowymi, wypełniona ksenonem o ciśnieniu średnio ok. 8 atm (jednak zdarzają się lampy, w których gaz znajduje się pod ciśnieniem nawet 30 atm). W czasie pracy lampy ciśnienie wzrasta prawie czterokrotnie. Zapłon następuje poprzez podanie impulsu wysokiego napięcia (ok. 30 kV), który jonizuje gaz i powoduje powstanie łuku pomiędzy elektrodami. Napięcie pracy dla typowej lampy o mocy 1600 W to 25 V prądu stałego, natężenie prądu wynosi 64 A.

Lampa sodowa (pot. sodówka, Wysokoprężna Lampa Sodowa, WLS) – lampa wyładowcza, w której środowiskiem wyładowczym są pary sodu. Ze względu na ciśnienie par sodu w jarzniku, dzielone są na nisko- i wysokoprężne. Dają charakterystyczne, pomarańczowe światło. Pierwsze lampy sodowe skonstruowano w 1935 roku. Obecnie są powszechnie stosowane w oświetleniu zewnętrznym i uprawie roślin. Ze względu na wysoką skuteczność świetlną i bezpośrednio wynikającą z tego oszczędność energii, praktycznie zastąpiły stosowane wcześniej lampy rtęciowe.

CRI (ang. Colour Rendering Index) – współczynnik oddawania barw, charakteryzujący źródło światła. Wyrażony jest liczbą z przedziału od 0 (dla światła monochromatycznego) do 100 (dla światła białego). Określa, jak wiernie postrzegamy barwy oświetlonych przedmiotów. Im współczynnik ten jest wyższy, tym barwy są lepiej oddawane. Niskim współczynnikiem CRI charakteryzują się np. niskoprężne lampy sodowe, a wysokim światło słoneczne.

Lampy UCD

W ostatnich latach popularność zdobywają lampy ksenonowe typu UCD (ang. Ultra Constant Discharge). Ze względu barwę ich światła, która zbliżona jest do światła dziennego i energooszczędność zaczęto stosować je w lampach ulicznych, strumieniowych, punktowych i biurowych. Lampy ksenonowe UCD sterowane są przez elektroniczny sterownik zwany „balastem”, który zapewnia poprawę stabilności świecenia bez efektu migotania oraz zapewnia ich szybki (natychmiastowy) start. Lampy UCD nowych technologii już przy niewielkiej mocy (od 40 W) uzyskują wskaźnik Ra na poziomie powyżej 90 i sprawność 100–120 lm/W. Oznacza to, że są one bardzo wydajnym oświetleniem. Ich energooszczędność pozwala na zastosowanie żarników o mocy 60 W, co odpowiada mocy 20–150 W w przypadku np. lamp lamp sodowych lub metalohalogenkowych.

Projektor filmowy – aparat optyczny przeznaczony do rzutowania obrazów przenikających przez film na ekran projekcyjny, wyposażony (w odróżnieniu od rzutnika przezroczy), w mechanizm ciągłego szybkiego przesuwu rzutowanego filmu w ten sposób, że rzutowane na akranie obrazy zmieniają się na tyle szybko (na ogół nie mniej niż 16 obrazów na sekundę), że ludzkie oko odbiera je jako obraz ruchomy.

Lampa łukowa to typ lamp, w których źródłem światła jest łuk elektryczny, który polega na przepływie prądu między dwiema elektrodami rozdzielonymi gazem pod ciśnieniem atmosferycznym lub zbliżonym. Gazem w lampie jest powietrze, a w lampach z bańką szklaną neon, argon, ksenon, pary sodu lub rtęci. W wyniku przepływu prądu przez gaz, głównie w wyniku silnego rozgrzania gazu, powstaje światło.

Zobacz też

ksenonowa lampa błyskowa

samochodowa lampa ksenonowa

lampa łukowa