Księstwo Parmy i Piacenzy - Polski Serwis Naukowy

Flaga Księstwa Parmy w użyciu od 1545 do 29 grudnia 1731

Państwa w północnych Włoszech w 1796 roku - tuż przed najazdem Napoleona Bonaparte. U dołu mapy Księstwo Parmy (na mapie: Duchy of Parma).

Księstwo Parmy i Piacenzy w roku 1639

Guillaume Du Tillot

Maria Amalia Habsburg

Księstwo Parmy i Piacenzy – państwo historyczne w północnych Włoszech istniejące w latach 1545-1859.

Habsburgowie – dynastia niemiecka (von Habsburg). Założycielem dynastii był Guntram Bogaty (X wiek). Nazwa rodziny wywodzi się od pierwszej posiadłości rodu, zamku Habsburg (niem. Habichtsburg znaczy Jastrzębi Gród, Zamek Jastrzębia) położonego w kantonie Aargau w Szwajcarii. Przedstawiciele dynastii panowali m.in. w krajach niemieckich i włoskich, Świętym Cesarstwie Rzymskim, Czechach, Hiszpanii, Portugalii, Burgundii, na Węgrzech (a co za tym idzie także w Chorwacji) i w Siedmiogrodzie, w Niderlandach, na Śląsku oraz hiszpańskich i portugalskich koloniach w Azji i obu Amerykach. Dynastia w linii męskiej wygasła w 1740. Ostatnia z rodu Maria Teresa Habsburg wraz z mężem cesarzem Franciszkiem I Lotaryńskim założyła nową dynastię Habsbursko-Lotaryńską.

Klemens XIII (łac. Clemens XIII), właściwie Carlo Rezzonico, (ur. 7 marca 1693 w Wenecji – zm. 2 lutego 1769 w Rzymie), papież w okresie od 6 lipca 1758 do 2 lutego 1769.

XVI-XVII wiek

W roku 1545 papież Paweł III utworzył nowe księstwo Parmy i Piazenzy. Otrzymał je jego syn Piotr Ludwik Farnese.

XVIII wiek

Ostatni z rodu Antoni Farnese panował w latach 1727-1731. Jego córka Elżbieta (nie miał synów) poślubiła króla Hiszpanii Filipa V. Tak wiec władze przejęli Burbonowie, a ściślej syn Filipa i Elżbiety Karol III Hiszpański (panował: 1731-1735).

W wyniku wojny o polską sukcesję księstwo przejęli Habsburgowie (Karol VI Habsburg 1735-1740, Maria Teresa Habsburg 1740-1748). Pokój w Akwizgranie (1748) przywrócił te ziemie Burbonom. Czwarty syn króla Hiszpanii Filip (książę Parmy) rządził w latach 1748-1765. W państwie pracowało wielu "oświeconych" Francuzów w tym ministrowie: Guillaume Rouby de Cals i Guillaume Du Tillot, który uczynił z Parmy nowoczesne państwo. Tillota oddalił następca księcia Filipa w 1771 roku. Tillot podporządkował państwu dobra martwej ręki, skonfiskował wiele dóbr nabożnych fundacji pieniężnych polepszając uposażenie proboszczów, zakazał apelacji do trybunałów kościelnych poza granicami Księstwa i zniósł inkwizycję papieska w Parmie.

Étienne Bonnot de Condillac (ur. 30 września 1715 r. w Grenoble, zm. 3 sierpnia 1780 r. w Beaugency) – filozof i duchowny francuski epoki oświecenia, młodszy brat Gabriela Mably.

Cesarzowa Francuzów Maria Luiza (fr. Marie-Louise Léopoldine Françoise Thérèse Joséphine Lucie, Impératrice des Français (później: Duchesse de Parme, Plaisance et Guastalla), ur. 12 grudnia 1791, Wiedeń, zm. Parma 18 grudnia 1847, była drugą żoną Napoleona I i matką Napoleona II.

Książę Filip, zięć króla Francji Ludwika XV, popadł od razu w ostry konflikt z Kościołem i papieżem Benedyktem XIV. Państwo konkurowało z duchownymi ekonomicznie i na płaszczyźnie edukacji. Parma i Piacenza były bowiem papieskimi lennami, a przejście ich w ręce Burbonów w 1748 roku odbyło się bez pytania go o zgodę. Napięcie zwiększyło się, gdy Guillaume Du Tillot wygnał z państwa jezuitów (1767). Papież wypowiedział wówczas wojnę Księstwu, ogłaszając, że władza Burbonów w tym państwie jest bezprawna i obkładając następcę Filipa, Ferdynanda I Parmeńskiego, ekskomuniką.

Królestwo Neapolu – nieformalna nazwa państwa istniejącego w latach 1282-1816 na obszarze dzisiejszych południowych Włoch; oficjalnie jego władcy posługiwali się tytułem królów Sycylii. Przed 1282 r. była to kontynentalna część Królestwa Sycylii; jednak w wyniku powstania ludności wyspy Sycylii władza króla Karola Andegaweńskiego została ograniczona do kontynentalnej części królestwa, podczas gdy wyspa Sycylia przeszła pod panowanie króla Aragonii Piotra III.

Leon Guillaume Du Tillot (ur. 22 III 1711 w Bayonne, zm. w 1774 w Paryżu) był włoskim politykiem francuskiego pochodzenia, pierwszym ministrem Księstwa Parmy i Piacenzy od roku 1759. Zamienił Parmę w państwo nowoczesne.

Państwa Burbonów, a więc Francja, Hiszpania, Królestwo Neapolu i Sycylii, Księstwo Parmy i Piacenzy łączył zawiązany w 1761 roku pakt familijny. Francuzi zajęli więc papieskie posiadłości Awinion i hrabstwo Venaissin, a Neapolitańczycy Benewent i Pontecorvo. Burbonowie żądali od papieża zniesienia zakonu jezuitów. Klemens XIII trwał w bezsilnym oporze, a w końcu zmarł w lutym 1769 roku.

Maria Teresa Habsburg (ur. 13 maja 1717 w Wiedniu, zm. 29 listopada 1780 tamże) – córka cesarza Karola VI Habsburga i księżniczki Elżbiety von Braunschweig-Wolfenbüttel, córki Ludwika Rudolfa, księcia brunszwickiego na Lüneburgu, królowa Czech i Węgier, niekoronowana cesarzowa rzymsko-niemiecka od 1745.

Benewent (wł. Benevento) to miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, w prowincji Benevento. Według danych na I 2009 gminę zamieszkiwało 62 219 osób przy 478,6 os./km².

Książę Ferdynand I, którego Tillot otoczył filozofami (m.in. Étienne de Condillac), ożenił się w 1769 roku, jego wybranka Maria Amalia Habsburg (1746-1804) skupiła wokół siebie grupę konserwatystów, która doprowadziła w 1771 roku do wygnania Du Tillota. W roku 1773 Parma zawarła ugodę z Papiestwem, a działalność reformatorska została wstrzymana.

Ludwik XV, zw. Ukochanym (ur. 15 lutego 1710 w Wersalu, zm. 10 maja 1774 w Wersalu) – król Francji i Nawarry od 1715, gdy zmarł jego pradziadek Ludwik XIV, z dynastii Burbonów.

Karol III (ur. 20 stycznia 1716 w Madrycie, zm. 14 grudnia 1788 w Madrycie) – książę Parmy, Piacenzy i Guastalii w latach 1731-1735, król Neapolu (jako Karol VII) i Sycylii (jako Karol IV) w latach 1735-1759, król Hiszpanii w latach 1759-1788 z dynastii Burbonów.

XIX

W 1814 roku władzę w Księstwie przejęła Maria Ludwika Austriaczka.

W roku 1859 Księstwo zostało przyłączone do jednoczących się Włoch. Ostatnim jej władcą (w latach 1854-1859) był Robert Parmeński.

Zobacz też

Władcy Parmy

Źródła

Emanuel Rostworowski, Historia powszechna - wiek XVIII,Warszawa 1984 PWN, s. 713, 730, 775.

Józef Andrzej Gierowski, Historia Włoch, Ossolineum, Wrocław 2003 ISBN 83-04-04674-1.