Księstwo Sabaudii-Piemontu - Polski Serwis Naukowy

Flaga Księstwa Sabaudii

Wiktor Amadeusz II

Księstwo Sabaudii-Piemontu w czasie wojny o sukcesje hiszpańską

Księstwo Sabaudii-Piemontu XVI-XVIII w.

pałac książąt sabaudzkich w Chambéry

Księstwo Sabaudii-Piemontu (Principato di Savoia) – samodzielne księstwo istniejące od roku 1416 do Zjednoczenia Włoch w XIX wieku. Państwem rządziła tzw. Dynastia sabaudzka (principi di Savoia). Na terytorium państwa od 1416 roku składały się prowincja Sabaudia (stolica - Nicea, dziś część Francji) i włoska prowincja Piemont ze stolicą w Turynie. Od 1743 do 1860 roku Księstwo stanowiło część składową Królestwa Sardynii.

Zygmunt Luksemburski (Luksemburczyk), (ur. 14 lub 15 lutego 1368 w Norymberdze, zm. 9 grudnia 1437 w Znojmie) – elektor (margrabia) brandenburski od 1378, król węgierski od 1387, niemiecki od 1411, książę Luksemburga od 1419, król włoski od 1431, cesarz rzymsko-niemiecki od 1433, król czeski od 1419 (objął władzę w 1436).

Dynastia sabaudzka (wł. Casa di Savoia) – dynastia panująca w Sabaudii i Piemoncie (1000-1732) (Księstwo Sabaudii-Piemontu niezależne od roku 1416), na Sycylii (1713-1720), w Królestwie Sardynii (1720-1861), w zjednoczonym Królestwie Włoskim (1861-1946), w Hiszpanii (1871-1873) oraz w Chorwacji (1941-1943).

XV-XVII wiek

W 1416 roku król rzymski Zygmunt Luksemburski uczynił władców sabaudzkich suwerennymi władcami. Pierwszym suwerennym księciem był Amadeusz VIII. Od końca XVI wieku, księstwo prowadziło coraz śmielej swą politykę zagraniczną. W XVII wieku sąsiadująca z nim Republika Genui dwukrotnie uniknęła podboju bądź dominacji ze strony Turynu.

Amadeusz VIII (ur. 4 września 1383, zm. 7 stycznia 1451) – hrabia Sabaudii 1391–1416 i Genewy 1401–1434, od 1416 książę Sabaudii, od 1418 książę Piemontu; abdykował w 1434; 1439–1449 antypapież Feliks V.

Ludwik XIV Wielki, Król Słońce (ur. 5 września 1638 w Saint-Germain-en-Laye, zm. 1 września 1715 w Wersalu) – król Francji i Nawarry 1643–1715, syn Ludwika XIII, z dynastii Burbonów.

XVIII wiek

Gdy rozpoczęła się wojna o sukcesję hiszpańską (1700-1714), Księstwo Sabaudii-Piemontu początkowo poparło Francuzów, lecz w 1703 zdradziło Francję. Ludwik XIV wydał więc rozkaz ataku na Księstwo i opanował je. W latach 1704-1705 państwo sabaudzko-piemonckie znalazło się pod okupacją francuską.

Królestwo Sardynii – państwo historyczne istniejące już od średniowiecza, od 1720 pod rządami dynastii sabaudzkiej, w 1743 połączone z Księstwem Sabaudii-Piemontu.

Liguria to region administracyjny w zachodnich Włoszech, o powierzchni 5416 km², 1,7 miliona mieszkańców i ze stolicą w Genui (727000 mieszkańców). Gęstość zaludnienia 325 osób na km².

W latach 1713-1720 Księstwo Sabaudii-Piemontu stanowiło jedno państwo z Królestwem Sycylii, połączone osobą władcy (Wiktor Amadeusz II). W roku 1720 Wiktor Amadeusz II odstąpił Austrii Sycylię w zamian za Sardynię. Po wymianie Sycylii na Sardynię, władcy z dynastii sabaudzkiej przyjęli tytuł królów Sardynii.

Wiktor Amadeusz II (ur. 14 maja 1666, zm. 31 października 1732) - władca z dynastii sabaudzkiej. Książę Sabaudii (1675-1720, 1730-1732), król Sycylii (1713-1720), pierwszy król Sardynii (1720-1730).

Republika Genui (po włosku: Repubblica di Genova) – dawne niepodległe państwo leżące w Ligurii, na wybrzeżu północno-zachodnich Włoch. Istniała od XI wieku do 1797 roku.

Wiktor Amadeusz przeprowadził reformy wewnętrzne (m.in. w 1717 utworzył radę państwa, w latach 1723-1729 zmienił przepisy prawne). Abdykował w 1730. Rządy wówczas przejął Karol Emanuel III.

W 1743 Królestwo Sardynii zostało połączone z Piemontem w państwo o tej samej nazwie: Królestwo Sardynii.

Osobny artykuł: Królestwo Sardynii.

XIX wiek

Na początku XIX wieku Królestwo Sardynii obejmowało Księstwo Sabaudii-Piemontu, Ligurię i Sardynię stanowiąc jedno z najsilniejszych i najzamożniejszych państw na Półwyspie Apenińskim, w latach 60. XIX wieku rozpoczęło proces zjednoczenia Włoch (Risorgimento). Sama Sabaudia na mocy porozumienia z Plombières (1858 r.), popartego referendum wśród miejscowej ludności, została w 1860 r. włączona do Francji.

Józef Andrzej Gierowski (ur. 19 marca 1922 w Częstochowie, zm. 17 lutego 2006 w Krakowie) – polski historyk, profesor, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, poseł na Sejm PRL IX kadencji.

Królestwo Sycylii - państwo założone w 1130 przez Rogera II. Obejmowało ono obszary całej wyspy Sycylii i południowej części Półwyspu Apenińskiego z Neapolem.

Źródła

Emanuel Rostworowski, Historia powszechna - wiek XVIII,Warszawa 1984 PWN.

Geoffrey Symcox, Victor Amadeus II. , Absolutism in the Savoyard State 1675-1730, London : Thames & Hudson 1983.

Józef Andrzej Gierowski, Historia Włoch, Ossolineum, Wrocław 2003 ISBN 83-04-04674-1.

Literatura

Alessandro Barbero, Il Ducato di Savoia, Amministrazione e corte di uno Stato franco-italiano, Roma-Bari 2002, ISBN 88-420-6708-3

Enrico Ricchiardi. Stemmi e Bandiere del Piemonte. Torino, Paravia, 1996.

Giuseppe Colli. Storia di Torino. 2002, Torino, editrice il Punto.

Luigi Cibrario. Storia di Torino. 1846, Torino.

Guido Amoretti. Il ducato di Savoia dal 1559 al 1713. Torino, Daniela Piazza Editore, 1984.

Zobacz też

dynastia sabaudzka