Księstwo opolsko-raciborskie - Polski Serwis Naukowy

Księstwo opolsko-raciborskie (czes. Opolské a Ratibořské knížectví, niem. Herzogtum Oppeln und Ratibor) – księstwo śląskie istniejące w latach 1202-1281/82.

I księstwo opolsko-raciborskie

Księstwo powstało w 1202 r. w następstwie wojny pomiędzy księciem wrocławskim Henrykiem Brodatym a księciem raciborskim Mieszkiem Plątonogim o sukcesję tronu opolskiego po Bolesławie Wysokim. W wyniku działań zbrojnych Mieszko Plątonogi przyłączył ziemie księstwa opolskiego do księstwa raciborskiego i przeniósł stolicę do Opola – w ten sposób powstało księstwo opolsko-raciborskie, które swoim zasięgiem obejmowało oprócz Opola i Raciborza również Bytom, Koźle, Lubliniec, Cieszyn i Oświęcim.

Jerzy Fryderyk Hohenzollern (niem. Georg Friedrich) (ur. 1539, zm. 1603), margrabia Ansbach i Bayreuth, książę karniowski, książę opolsko-raciborski potem żagański, pan Bytomia, Tarnowskich Gór i Bogumina, od 1578 opiekun księcia Prus.

Habsburgowie – dynastia niemiecka (von Habsburg). Założycielem dynastii był Guntram Bogaty (X wiek). Nazwa rodziny wywodzi się od pierwszej posiadłości rodu, zamku Habsburg (niem. Habichtsburg znaczy Jastrzębi Gród, Zamek Jastrzębia) położonego w kantonie Aargau w Szwajcarii. Przedstawiciele dynastii panowali m.in. w krajach niemieckich i włoskich, Świętym Cesarstwie Rzymskim, Czechach, Hiszpanii, Portugalii, Burgundii, na Węgrzech (a co za tym idzie także w Chorwacji) i w Siedmiogrodzie, w Niderlandach, na Śląsku oraz hiszpańskich i portugalskich koloniach w Azji i obu Amerykach. Dynastia w linii męskiej wygasła w 1740. Ostatnia z rodu Maria Teresa Habsburg wraz z mężem cesarzem Franciszkiem I Lotaryńskim założyła nową dynastię Habsbursko-Lotaryńską.

W latach 1230-1239 po śmierci syna Mieszka Kazimierza księstwem władali Henrykowie śląscy, tj. Henryk Brodaty (do 1238) oraz Henryk II Pobożny, sprawując regencję w imieniu małoletniego Mieszka II Otyłego. Mieszko Otyły uzyskał realną władzę nad księstwem w 1239 r. W 1281 lub 1282, po śmierci syna Mieszka Władysława jednolite księstwo opolsko-raciborskie uległo podziałowi na cztery dzielnice: opolską, bytomską, raciborską i cieszyńską. Podział ten doszedł do skutku dwoma etapami najpierw utworzono księstwo opolskie i raciborskie, by odpowiednio z podziałów w 1284 r. i 1290 r. wydzielić z nich jeszcze księstwa bytomskie i cieszyńskie.

Władysław opolski (ur. ok. 1225- zm. 27 sierpnia lub 13 września 1281/82), książę kaliski 1234-1244, książę rudzki 1234-1249, książę opolsko-raciborski 1246-1280/81. (Do 1241 roku pod zwierzchnictwem książąt śląskich)

Henryk I Brodaty (Jędrzych I Brodaty) (ur. pomiędzy 1165/1170 [1], zm. 19 marca 1238 [2] w Krośnie Odrzańskim) – książę wrocławski w latach 1201-1238, opolski 1201-1202, kaliski 1206-1207 i od 1234, władca ziemi lubuskiej do 1206, 1210-1218 i od 1230, od 1232 książę krakowski, od 1234 w południowej Wielkopolsce po rzekę Wartę, od 1230 opieka nad Opolem, od 1232 opieka nad Sandomierzem, od 1234 pełnia władzy nad Opolszczyzną (przekazanie Kazimierzowicom w zamian ziemi kaliskiej pod swoim zwierzchnictwem), ze śląskiej linii dynastii Piastów, założyciel tzw. monarchii Henryków Śląskich.

Poczet władców

1163-1211 – Mieszko I Plątonogi

1211-1229/30 – Kazimierz I

1229/30-1246 – Mieszko II Otyły (do 1239 regencja Henryka Brodatego oraz Henryka Pobożnego)

1234-1280/81 – Władysław (do 1241 regencja Henryka II Pobożnego),

1280/81-1284 – jako bracia niedzieleni: Kazimierz bytomski, Bolko I opolski, Przemysław raciborski i Mieszko cieszyński

II księstwo opolsko-raciborskie

Powstało w 1521 r. w wyniku działań ostatniego Piasta śląskiego Jana II Dobrego. Od tego momentu księstwo opolskie połączone z raciborskim dzieliło wspólnie koleje losu jako księstwa opolsko-raciborskiego tzn. najpierw w 1532 r. po bezpotomnej śmierci Jana II Dobrego dostało się pod panowanie Hohenzollernów, jako lenników czeskich. W 1552 r. Ferdynand I odebrał księstwo Jerzemu Fryderykowi. W latach 1552-1645 i od 1646 znajdowało się pod bezpośrednim panowaniem Habsburgów, by w latach 1646-1666 stać się zastawem polskich Wazów. Od 1742 r. obszar księstwa został inkorporowany do Prus.