Kuala Lumpur - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 3°09′14″N 101°41′32″E / 3.15389, 101.69222

Plac Dataram Merdeka

Widok na centralną część Kuala Lumpur z powietrznego mostu między wieżami Petronas Towers

Kuala Lumpur (mal. błotniste ujście) – stolica Malezji i jej największe miasto, położone w środkowej części Półwyspu Malajskiego. Kuala Lumpur tworzy specjalny, wydzielony dystrykt Kuala Lumpur. Jest to enklawa na terenie stanu Selangor.

Malezja (malajski Malaysia) – państwo w Azji Południowo-Wschodniej, na Półwyspie Malajskim i wyspie Borneo; obszar 329 847 km², ludność 27 730 000 (5 września 2008), stolica Kuala Lumpur (ok. 1 500 000 mieszkańców), siedziba rządu w Putrajaya.
Port lotniczy Kuala Lumpur – międzynarodowy lotnisko położony 44 km na południe od Kuala Lumpur, w Malezji. W 2006 obsłużył 24 142 134 pasażerów.

Kuala Lumpur jest siedzibą parlamentu Malezji. Miasto było niegdyś siedzibą władzy wykonawczej i sądowniczej oddziałów rządu federalnego, ale przeniosły się one do Putrajaya od 1999 r. Niektóre sekcje sądownictwa pozostały w stolicy. Oficjalna rezydencja króla Malezji, Istana Negara, znajduje się również w Kuala Lumpur. Oceniane jest jako Metropolia globalna alfa. Kuala Lumpur jest kulturalnym, finansowym i gospodarczym centrum Malezji ze względu na swoją pozycję finansową, jak również jako główne miasto.

Abdullah, Abdallah, Abd Allah (عبد الله) to popularne wśród muzułmanów imię pochodzenia arabskiego oznaczające sługa Allaha. Jest ono często przybierane przez osoby nowo nawrócone na islam.
Iran (pers. ايران – Īrān), (w języku polskim dawniej używano także formy Persja) pełna nazwa: Islamska Republika Iranu (pers. جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslâmi-je Iran) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Morzem Kaspijskim, Zatoką Perską i Zatoką Omańską.

Kuala Lumpur jest zdefiniowana w granicach Federalnego Terytorium Kuala Lumpur i jest jednym z trzech terytoriów federalnych Malezji. Jest to enklawa w stanie Selangor, na centralnym zachodnim wybrzeżu Półwyspu Malajskiego. Mieszkańcy miasta są potocznie nazywani KLites.

Od 1990 roku miasto gościło wiele międzynarodowych imprez sportowych, politycznych i kulturalnych, w tym Igrzyska Wspólnoty Narodów 1998 i zawody Formuły 1. Ponadto, Kuala Lumpur jest siedzibą najwyższych bliźniaczych budynków na świecie, Petronas Towers, które stały się charakterystycznym symbolem rozwoju przyszłej Malezji.

Petronas Twin Towers – bliźniacze wieże w Kuala Lumpur, stolicy Malezji. Wysokość 452 m. Są to jedne z najwyższych budowli (wież) świata. Wieżowce z Malezji zachowały tytuł najwyższych bliźniaczych wież świata i budowli zbudowanych przed końcem XX wieku. Wieże Petronas Towers były najwyższymi budynkami świata (nie licząc iglicy) od roku 1998 do 2004. Dwa drapacze chmur są połączone mostem o długości 58 m na poziomie 41. i 42. piętra.
Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj ibni Almarhum Sultan Abdul Hamid Halim Shah (ur. 8 lutego 1903 w Alor Setar, zm. 6 grudnia 1990, Kuala Lumpur) - malajski polityk i prawnik, premier w latach 1957-1970; syn Abdula I.

Historia

Okres kolonialny

Gdy w roku 1857 radża Abdullah z rodziny władców królestwa Selangor otworzył dolinę Klang do zamieszkania, u zbiegu rzek Gombak i Kelang osiedliło się 87 chińskich pracowników pobliskich kopalni cyny. Mimo iż 69 z nich zmarło z powodu chorób i trudnych warunków, osada przetrwała. Wkrótce pojawili się handlarze, którzy wymieniali żywność i ubrania za cynę. Założono pierwsze sklepy i prowadzono cotygodniowe targi.

Grand Prix Malezji zostało włączone do kalendarza Formuły 1 w sezonie 1999. Wyścig odbywa się na nowoczesnym torze Sepang International Circuit w Sepang w Malezji, niedaleko Kuala Lumpur.
Menara Kuala Lumpur - wieża telewizyjna w Malezji, w Kuala Lumpur. Ma wysokość 421 m i 15 pięter. Jest 10. budynkiem co do wysokości na świecie, jego budowę ukończono w 1996.

Wraz z rozwojem osady Brytyjczycy ustanowili stróżów, mających pilnować porządku. Pierwszym kapitanem był Hiu Siew. Osada szybko przerodziła się w główny ośrodek miejski Selangoru i jedno z ważniejszych miejsc wydobycia cyny w Malezji. Kolejny kapitan, Yap, zachęcał do osiedlania się na pobliskich terenach farmerów, aby zapewnić miastu stałe źródło żywności. W 1881 roku pożar poważnie zniszczył miasto. Podczas odbudowy używano głównie cegieł, aby uniknąć podobnego wypadku w przyszłości. Kapitan Yap założył także pierwsze w Malezji szkoły publiczne i schroniska dla bezdomnych. Niedługo po tym zezwolono na budowę pierwszych kasyn i barów, w których sprzedawano alkohol. W 1882 roku sir Frank Swettenham uczynił Kuala Lumpur siedzibą brytyjskich władz w Malezji.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).
Istana Negara (język malajski: Pałac Narodowy) - oficjalna rezydencja króla Malezji w Kuala Lumpur. Usytuowana jest na zboczu Bukit Petaling nad rzeką Klang.

Podczas II wojny światowej od 11 stycznia 1942 roku przez 44 miesiące okupowane przez Japończyków.

Czasy niezależności Malezji

Gdy w 1957 roku Federacja Malajów ogłosiła niepodległość, miasto utrzymało status stolicy. Podobnie było w roku 1963, kiedy Federacja Malajów zmieniła nazwę na Federację Malezji. Na stadionie Mardeka (zwanym także Stadionem Niepodległości) pierwszy malezyjski premier, Tunku Abdul Rahman, ogłaszał przed tłumem niepodległość Malezji.

Cieśnina Malakka (ang. - Strait of Malacca) - cieśnina, łącząca Morze Andamańskie z Morzem Południowochińskim, oddziela Półwysep Malajski od Sumatry.
Putrajaya – nowe centrum administracyjne Malezji, położone na obszarze tzw. Superkorytarza Multimedialnego (Multimedia Super Corridor lub MSC). Jest ono trzecim, obok Kuala Lumpur i Labuan, terytorium federalnym Malezji. Obecnie miasto liczy około 45 tys. mieszkańców (2004).

W 1974 roku miasto zostało wydzielone ze stanu Selangor i utworzyło odrębny dystrykt Kuala Lumpur.

Współczesność

Obecnie Kuala Lumpur to jedno z najszybciej rozwijających się miast Azji Południowo-Wschodniej, z przyrostem gospodarczym powyżej 10% w skali rocznej. Nad centralną dzielnicą miasta wznoszą się wysokie i nowoczesne wieżowce. Miasto boryka się jednak z poważnymi problemami komunikacyjnymi i mimo wybudowania kilku obwodnic ruch kołowy paraliżowany jest przez korki. System transportu publicznego również nie jest rozwinięty należycie do potrzeb miasta.

Subang Jaya – miasto w Malezji; w stanie Selangor; w aglomeracji Kuala Lumpur; 1174 tys. mieszkańców (2008). Drugie co do wielkości miasto kraju. Funkcje mieszkaniowe, przemysł elektroniczny; ośrodek wypoczynkowy; międzynarodowy port lotniczy stolicy.
Sumatra – indonezyjska wyspa położona w Azji Południowo-Wschodniej, w archipelagu Wielkich Wysp Sundajskich. Na północnym wschodzie Cieśnina Malakka oddziela Sumatrę od Półwyspu Malajskiego; na południowym wschodzie Cieśnina Sundajska oddziela ją od Jawy.

Miasto rozbudowywane jest bez ładu architektonicznego. Obok centralnej dzielnicy miasta z autostradami i wieżowcami, znajdują się dzielnice zamieszkane przez Chińczyków z tradycyjnymi domami i wąskimi uliczkami.

Najbardziej znaną ulicą miasta jest Dataran Merdeka, przy której znajduje się gmach Sądu Najwyższego i odbywają się coroczne uroczystości z okazji dnia niepodległości Malezji, transmitowane przez telewizję na cały kraj. W 2003 roku święto niepodległości obchodzono również na ulicy Putrajaya.

Architektów zachęca się do łączenia tradycyjnych stylów azjatyckich i nowoczesności. W taki sposób powstały będące dumą Kuala Lumpur wieżowce: Dayabumi Building (pierwszy drapacz chmur w Malezji), Tabung Haji Building, Menara Telecom (powstały dzięki pracy lokalnego architekta Hijjasa Kasturi) i znane na całym świecie bliźniacze wieżowce Petronas Towers.

Turcja (tur. Türkiye, Republika Turcji – Türkiye Cumhuriyeti) – państwo położone w Azji na półwyspie Azja Mniejsza, a częściowo również w Europie ze stolicą w Ankarze. Część europejska – Tracja stanowi 3% powierzchni i oddzielona jest od części azjatyckiej morzem Marmara oraz cieśninami Bosfor i Dardanele. Turcja jest krajem czterech mórz, gdyż od północy otacza ją Morze Czarne, od zachodu Morze Egejskie i morze Marmara, a od południa Morze Śródziemne – nazywane w języku tureckim Morzem Białym.
Shah Alam, dawniej Batu Tiga – miasto w Malezji, w środkowej części Półwyspu Malajskiego; stolica stanu Selangor. Według danych szacunkowych na rok 2007 liczy 563 468 mieszkańców. Ośrodek przemysłowy. Przemysł spożywczy, samochodowy (montownie), elektrotechniczny, chemiczny, włókienniczy; politechnika; tor wyścigów samochodowych; meczet.

Geografia

Geografia Kuala Lumpur charakteryzuje dużą doliną znaną jako Dolina Klang. Dolina jest otoczona górami Titiwangsa na wschodzie, kilka łańcuchów drobnych na północy i na południu i Cieśniną Malakka na zachodzie. Kuala Lumpur jest malajskim terminem, który można przetłumaczyć jako "błotnisty zbieg", gdyż znajduje się u zbiegu rzek Klang i Gombak.

Igrzyska Wspólnoty Narodów 1998 po raz pierwszy w historii odbyły się w Azji – w stolicy Malezji, Kuala Lumpur. Ceremonia otwarcia igrzysk odbyła się 11 września 1998 roku, a zamknięcia 21 września 1998. Oficjalnego otwarcia dokonał król Malezji, Tuanku Jaafar. W olimpiadzie wzięło udział 3638 sportowców z rekordowej ilości, 70 narodowych reprezentacji. Zadebiutowały cztery drużyny:
Formuła 1 (inaczej Mistrzostwa Świata Formuły 1, błędnie nazywana formułą pierwszą, oficjalny skrót F1) – przeprowadzany regularnie (corocznie) od roku 1950 cykl najbardziej prestiżowych międzynarodowych wyścigów samochodowych na świecie, znany również jako wyścigi Grand Prix, a jednocześnie klasa biorących w nich udział jednomiejscowych samochodów wyścigowych o otwartym nadwoziu. Dyscyplina sportu zapoczątkowana w Europie, obecnie o zasięgu globalnym, organizowana w Europie, Ameryce Południowej,Ameryce Północnej, Afryce, Azji i Australii. Podczas danego sezonu odbywa się w sumie kilkanaście wyścigów (tzw. eliminacji), czyli poszczególnych grand prix, na wydzielonych torach ulicznych lub na specjalnie stworzonych do tego celu torach zamkniętych.

Położony w centrum stanu Selangor, Kuala Lumpur był wcześniej pod władzą rządu Selangor. W roku 1974, Kuala Lumpur był oddzielony od Selangor, tworząc pierwsze Federalne Terytorium regulowane bezpośrednio przez malezyjski rząd federalny. Jego położenie na zachodnim wybrzeżu Półwyspu Malajskiego, który ma szersze równiny niż na wschodnim wybrzeżu, przyczynił się do jej szybszego rozwoju w stosunku do innych miast w Malezji.

Język malajski – język należący do rodziny języków austronezyjskich. W 1986 roku miał około 18 mln użytkowników. Jest językiem rodzimym Malajów zamieszkujących Półwysep Malajski i pewne regiony Sumatry. Jest językiem urzędowym Malezji i Brunei, jednym z czterech języków urzędowych Singapuru oraz językiem roboczym Filipin i Timoru Wschodniego. Forma malajskiego zaadaptowana przez Malezję nazywa się bahasa malaysia. W Singapurze i Brunei znany jest pod nazwą bahasa melayu. Język malajski został ponadto zaadaptowany do roli języka urzędowego przez Indonezję w momencie uzyskania niepodległości i otrzymał nazwę bahasa indonesia.
Półwysep Malajski (Malakka) - południowa część Półwyspu Indochińskiego, między Morzem Andamańskim a Morzem Południowochińskim. Od Sumatry oddzielony Cieśniną Malakka. Długość wynosi ok. 1450 km. Powierzchnia: ok. 190 tys. km².

Miasto zajmuje powierzchnię 243 km2, o średniej wysokości 22 m.

Klimat i pogoda

Chronione przez góry Titiwangsa na wschodzie i indonezyjską wyspę Sumatra na zachodzie, Kuala Lumpur ma klimat równikowy (według Köppena), który jest ciepły i słoneczny, a także obfituje w opady deszczu, zwłaszcza w sezonie monsunowym na północny wschód od października do marca . Temperatury często pozostają stałe. Maksymalne oscylują między 31 i 33° C i nigdy nie przekracza 37,2° C, a minimalane między 22 a 23,5° C i nigdy nie spada poniżej 17,7° C. Opady w Kuala Lumpur wynoszą 2266 mm deszczu rocznie; czerwiec i lipiec to stosunkowo suche miesiące, wtedy zwykle opady przekraczą 120 mm na miesiąc.

Powódź jest częstym zjawiskiem w Kuala Lumpur, ze względu na ciężkie ulewy, zwłaszcza w centrum miasta i na terenach położonych poniżej. Również cząstki pyłu z pożaraów lasów z pobliskiej Sumatry czasem dają mgłę nad regionem. Jest to główne źródło zanieczyszczenia w mieście wraz z emisją spalin, z pojazdów silnikowych i prac budowlanych.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)